ສຳຫຼວດ Laopedia
Category: ປະຫວັດສາດ
ອານາຈັກກຸບຕະ ແມ່ນອານາຈັກແນວໃດ?
ອານາຈັກກຸບຕະເປັນອານາຈັກທີ່ມີອຳນາດຫຼວງໃນປະເທດອິນເດຍບູຮານ ດຳລົງຢູ່ຕັ້ງແຕ່ປະມານປີ ຄ.ສ. 320 ຫາ 550 ມັນຄອບຄຸມພື້ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງອິນເດຍພາກເໜືອ-ກາງ ລວມທັງບາງສ່ວນຂອງອິນເດຍ ແລະ ບັງກະລາເທດໃນປັດຈຸບັນ ຊ່ວງເວລານີ້ ມັກຖືກເອີ້ນວ່າ ຍຸກທອງຂອງອິນເດຍ ໃນຊ່ວງເວລານີ້ ມີຄວາມກ້າວໜ້າອັນໜ້າອັດສະຈັນໃນດ້ານ ວິທະຍາສາດ, ຄະນິດສາດ, ດາລາສາດ, ສາສະໜາ ແລະ ປັດຊະຍາ. ນັກປະຫວັດສາດຫຼາຍຄົນປຽບທຽບອານາຈັກກຸບຕະກັບອານາຈັກບູຮານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ອື່ນໆ…
ສົງຄາມຫວຽດນາມ (Vietnam War)
🇻🇳 ຍ້ອນຮອຍອະດີດ: ເລື່ອງລາວ “ສົງຄາມຫວຽດນາມ” ຈາກຈຸດເລີ່ມຕົ້ນ ສູ່ມື້ສິ້ນສຸດສົງຄາມ (1955–1975) ຖ້າເວົ້າເຖິງໜຶ່ງໃນສົງຄາມທີ່ຍາວນານ, ສັບສົນ ແລະ ສົ່ງຜົນກະທົບຫຼາຍທີ່ສຸດໃນຍຸກສົງຄາມເຢັນ (Cold War), “ສົງຄາມຫວຽດນາມ” ແມ່ນໜຶ່ງໃນເຫດການປະຫວັດສາດທີ່ຄົນທົ່ວໂລກຈົດຈຳ. ມື້ນີ້ເຮົາມາສະຫຼຸບ ໄຮໄລ້ສຳຄັນຂອງສົງຄາມນີ້ໃນແບບສັ້ນໆນຳກັນ! 👇 🕰️ ໄລຍະເວລາ: 1 ພະຈິກ…
ລາຊະວົງຖັງ (Tang Dynasty)
👑 ລາຊະວົງຖັງ (Tang Dynasty) ແມ່ນຫຍັງ? ຍຸກທອງແຫ່ງອາລະຍະທຳ, ສິລະປະ ແລະ ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງສູງສຸດຂອງຈີນ! ເຄີຍສົງໄສບໍວ່າ ຍຸກໃດໃນປະຫວັດສາດຈີນທີ່ໄດ້ຮັບການຍ້ອງຍໍວ່າເປັນ “ຍຸກທອງ” ທີ່ຮຸ່ງເຮືອງ ແລະ ເປີດກວ້າງຕໍ່ຊາວໂລກຫຼາຍທີ່ສຸດ? ມື້ນີ້ເຮົາມາພາທຸກຄົນໄປເຈາະເລິກເລື່ອງລາວຂອງລາຊະວົງຖັງນຳກັນ! ລາຊະວົງຖັງ ແມ່ນຫຍັງ? ລາຊະວົງຖັງ (Tang Dynasty) ແມ່ນຍຸກສະໄໝສຳຄັນໃນປະຫວັດສາດຈີນ…
ປະເທດເຢຍລະມັນໃນຍຸກນາຊີ (Nazi Germany)
ຍຸກນາຊີເຢຍລະມັນ (Nazi Germany) ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເຖິງປະເທດເຢຍລະມັນໃນລະຫວ່າງປີ 1933 ຫາ 1945. ໃນຊ່ວງເວລານີ້, ອໍດໍຟ ຮິດເລີ (Adolf Hitler) ແລະ ພັກນາຊີ (Nazi Party) ໄດ້ເຂົ້າມາສຳຜັດ ແລະ ຄວບຄຸມອຳນາດຢ່າງເດັດຂາດ. ການສິ້ນສຸດລົງຂອງລະບອບນາຊີ ລະບອບດັ່ງກ່າວໄດ້ພັງທະລາຍລົງໃນ ເດືອນພຶດສະພາ…
ຊະຕາກຳຈໍາປາສັກ ໃນຍຸກແຜ່ນດິນລ້ານຊ້າງແຕກແຍກອອກເປັນ 3 ອານາຈັກ
ທ່າມກາງຄວາມຜັນຜວນ ແລະ ມໍລະສຸມທາງການເມືອງ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ ຢ່າງອານາຈັກລ້ານຊ້າງວຽງຈັນ ຕ້ອງສັ່ນຄອນໃນໄລຍະປາຍສັດຕະວັດທີ 17 ຫາ ຕົ້ນສັດຕະວັດທີ 18 ນັ້ນ, ກະແສນ້ຳຂອງອັນຊ່ຽວຂາດ ໄດ້ພັດພາເອົາແກ່ນພັນແຫ່ງຄວາມຫວັງ ແລະ ສັດທາລົງສູ່ທິດໃຕ້. ນີ້ຄືຈຸດເລີ່ມຕົ້ນ ຂອງໜ້າປະຫວັດສາດອັນສະງ່າງາມ ທີ່ສ້າງຄວາມຕື່ນຕາຕຶງໃຈ ໃຫ້ແກ່ແຜ່ນດິນອິນໂດຈີນ—ການກຳເນີດ ແລະ ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຂອງ “ອານາຈັກລ້ານຊ້າງຈຳປາສັກ”…
ສົງຄາມຮ້ອຍປີ (The Hundred Years’ War) ເປັນຄວາມຂັດແຍ່ງລະຫວ່າງປະເທດໃດ?
ສົງຄາມຮ້ອຍປີ (The Hundred Years’ War) ເປັນຄວາມຂັດແຍ່ງອັນຍາວນານລະຫວ່າງຝຣັ່ງ ແລະ ອັງກິດ. ມັນເກີດຂຶ້ນໃນຊ່ວງປາຍຍຸກກາງ, ແກ່ຍາວເປັນເວລາ 116 ປີ ຈາກປີ 1337 ຫາ 1453. ສົງຄາມເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນຍ້ອນພະເຈົ້າຊາລ໌ສທີ່ 4 (Charles IV) ແຫ່ງຝຣັ່ງ ສະຫວັນນະຄົດໃນປີ…
ນັກໂບຮານຄະດີຄົ້ນພົບຫຼັກຖານການຕັ້ງຖິ່ນຖານຂອງມະນຸດຍຸກກ່ອນປະຫວັດສາດຢູ່ເກາະໂອບີ (Obi) ປະເທດ ອິນໂດເນເຊຍ
ໃນຕົ້ນເດືອນເມສາ ປີ 2019, ດຣ. ເຊີຣີ ຊິບຕັນ (Dr. Ceri Shipton) ແລະ ທີມງານຈາກມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດອົດສະຕຣາລີ ໄດ້ກາຍເປັນນັກໂບຮານຄະດີກຸ່ມທຳອິດທີ່ໄດ້ລົງສຳຫຼວດເກາະໂອບີ (Obi) ເຊິ່ງເປັນໜຶ່ງໃນໝູ່ເກາະເຂດຮ້ອນຂອງແຂວງມາລູກູອຸຕາຣາ (Maluku Utara) ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ. ການຄົ້ນພົບຂອງທີມວິໄຈຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ມະນຸດຍຸກກ່ອນປະຫວັດສາດທີ່ອາໄສຢູ່ເກາະໂອບີ ມີຄວາມຊໍານານທັງການດຳລົງຊີວິດເທິງບົກ ແລະ ໃນທະເລ,…
7 ສິ່ງມະຫັດສະຈັນຂອງໂລກຍຸກໃໝ່: ມີບ່ອນໃດແດ່ ແລະ ເປັນຫຍັງຕ້ອງໄປເບິ່ງໃຫ້ໄດ້ຈັກຄັ້ງໃນຊີວິດ
ຫາກເວົ້າເຖິງ “7 ສິ່ງມະຫັດສະຈັນຂອງໂລກ” ຫຼາຍຄົນອາດຈະຄິດເຖິງມະຫາພິຣາມິດແຫ່ງກີຊາ ແຕ່ຮູ້ບໍ່ວ່າ ນັ້ນຄືສິ່ງມະຫັດສະຈັນຂອງໂລກຍຸກໂບຮານ ເຊິ່ງປັດຈຸບັນເກືອບທັງໝົດໄດ້ພັງທະລາຍໄປຕາມກາລະເວລາແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນ, ໃນປີ 2007 ຈຶ່ງໄດ້ມີການໂຫວດລະດັບໂລກໂດຍອົງກອນ New7Wonders ເພື່ອຄັດເລືອກ “7 ສິ່ງມະຫັດສະຈັນຂອງໂລກຍຸກໃໝ່” (New 7 Wonders of the World) ທີ່ຍັງຄົງຕັ້ງສະຫງ່າງາມ…
ຍຸກຫີນໃໝ່ (Neolithic): ຈຸດປ່ຽນຜ່ານທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງມະນຸດ
ຍຸກຫີນໃໝ່ (Neolithic) ຫຼືທີ່ເອີ້ນວ່າ “ການປະຕິວັດກະສິກຳ” (Neolithic Revolution) ຖືເປັນຊ່ວງເວລາທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດມະນຸດ. ມັນບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການປ່ຽນແປງຂອງເຄື່ອງມືຫີນ, ແຕ່ມັນແມ່ນການປ່ຽນແປງ “ວິຖີຊີວິດ” ຈາກການເປັນນັກລ່າສັດ-ເກັບຂອງປ່າ ມາເປັນຜູ້ຜະລິດອາຫານ. 1. ການປະຕິວັດຈາກນັກລ່າ ສູ່ຊາວກະສິກອນ ໃນຍຸກກ່ອນ (ຍຸກຫີນເກົ່າ), ມະນຸດຕ້ອງຍ້າຍຖິ່ນຖານໄປຕາມແຫຼ່ງອາຫານ. ແຕ່ໃນຍຸກຫີນໃໝ່ (ປະມານ 10,000 ປີກ່ອນ),…
ຍຸກກ່ອນປະຫວັດສາດ (Prehistory) ແມ່ນຫຍັງ?
ຍຸກກ່ອນປະຫວັດສາດ (Prehistory) ແມ່ນເລື່ອງລາວທີ່ໜ້າອັດສະຈັນຂອງປະຫວັດສາດມະນຸດ ກ່ອນທີ່ຜູ້ຄົນຈະເລີ່ມຂຽນບັນທຶກໄວ້. ມັນເລີ່ມຕົ້ນປະມານ 3.3 ລ້ານປີກ່ອນ ເມື່ອບັນພະບຸລຸດຍຸກຕົ້ນຂອງພວກເຮົາເລີ່ມໃຊ້ເຄື່ອງມືຫີນເປັນຄັ້ງທຳອິດ. ຍຸກທີ່ຍາວນານນີ້ສິ້ນສຸດລົງເມື່ອກຸ່ມຄົນຕ່າງໆໄດ້ຄິດຄົ້ນລະບົບການຂຽນ. ການຂຽນທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດທີ່ຮູ້ຈັກປາກົດຂຶ້ນເມື່ອປະມານ 5,200 ປີກ່ອນ. ຮູບພາບແກະສະຫຼັກຂອງສັດຢູ່ເທິງເຂົາກວາງ. ມັນໃຊ້ເວລາດົນນານຫຼາຍກວ່າທີ່ການຂຽນຈະແຜ່ຂະຫຍາຍໄປທົ່ວໂລກ. ດ້ວຍເຫດນີ້, ຍຸກກ່ອນປະຫວັດສາດຈຶ່ງສິ້ນສຸດລົງໃນເວລາທີ່ແຕກຕ່າງກັນໃນແຕ່ລະສະຖານທີ່. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ໃນຊູເມຍບູຮານ (ເມໂສໂປຕາເມຍ), ອາລະຍະທຳລຸ່ມແມ່ນ້ຳອິນດູ, ແລະ ອີຢິບບູຮານ,…