ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ (Biotechnology) ແມ່ນຫຍັງ?

ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ ແມ່ນສາຂາວິຊາທີ່ໜ້າຕື່ນເຕັ້ນ ເຊິ່ງເປັນການປະສົມປະສານລະຫວ່າງວິທະຍາສາດທຳມະຊາດ (ເຊັ່ນ: ຊີວະວິທະຍາ) ກັບວິສະວະກຳສາດ. ມັນແມ່ນການນຳເອົາສິ່ງມີຊີວິດ ຫຼື ຊິ້ນສ່ວນຂອງສິ່ງມີຊີວິດມາສ້າງເປັນຜະລິດຕະພັນ ແລະ ການບໍລິການທີ່ເປັນປະໂຫຍດ. ຄົນທີ່ເຮັດວຽກໃນສາຂານີ້ເອີ້ນວ່າ ນັກເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ.

ຄຳວ່າ “ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ” ຖືກນຳໃຊ້ຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 1919 ໂດຍ Károly Ereky. ລາວໃຊ້ຄຳນີ້ເພື່ອອະທິບາຍເຖິງການສ້າງຜະລິດຕະພັນຈາກວັດຖຸດິບ ໂດຍອາໄສການຊ່ວຍເຫຼືອຈາກສິ່ງມີຊີວິດ. ແນວຄວາມຄິດຫຼັກກໍຄື ການໃຊ້ລະບົບທາງຊີວະພາບ ເຊັ່ນ: ເຊື້ອແບັກທີເຣຍ, ເຊື້ອລາ, ຫຼື ພືດ ເພື່ອເຮັດວຽກສະເພາະຢ່າງ ຫຼື ສ້າງສິ່ງທີ່ມີຄຸນຄ່າ.

ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບໄດ້ປ່ຽນແປງຊີວິດຂອງພວກເຮົາໃນຫຼາຍດ້ານ ຕັ້ງແຕ່ການແພດ, ກະສິກຳ ໄປຈົນເຖິງການຊ່ວຍເຫຼືອສິ່ງແວດລ້ອມ. ເຄື່ອງມືທີ່ສຳຄັນຢ່າງໜຶ່ງຄື ວິສະວະກຳພັນທຸກຳ (Genetic engineering) ເຊິ່ງຊ່ວຍໃຫ້ນັກວິທະຍາສາດສາມາດປ່ຽນແປງ “ຄຳສັ່ງ” (DNA) ພາຍໃນຮ່າງກາຍຂອງສິ່ງມີຊີວິດໄດ້. ພວກເຂົາສາມາດເພີ່ມພັນທຸກຳຈາກສິ່ງມີຊີວິດໜຶ່ງໄປສູ່ອີກອັນໜຶ່ງ ເພື່ອສ້າງຄຸນສົມບັດໃໝ່ ຫຼື ປັບປຸງຄຸນສົມບັດທີ່ມີຢູ່ແລ້ວໃຫ້ດີຂຶ້ນ.

ເຕັກນິກອື່ນໆທີ່ໜ້າສົນໃຈຍັງລວມມີ: ການເພາະເນື້ອເຍື່ອ (Tissue culture): ເຊິ່ງນັກວິທະຍາສາດຈະເພາະເຊລ ແລະ ເນື້ອເຍື່ອໃນຫ້ອງທົດລອງເພື່ອການວິໄຈ. ການໝັກ (Fermentation): ເຊິ່ງໃຊ້ສິ່ງມີຊີວິດຂະໜາດນ້ອຍໃນການຜະລິດສິ່ງຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ເບຍ, ເຫຼົ້າແວງ ແລະ ເນີຍແຂງ.

ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບໄດ້ໃຫ້ສິ່ງມະຫັດສະຈັນຫຼາຍຢ່າງແກ່ພວກເຮົາ ເຊັ່ນ: ຢາປົວພະຍາດທີ່ສຳຄັນ, ພະລັງງານຊີວະພາບ (Biofuels), ພືດຊະນິດພິເສດ, ແລະ ວັດສະດຸໃໝ່ໆ. ມັນຍັງຊ່ວຍແກ້ໄຂບັນຫາສິ່ງແວດລ້ອມ ເຊັ່ນ: ການຜະລິດພາດສະຕິກທີ່ສາມາດຍ່ອຍສະຫຼາຍໄດ້ເອງຕາມທຳມະຊາດ ແລະ ການໃຊ້ສິ່ງມີຊີວິດຂະໜາດນ້ອຍໃນການທຳຄວາມສະອາດພື້ນທີ່ທີ່ມີມົນລະພິດ.

ສາຂານີ້ກຳລັງເຕີບໂຕຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ແລະ ມີທ່າແຮງໃນການແກ້ໄຂບັນຫາໃຫຍ່ໆຂອງໂລກ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ຊີວິດຂອງຜູ້ຄົນດີຂຶ້ນ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ມັນກໍຍັງນຳມາເຊິ່ງຄຳຖາມສຳຄັນກ່ຽວກັບວິທີການນຳໃຊ້ການປ່ຽນແປງທາງພັນທຸກຳ ແລະ ໃຜເປັນເຈົ້າຂອງສິ່ງປະດິດໃໝ່ໆເຫຼົ່ານັ້ນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຈຶ່ງມີການສົນທະນາ ແລະ ການວາງກົດລະບຽບກ່ຽວກັບການນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບຢູ່ສະເໝີ.

ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ (Biotechnology) ແມ່ນຫຍັງ?

ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ ແມ່ນການນຳເອົາສິ່ງທີ່ມີຊີວິດ ເຊັ່ນ: ເຊລຂະໜາດນ້ອຍ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ພືດ ແລະ ສັດທັງຕົ້ນ/ໂຕ ມາໃຊ້ໃນການສ້າງຜະລິດຕະພັນທີ່ມີປະໂຫຍດ ຫຼື ແກ້ໄຂບັນຫາຕ່າງໆ. ແນວຄວາມຄິດນີ້ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງໃໝ່! ເປັນເວລາຫຼາຍພັນປີມາແລ້ວທີ່ມະນຸດໄດ້ນຳໃຊ້ ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບໂດຍທີ່ບໍ່ຮູ້ຈັກຊື່ເອີ້ນຂອງມັນນຳຊ້ຳ.

ຫຼັກການວິສະວະກຳເນື້ອເຍື່ອ (Principles of Tissue Engineering): ຮູບພາບນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນວິທີທີ່ນັກວິທະຍາສາດສາມາດສ້າງເນື້ອເຍື່ອຊະນິດໃໝ່ ໂດຍການນຳໃຊ້ຊີວະວິທະຍາ ແລະ ວິສະວະກຳເຂົ້າຮ່ວມກັນ.

ລອງຄິດເບິ່ງວ່າ ມະນຸດໃນຍຸກບູຮານເລີ່ມຕົ້ນການລ້ຽງສັດ ຫຼື ປູກພືດໄດ້ແນວໃດ. ພວກເຂົາເລືອກເອົາສັດ ແລະ ພືດທີ່ດີທີ່ສຸດມາຂະຫຍາຍພັນ ເຮັດໃຫ້ພວກມັນແຂງແຮງຂຶ້ນ ຫຼື ມີປະໂຫຍດຫຼາຍຂຶ້ນ. ນີ້ຖືເປັນຮູບແບບໜຶ່ງຂອງເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບໃນຍຸກຕົ້ນ.

ໃນປັດຈຸບັນ, ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບຍັງລວມເຖິງເຄື່ອງມືທີ່ທັນສະໄໝ ເຊັ່ນ: ວິສະວະກຳພັນທຸກຳ (Genetic engineering) ເຊິ່ງເປັນຂະບວນການທີ່ນັກວິທະຍາສາດສາມາດປ່ຽນແປງ DNA ຂອງສິ່ງມີຊີວິດໄດ້ຢ່າງລະອຽດ. ນອກຈາກນີ້, ຍັງລວມເຖິງການເພາະເຊລ ແລະ ເນື້ອເຍື່ອຕ່າງໆໃນຫ້ອງທົດລອງນຳອີກ.

ນັກວິທະຍາສາດນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບໃນຫ້ອງທົດລອງເພື່ອການວິໄຈ ແລະ ພັດທະນາ. ພວກເຂົາໃຊ້ຄອມພິວເຕີເພື່ອຊ່ວຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈຂໍ້ມູນທາງຊີວະພາບ, ເຊິ່ງເອີ້ນສາຂານີ້ວ່າ ຊີວະຂໍ້ມູນຂ່າວສານ (Bioinformatics). ເປົ້າໝາຍກໍຄື ການຄົ້ນຫາ, ການນຳໃຊ້ ແລະ ການຜະລິດສິ່ງທີ່ມີຄຸນຄ່າຈາກສິ່ງທີ່ມີຊີວິດ. ສິ່ງນີ້ສາມາດນຳໄປສູ່ການຄົ້ນພົບຢາຊະນິດໃໝ່, ພືດຜົນທີ່ດີຂຶ້ນ, ຫຼື ວິທີການທຳຄວາມສະອາດສິ່ງແວດລ້ອມ. ກ່ອນທີ່ຜະລິດຕະພັນໃໝ່ໆຈະຖືກວາງຈຳໜ່າຍ, ພວກມັນຈະຕ້ອງຜ່ານການທົດສອບຢ່າງລະອຽດເພື່ອໃຫ້ໝັ້ນໃຈວ່າມີຄວາມປອດໄພ ແລະ ມີປະສິດທິພາບໃນການນຳໃຊ້.

ນີ້ແມ່ນຄຳແປຂອງເນື້ອໃນກ່ຽວກັບ “ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ” ທີ່ທ່ານໃຫ້ມາ:

ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບເລີ່ມຕົ້ນແນວໃດ?

ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບມີປະຫວັດສາດທີ່ຍາວນານ ແລະ ໜ້າສົນໃຈ ເຊິ່ງຍ້ອນຫຼັງກັບໄປໄດ້ຫຼາຍພັນປີ!

ຍຸກບູຮານ: ຊາວນາໃນຍຸກທຳອິດໄດ້ນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບຕົວຈິງ. ພວກເຂົາຮຽນຮູ້ທີ່ຈະເລືອກແກ່ນພັນທີ່ດີທີ່ສຸດຈາກພືດ ແລະ ຂະຫຍາຍພັນສັດທີ່ແຂງແຮງທີ່ສຸດ. ການຄັດເລືອກພັນ (Selective breeding) ນີ້ຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຂົາປູກພືດໄດ້ອາຫານຫຼາຍຂຶ້ນ ແລະ ລ້ຽງສັດໄດ້ຢ່າງມີສຸຂະພາບດີ.

ການໝັກ (Fermentation): ຜູ້ຄົນໃນຍຸກບູຮານແຖບເມໂຊໂປເຕເມຍ, ເອຢິບ, ຈີນ ແລະ ອິນເດຍ ຄົ້ນພົບວິທີນຳໃຊ້ສິ່ງມີຊີວິດຂະໜາດນ້ອຍທີ່ເອີ້ນວ່າ “ເຊື້ອລາ” (Yeast) ເພື່ອເຮັດເບຍ ແລະ ເຂົ້າຈີ່. ຂະບວນການນີ້ ເອີ້ນວ່າ ການໝັກ, ເຊິ່ງປ່ຽນວັດຖຸດິບໃຫ້ກາຍເປັນຜະລິດຕະພັນໃໝ່. ພວກເຂົາຍັງເຮັດອາຫານປະເພດ ຊີອິ້ວ ໂດຍໃຊ้วິທີການທີ່ຄ້າຍຄືກັນ.

ການຕົ້ມເບຍ (Brewing beer) ເປັນວິທີໜຶ່ງໃນຍຸກທຳອິດທີ່ມະນຸດນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ.

ການເຂົ້າໃຈຈຸລິນຊີ (Understanding Microbes): ໃນປີ 1857, Louis Pasteur ໄດ້ຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາເຂົ້າໃຈຂະບວນການໝັກໄດ້ດີຂຶ້ນ. ຕໍ່ມາໃນປີ 1917, Chaim Weizmann ໄດ້ນຳໃຊ້ແບັກທີເຣຍເພື່ອຜະລິດອາເຊໂທນ (Acetone), ເຊິ່ງມີຄວາມສຳຄັນໃນການຜະລິດລະເບີດໃນລະຫວ່າງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ I.

ຢາຕ້ານເຊື້ອ (Antibiotics): ກ້າວທີ່ສຳຄັນເກີດຂຶ້ນໃນປີ 1928 ເມື່ອ Alexander Fleming ຄົ້ນພົບ ເພນິຊີລິນ (Penicillin), ເຊິ່ງເປັນຢາທີ່ມີປະສິດທິພາບສູງທີ່ໄດ້ມາຈາກເຊື້ອລາ. ໃນປີ 1940, ເພນິຊີລິນໄດ້ຊ່ວຍປິ່ນປົວການຕິດເຊື້ອແບັກທີເຣຍ ແລະ ຊ່ວຍຊີວິດຜູ້ຄົນໄດ້ຫຼາຍ.

ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບສະໄໝໃໝ່ເລີ່ມຕົ້ນ: ສາຂາເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບສະໄໝໃໝ່ໄດ້ເລີ່ມຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງແທ້ຈິງໃນຊຸມປີ 1970. ໃນປີ 1971, Paul Berg ໄດ້ປະສົບຜົນສຳເລັດໃນການລວມ DNA ຈາກແຫຼ່ງທີ່ມາທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ຈາກນັ້ນໃນປີ 1972, Herbert Boyer ແລະ Stanley Norman Cohen ໄດ້ພົບວິທີນຳເອົາສານພັນທຸກຳເຂົ້າໄປໃນແບັກທີເຣຍ ເຮັດໃຫ້ແບັກທີເຣຍເຫຼົ່ານັ້ນສຳເນົາ DNA ດັ່ງກ່າວໄດ້. ນີ້ຖືເປັນກ້າວສຳຄັນສຳລັບວິສະວະກຳພັນທຸກຳ.

ສິ່ງປະດິດໃໝ່ໆ: ໃນປີ 1980, ຄຳຕັດສິນຂອງສານໃນສະຫະລັດອາເມລິກາໄດ້ເຮັດໃຫ້ການຈົດສິດທິບັດສິ່ງມີຊີວິດທີ່ຖືກດັດແປງພັນທຸກຳສາມາດເຮັດໄດ້. ສິ່ງນີ້ໄດ້ຊຸກຍູ້ໃຫ້ຫຼາຍບໍລິສັດລົງທຶນໃນເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບຫຼາຍຂຶ້ນ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: Ananda Chakrabarty ໄດ້ສ້າງແບັກທີເຣຍຊະນິດໜຶ່ງທີ່ສາມາດຊ່ວຍທຳຄວາມສະອາດຄາບນ້ຳມັນຮົ່ວໄຫຼໃນທະເລໄດ້.

ພະລັງງານຊີວະພາບ ແລະ ພືດຜົນ: ໃນປັດຈຸບັນ, ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບຊ່ວຍໃນການສ້າງພະລັງງານຊີວະພາບ ເຊັ່ນ: ເອທານອນ (Ethanol) ແລະ ພັດທະນາພືດຜົນພິເສດຕ່າງໆ. ພືດເຫຼົ່ານີ້ສາມາດຕ້ານທານກັບສັດຕູພືດ ແລະ ໄພແລ້ງໄດ້ ເຊິ່ງຊ່ວຍໃຫ້ຊາວກະສິກອນສາມາດປູກພືດອາຫານ ແລະ ວັດຖຸດິບເພື່ອໃຊ້ຜະລິດພະລັງງານໄດ້ຫຼາຍຂຶ້ນ.

ປະເພດຕ່າງໆຂອງເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ

ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບຖືກນຳໃຊ້ໃນຫຼາຍຂົງເຂດທີ່ແຕກຕ່າງກັນເພື່ອຊ່ວຍເຫຼືອພວກເຮົາໃນຫຼາຍໆດ້ານ. ນີ້ແມ່ນບາງຂົງເຂດຫຼັກ:

ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບທາງການແພດ

ມັກເອີ້ນວ່າ ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບສີແດງ (Red Biotechnology) ເຊິ່ງເນັ້ນໃສ່ການປັບປຸງສຸຂະພາບຂອງມະນຸດ.

• ຢາປົວພະຍາດຊະນິດໃໝ່: ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບຊ່ວຍໃນການຄົ້ນພົບ ແລະ ຜະລິດຢາທີ່ສຳຄັນ. ຕົວຢ່າງ: ໃນປີ 1978, ນັກວິທະຍາສາດໄດ້ໃຊ້ວິສະວະກຳພັນທຸກຳເພື່ອສ້າງອິນຊູລິນ (Insulin) ຂອງມະນຸດ. ຢານີ້ໃຊ້ສຳລັບຜູ້ທີ່ເປັນພະຍາດເບົາຫວານ, ເຊິ່ງໃນເມື່ອກ່ອນຕ້ອງສະກັດເອົາຈາກສັດ. ປັດຈຸບັນ, ແບັກທີເຣຍສາມາດຜະລິດອິນຊູລິນໄດ້ໃນປະລິມານຫຼາຍ ແລະ ມີລາຄາຖືກ.

ຮູບພາບນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນໂມເລກຸນອິນຊູລິນ. ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາຜະລິດຢາເຊັ່ນອິນຊູລິນໄດ້.

• ວັກຊີນ ແລະ ການປິ່ນປົວ: ມັນຊ່ວຍສ້າງວັກຊີນເພື່ອປົກປ້ອງພວກເຮົາຈາກພະຍາດຕ່າງໆ ແລະ ຢາຕ້ານເຊື້ອເພື່ອຕໍ່ສູ້ກັບການຕິດເຊື້ອ. ມັນຍັງພັດທະນາວິທີການໃໝ່ໆໃນການສ້ອມແປງເນື້ອເຍື່ອທີ່ເສຍຫາຍ ແລະ ແມ່ນແຕ່ການສ້າງອະໄວຍະວະທຽມ.
• ການກວດສອບທາງພັນທຸກຳ: ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບເຮັດໃຫ້ສາມາດກວດສອບທາງພັນທຸກຳໄດ້. ການທົດສອບເຫຼົ່ານີ້ສາມາດຊີ້ບອກໄດ້ວ່າໃຜມີຄວາມສ່ຽງຕໍ່ພະຍາດທາງພັນທຸກຳບາງຊະນິດ. ມັນຍັງຊ່ວຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈປະຫວັດຄອບຄົວຂອງບຸກຄົນໄດ້ອີກດ້ວຍ.

ຊິບ DNA microarray ສາມາດປະຕິບັດການທົດສອບໄດ້ຫຼາຍຢ່າງພ້ອມກັນ, ເຊິ່ງຊ່ວຍໃຫ້ນັກວິທະຍາສາດເຂົ້າໃຈພັນທຸກຳຂອງພວກເຮົາ.

• ຢາປົວພະຍາດແບບສະເພາະບຸກຄົນ: ສາຂາທີ່ເອີ້ນວ່າ Pharmacogenomics ສຶກສາວ່າພັນທຸກຳຂອງບຸກຄົນມີຜົນກະທົບແນວໃດຕໍ່ການຕອບສະໜອງຕໍ່ຢາ. ສິ່ງນີ້ຊ່ວຍໃຫ້ທ່ານໝໍເລືອກຢາ ແລະ ປະລິມານຢາທີ່ດີທີ່ສຸດສຳລັບແຕ່ລະບຸກຄົນ.

ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບທາງການກະເສດ

ເອີ້ນວ່າ ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບສີຂຽວ (Green Biotechnology) ເຊິ່ງນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບເຂົ້າໃນການກະເສດ.

• ພືດຜົນທີ່ດີຂຶ້ນ: ນັກວິທະຍາສາດໃຊ້ວິສະວະກຳພັນທຸກຳເພື່ອສ້າງພືດດັດແປງພັນທຸກຳ (GM crops). ພືດເຫຼົ່ານີ້ມີລັກສະນະໃໝ່ທີ່ບໍ່ເກີດຂຶ້ນຕາມທຳມະຊາດ. ຕົວຢ່າງ: ພືດບາງຊະນິດຖືກສ້າງຂຶ້ນມາເພື່ອຕ້ານທານກັບສັດຕູພືດ, ພະຍາດ ຫຼື ສະພາບອາກາດທີ່ຮຸນແຮງ. ບາງຊະນິດຖືກອອກແບບມາໃຫ້ຕ້ອງການນ້ຳໜ້ອຍລົງ ຫຼື ມີສານອາຫານຫຼາຍຂຶ້ນ.
• ຕົວຢ່າງຂອງພືດ GM: ຊາວກະສິກອນໃຊ້ພືດ GM ຢ່າງແຜ່ຫຼາຍ ເຊັ່ນ: ຖົ່ວເຫຼືອງ, ສາລີ ແລະ ຄາໂນລາ. ພືດເຫຼົ່ານີ້ຊ່ວຍຜະລິດອາຫານ ແລະ ວັດຖຸດິບສຳລັບສິ່ງຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ພະລັງງານຊີວະພາບ.
• ຜົນປະໂຫຍດຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ: ພືດ GM ບາງຊະນິດທີ່ຕ້ານທານກັບແມງໄມ້ສາມາດຫຼຸດຜ່ອນຄວາມຕ້ອງການຢາປາບສັດຕູພືດເຄມີໄດ້. ສິ່ງນີ້ອາດສົ່ງຜົນດີຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມຫຼາຍຂຶ້ນ.
• ຄວາມໝັ້ນຄົງທາງອາຫານ: ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບຊ່ວຍໃຫ້ອາຫານມີຄວາມປອດໄພ ແລະ ໝັ້ນຄົງຫຼາຍຂຶ້ນ. ພືດເຊັ່ນ: ເຂົ້າ Golden rice ໄດ້ຖືກດັດແປງພັນທຸກຳໃຫ້ມີວິຕາມິນຫຼາຍຂຶ້ນ. ມັນຍັງຊ່ວຍເລັ່ງຂະບວນການປັບປຸງພັນພືດ ເຮັດໃຫ້ພວກເຮົາສາມາດປູກອາຫານໄດ້ຫຼາຍຂຶ້ນຢ່າງວ່ອງໄວ.

ນີ້ແມ່ນຄຳແປຂອງເນື້ອໃນກ່ຽວກັບ “ຂົງເຂດອື່ນໆຂອງເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ, ຄວາມປອດໄພ ແລະ ການຮຽນຮູ້” ທີ່ທ່ານໃຫ້ມາ:

ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບໃນອຸດສາຫະກຳ

ເອີ້ນວ່າ ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບສີຂາວ (White Biotechnology) ເຊິ່ງນຳໃຊ້ສິ່ງມີຊີວິດເຂົ້າໃນຂະບວນການອຸດສາຫະກຳ.

• ການຜະລິດທີ່ເປັນມິດກັບສິ່ງແວດລ້ອມ: ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບອຸດສາຫະກຳໃຊ້ເຊລ ຫຼື ເອນໄຊໃນການຜະລິດສານເຄມີ, ອາຫານ ແລະ ເຊື້ອເພີງທີ່ມີປະໂຫຍດ. ມັນມັກຈະໃຊ້ວັດສະດຸທີ່ສາມາດທົດແທນໄດ້ (Renewable materials) ແທນການໃຊ້ເຊື້ອເພີງຟອດຊິວ. ສິ່ງນີ້ຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນການປ່ອຍກ໊າຊເຮືອນແກ້ວ ແລະ ສົ່ງຜົນດີຕໍ່ໂລກ.
• ການຜະລິດສານເຄມີ: ນັກວິທະຍາສາດສາມາດອອກແບບສິ່ງມີຊີວິດເພື່ອຜະລິດສານເຄມີທີ່ມີຄຸນຄ່າ. ພວກເຂົາຍັງໃຊ້ເອນໄຊເປັນຕົວຊ່ວຍທຳມະຊາດ (Catalysts) ໃນການສ້າງ ຫຼື ຍ່ອຍສະຫຼາຍສານເຄມີ.
• ຊີວະວິທະຍາສັງເຄາະ (Synthetic Biology): ສາຂາຂັ້ນສູງນີ້ຊ່ວຍໃນການສ້າງຊິ້ນສ່ວນທາງຊີວະພາບໃໝ່ໆ ຫຼື ອອກແບບຊິ້ນສ່ວນທີ່ມີຢູ່ແລ້ວຄືນໃໝ່. ມັນຖືກນຳໃຊ້ເພື່ອປັບປຸງຈຸລິນຊີ, ເຊັ່ນ Escherichia coli, ໃຫ້ມີປະສິດທິພາບດີຂຶ້ນໃນການຜະລິດສິ່ງຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ຢາປົວພະຍາດ ຫຼື ພະລັງງານຊີວະພາບ.

ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບເພື່ອສິ່ງແວດລ້ອມ

ເອີ້ນວ່າ ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບສີເທົາ (Gray Biotechnology) ຫຼື ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ, ເຊິ່ງເນັ້ນໃສ່ການປົກປ້ອງໂລກຂອງພວກເຮົາ.

• ການທຳຄວາມສະອາດມົນລະພິດ: ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບຊ່ວຍທຳຄວາມສະອາດຂີ້ເຫຍື້ອ ແລະ ມົນລະພິດ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ການບຳບັດດ້ວຍວິທີທາງຊີວະພາບ (Bioremediation) ໃຊ້ຈຸລິນຊີໃນການຍ່ອຍສະຫຼາຍຄາບນ້ຳມັນຮົ່ວໄຫຼ ຫຼື ສານເຄມີອັນຕະລາຍ.
• ການບຳບັດສິ່ງເສດເຫຼືອ: ມັນຖືກນຳໃຊ້ໃນຫຼາຍເມືອງເພື່ອການກັ່ນຕອງມົນລະພິດອອກຈາກອາກາດ (ເຊັ່ນ: ໂຄງການ CityTrees). ມັນຍັງຊ່ວຍໃນການນຳວັດສະດຸກັບມາໃຊ້ໃໝ່ (Recycle) ແລະ ບຳບັດນ້ຳເສຍ.
• ການປົກປ້ອງທຳມະຊາດ: ສາຂານີ້ຍັງເຮັດວຽກກ່ຽວກັບການຮັກສາຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງຊີວະພາບ ແລະ ການກຳຈັດມົນລະພິດອອກຈາກສິ່ງແວດລ້ອມ.
• ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບສີຟ້າ (Blue Biotechnology): ສາຂານີ້ໃຊ້ຊັບພະຍາກອນຈາກມະຫາສະໝຸດເພື່ອສ້າງຜະລິດຕະພັນ. ຕົວຢ່າງ: ການໃຊ້ສາຫຼ່າຍຂະໜາດນ້ອຍເພື່ອຜະລິດນ້ຳມັນຊີວະພາບ (Bio-oils).
• ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບສີີນ້ຳຕານ (Brown Biotechnology): ສາຂານີ້ເນັ້ນໃສ່ການຈັດການທີ່ດິນແຫ້ງແລ້ງ ແລະ ທະເລຊາຍ ເຊິ່ງຊ່ວຍສ້າງແກ່ນພັນທີ່ສາມາດຈະເລີນເຕີບໂຕໄດ້ໃນສະພາບທີ່ແຫ້ງແລ້ງ ແລະ ຍາກລຳບາກ.

ກົດລະບຽບ ແລະ ຄວາມປອດໄພໃນເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ

ເນື່ອງຈາກເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບໃຊ້ເຄື່ອງມືທີ່ຊົງພະລັງ ເຊັ່ນ: ວິສະວະກຳພັນທຸກຳ, ລັດຖະບານຈຶ່ງມີກົດລະບຽບເພື່ອຮັບປະກັນວ່າສິ່ງນີ້ຈະຖືກນຳໃຊ້ຢ່າງປອດໄພ. ກົດລະບຽບເຫຼົ່ານີ້ຊ່ວຍຈັດການກັບຄວາມສ່ຽງທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນຈາກການສ້າງ ແລະ ການນຳໃຊ້ສິ່ງມີຊີວິດດັດແປງພັນທຸກຳ (GMOs).

ກົດລະບຽບອາດແຕກຕ່າງກັນໃນແຕ່ລະປະເທດ (ຕົວຢ່າງ: ສະຫະລັດອາເມລິກາ ແລະ ເອີຣົບ ມີກົດລະບຽບກ່ຽວກັບ GMOs ທີ່ແຕກຕ່າງກັນ). ກົດລະບຽບຍັງຂຶ້ນກັບວ່າຜະລິດຕະພັນທີ່ຖືກດັດແປງພັນທຸກຳນັ້ນມີໄວ້ເພື່ອຫຍັງ; ພືດທີ່ໃຊ້ເພື່ອຜະລິດພະລັງງານອາດມີກົດລະບຽບທີ່ແຕກຕ່າງຈາກພືດທີ່ໃຊ້ເປັນອາຫານ. ກົດລະບຽບເຫຼົ່ານີ້ຊ່ວຍຮັບປະກັນໃຫ້ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບສ້າງປະໂຫຍດໃຫ້ທຸກຄົນຢ່າງປອດໄພ.

ການຮຽນຮູ້ກ່ຽວກັບເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ

ສູນເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ ທີ່ນັກວິທະຍາສາດ ແລະ ນັກຮຽນຮຽນຮູ້ ແລະ ເຮັດວຽກຮ່ວມກັນ.

ຖ້າທ່ານສົນໃຈໃນດ້ານນີ້, ມີຫຼາຍວິທີທີ່ຈະຮຽນຮູ້ເພີ່ມເຕີມ:

• ໂຮງຮຽນ ແລະ ມະຫາວິທະຍາໄລ: ຫຼາຍແຫ່ງມີວິຊາເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ. ທ່ານສາມາດສຶກສາວິຊາຊີວະວິທະຍາ, ເຄມີສາດ ແລະ ວິສະວະກຳສາດ.
• ໂຄງການຝຶກອົບຮົມ: ມະຫາວິທະຍາໄລມັກມີໂຄງການພິເສດເພື່ອຝຶກອົບຮົມນັກຮຽນໃນດ້ານນີ້, ເຊິ່ງຊ່ວຍໃຫ້ເຫັນທັກສະທີ່ຈຳເປັນສຳລັບການວິໄຈ ແລະ ພັດທະນາ.
• ອາຊີບໃນອະນາຄົດ: ການຮຽນຮູ້ກ່ຽວກັບເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບສາມາດເປີດປະຕູສູ່ອາຊີບທີ່ໜ້າຕື່ນເຕັ້ນ. ທ່ານສາມາດກາຍເປັນນັກເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບ, ນັກວິໄຈ ຫຼື ເຮັດວຽກໃນດ້ານການແພດ, ການກະເສດ ຫຼື ວິທະຍາສາດສິ່ງແວດລ້ອມໄດ້.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/