ສຳຫຼວດ Laopedia
Category: ວິທະຍາສາດ
ການວັດແທກ (Measurement)
ການວັດແທກ ໝາຍເຖິງການຊອກຫາວ່າສິ່ງໜຶ່ງມີຢູ່ຫຼາຍປານໃດ. ເມື່ອເຮົາວັດແທກ ເຮົາຈະກຳນົດ ຕົວເລກ (number) ໃຫ້ກັບລັກສະນະໃດໜຶ່ງຂອງວັດຖຸ ແລະ ຕົວເລກນັ້ນສະແດງ ປະລິມານ (amount) ຂອງລັກສະນະນັ້ນ. ເຮົາສາມາດຂຽນຜົນການວັດແທກດ້ວຍ ຫົວໜ່ວຍ (units) ໄດ້ຫຼາກຫຼາຍແບບ. ຮູບພາບ: ສາຍວັດທົ່ວໄປທີ່ມີທັງຫົວໜ່ວຍ ແມັດຕຣິກ (Metric) ແລະ ອິມພີເຣຍລ໌…
ຟີຊິກ (Physics)
ຟີຊິກ (Physics) ແມ່ນຫຍັງ? ເຈາະເລິກວິທະຍາສາດພື້ນຖານ ຕັ້ງແຕ່ອະຕອມຈົນເຖິງກາແລັກຊີ!. ເຄີຍສົງໄສບໍວ່າ ເປັນຫຍັງວັດຖຸຈຶ່ງຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນ? ແສງເດີນທາງດ້ວຍຄວາມໄວເທົ່າໃດ? ແລະ ຫົວໃຈຂອງຈັກກະວານຖືກຄວບຄຸມດ້ວຍກົດເກນໃດ?. ມື້ນີ້ Laopedia ຈະພາທຸກຄົນມາເຮັດທຳຄວາມຮູ້ຈັກກັບ “ຟີຊິກ” (Physics) ວິທະຍາສາດທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດ ເຊິ່ງເປັນກະດູກສັນຫຼັງຂອງຄວາມຮູ້ທັງມວນ! 👇 1️⃣ ຟີຊິກແມ່ນຫຍັງ ແລະ ທີ່ມາຂອງຄຳສັບ…
ການຂົນສົ່ງ (Transport) ແມ່ນຫຍັງ?
ການຂົນສົ່ງ ແມ່ນກ່ຽວກັບການເຄື່ອນຍ້າຍ ຄົນ ຫຼືສິ່ງຂອງ ຈາກບ່ອນໜຶ່ງ ໄປອີກບ່ອນໜຶ່ງ ໃຫ້ຄິດເຖິງມັນ ວ່າເປັນວິທີທີ່ເຮົາເດີນທາງໄປມາ ຫຼືສົ່ງຂອງ ການຂົນສົ່ງມີສາມສ່ວນຫຼັກ: ໂຄງລ່າງພື້ນຖານ ຫຼື infrastructure (ເສັ້ນທາງທີ່ເຮົາໃຊ້), ຍານພາຫະນະ ຫຼື vehicles (ສິ່ງທີ່ເຮົາໃຊ້ເດີນທາງ) ແລະ ການດຳເນີນງານ ຫຼື operations (ວິທີການຄຸ້ມຄອງທຸກຢ່າງ).…
ຫິມະຖະລົ່ມ (avalanche) ແມ່ນຫຍັງ?
ຫິມະຖະລົ່ມ (avalanche) ເປັນເຫດການທຳມະຊາດທີ່ຮຸນແຮງ ເຊິ່ງມີ ຫິມະ (snow) ຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍເຄື່ອນຕົວລົງຈາກພູຢ່າງວ່ອງໄວ. ມັນຄືກັບສະໄລ້ຫິມະຍັກໃຫຍ່! ເມື່ອມີຫິມະສະສົມຢູ່ເທິງເນີນພູຫຼາຍເກີນໄປ ມັນອາດຫຼຸດອອກຢ່າງກະທັນຫັນ ແລະ ໄຫຼລົງມາຕາມເນີນພູ. ຫິມະຖະລົ່ມສາມາດ ເປັນອັນຕະລາຍ (dangerous) ຫຼາຍຕໍ່ ນັກສະກີ (skiers) ແລະ ຜູ້ອື່ນທີ່ມັກຫຼິ້ນກິລາລະດູໜາວ (winter sports).…
ສານປະກອບເຄມີ (chemical compound) ແມ່ນຫຍັງ?
ສານປະກອບເຄມີ (chemical compound) ເປັນ ສານ ຊະນິດພິເສດ. ມັນເກີດຂຶ້ນເມື່ອ ອາຕອມ ຂອງ ທາດເຄມີ ທີ່ແຕກຕ່າງກັນມາເຊື່ອມຕໍ່ກັນ. ອາຕອມເຫຼົ່ານີ້ຖືກຍຶດໄວ້ຢ່າງແໜ້ນດ້ວຍແຮງເຊື່ອມຕໍ່ທີ່ເຂັ້ມແຂງ ເອີ້ນວ່າ ພັນທະເຄມີ. ເນື່ອງຈາກມັນເຊື່ອມຕໍ່ກັນຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນ ສານປະກອບຈຶ່ງເຮັດໜ້າທີ່ຄືກັບສານໃໝ່ອັນດຽວ. ຊະນິດຂອງສານປະກອບເຄມີຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າໃຊ້ອາຕອມຫຍັງ ແລະ ເຊື່ອມຕໍ່ກັນແນວໃດ. ຕົວຢ່າງ ນ້ຳເປັນສານປະກອບ. ມັນເກີດຂຶ້ນເມື່ອອາຕອມຂອງ…
ຊີວະວິທະຍາ (Biology) ແມ່ນຫຍັງ?
🌱 “ຊີວະວິທະຍາ” (Biology) ແມ່ນຫຍັງ? ມາຮູ້ຈັກກັບວິທະຍາສາດແຫ່ງຊີວິດກັນ! ເຄີຍສົງໄສບໍວ່າ ສິ່ງມີຊີວິດຮອບຕົວເຮົາເຕີບໂຕ, ປັບຕົວ ແລະ ພົວພັນກັນແນວໃດ? ມື້ນີ້ Laopedia ພາທຸກຄົນມາຮູ້ຈັກ ແລະ ສະຫຼຸບເນື້ອໃນສຳຄັນກ່ຽວກັບ “ຊີວະວິທະຍາ” ວິຊາທີ່ສຶກສາເລື່ອງລາວຂອງຊີວິດທັງໝົດໃນໂລກໃບນີ້! 👇 1️⃣ ຊີວະວິທະຍາ ແມ່ນຫຍັງ? 2️⃣…
ພູເຂົາໄຟ (Volcano) ແມ່ນຫຍັງ?
ພູເຂົາໄຟກໍຄືພູທີ່ພິເສດ ມີຊ່ອງເປີດທີ່ປ່ອຍຫີນຫຼອມລະລາຍທີ່ຮ້ອນ ເອີ້ນວ່າ ລາວາ ອອກມາ ລາວານີ້ມາຈາກສະລອຍຫີນຮ້ອນທີ່ຢູ່ເລິກ ເອີ້ນວ່າຫ້ອງ ແມັກມາ ຢູ່ໃຕ້ດິນ ພູເຂົາໄຟບາງລູກຍັງມີການເຄື່ອນໄຫວຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ ໃນຂະນະທີ່ບາງລູກລະເບີດມາດົນນານແລ້ວ ພູເຂົາໄຟມັກຈະເກີດຂຶ້ນເນື່ອງຈາກການເຄື່ອນທີ່ຂອງ ແຜ່ນທະວີບ ອັນມະຫຶມາຂອງໂລກ. ພູເຊນເຮເລນ ລະເບີດໃນວັນທີ 18 ພຶດສະພາ 1980. ພູເຂົາໄຟໂຄຣຢາກສະກີ ເທິງ ຄາບສະໝຸດການ໌ຊັດກາ…
ອາຍຸຍືນຂອງມະນຸດ (Human longevity) ແມ່ນຫຍັງ?
ອາຍຸຍືນຂອງມະນຸດ (Longevity) ອາດໝາຍເຖິງສະມາຊິກທີ່ມີອາຍຸຍືນເປັນພິເສດໃນປະຊາກອນ, ໃນຂະນະທີ່ອາຍຸໄຂ (Life expectancy) ຖືກກໍານົດໃນທາງສະຖິຕິວ່າເປັນຈໍານວນປີສະເລ່ຍທີ່ຍັງເຫຼືອຢູ່ຕາມອາຍຸທີ່ກຳນົດ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ອາຍຸໄຂແຕ່ເກີດຂອງປະຊາກອນ ແມ່ນເທົ່າກັບອາຍຸສະເລ່ຍໃນເວລາເສຍຊີວິດຂອງຄົນທັງໝົດທີ່ເກີດໃນປີດຽວກັນ (ໃນກໍລະນີຂອງກຸ່ມຄົນ). ການປຽບທຽບອາຍຸໄຂສະເລ່ຍຂອງຊາຍ ແລະ ຍິງ ແຕ່ເກີດຕາມປະເທດ ແລະ ເຂດແຄວ້ນ ທີ່ກຳນົດໂດຍອົງການອະນາໄມໂລກ (WHO) ສໍາລັບປີ 2019. ເສັ້ນຈຸດສີຂຽວສະແດງເຖິງອາຍຸໄຂທີ່ເທົ່າກັນລະຫວ່າງຍິງ…
ວິທະຍາການພູເຂົາໄຟ (Volcanology) ແມ່ນຫຍັງ?
ວິທະຍາການພູເຂົາໄຟ (Volcanology) ແມ່ນການສຶກສາກ່ຽວກັບພູເຂົາໄຟ, ລາວາ (lava), ແມັກມາ (magma) ແລະ ທຸກສິ່ງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ເຊັ່ນ: ຂະບວນການເກີດ ແລະ ເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນເມື່ອພູເຂົາໄຟລະເບີດ. ຄຳວ່າ “Volcanology” ມາຈາກພາສາລາຕິນ “vulcan” ເຊິ່ງໃນເທບນິຍາຍໂຣມັນບູຮານ, Vulcan ແມ່ນພະເຈົ້າແຫ່ງໄຟ. ນັກວິທະຍາການພູເຂົາໄຟ (Volcanologist)…
ດວງຈັນ ແມ່ນຫຍັງ?
ດວງຈັນເປັນດາວບໍລິວານທໍາມະຊາດຂອງໂລກ. ເຮົາມັກຈະເຫັນມັນສ່ອງແສງສະຫວ່າງໄສໃນທ້ອງຟ້າຍາມຄໍ່າຄືນ. ດາວເຄາະອື່ນໆຫຼາຍດວງກໍມີດາວບໍລິວານຂອງຕົນເອງເຊັ່ນກັນ. ນັກວິທະຍາສາດເຊື່ອວ່າດວງຈັນຂອງພວກເຮົາກໍ່ຕົວຂຶ້ນເມື່ອປະມານ 4.51 ຕື້ປີກ່ອນ, ຫຼັງຈາກການກຳເນີດຂອງໂລກໄດ້ບໍ່ດົນ. ແນວຄິດທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມທີ່ສຸດແມ່ນດວງຈັນຖືກສ້າງຂຶ້ນຈາກຊິ້ນສ່ວນທີ່ເຫຼືອຫຼັງຈາກການປະທະກັນຄັ້ງໃຫຍ່. ການປະທະກັນນີ້ເກີດຂຶ້ນລະຫວ່າງໂລກກັບວັດຖຸຂະໜາດເທົ່າດາວອັງຄານທີ່ເອີ້ນວ່າ ທີອາຍາ (Theia). ດວງຈັນມີຄວາມກວ້າງປະມານ 3,500 ກິໂລແມັດ (2,200 ໄມ). ນີ້ແມ່ນໃຫຍ່ກວ່າໜຶ່ງສ່ວນສີ່ຂອງຂະໜາດໂລກເລັກນ້ອຍ. ໂລກມີຄວາມກວ້າງປະມານ 12,600 ກິໂລແມັດ (7,800 ໄມ).…