ສຳຫຼວດ Laopedia
Category: ເຕັກໂນໂລຊີ
ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ (Clothing)
ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ (ເອີ້ນອີກຢ່າງວ່າ ເຄື່ອງນຸ່ງ ຫຼື ເຄື່ອງແຕ່ງກາຍ) ແມ່ນທຸກສິ່ງທີ່ເຮົາສວມໃສ່ເທິງຮ່າງກາຍ (bodies). ເຄື່ອງນຸ່ງສ່ວນໃຫຍ່ເຮັດຈາກຜ້າ ເຊັ່ນ ຝ້າຍ ຫຼື ຂົນແກະ, ແຕ່ຕະຫຼອດປະຫວັດສາດ ມະນຸດກໍໃຊ້ໜັງສັດ ແລະ ວັດສະດຸທຳມະຊາດອື່ນໆນຳ. ການນຸ່ງເຄື່ອງເປັນລັກສະນະສະເພາະຂອງມະນຸດ ທີ່ພົບໄດ້ໃນທຸກສັງຄົມ. ເຄື່ອງນຸ່ງມີປະໂຫຍດຫຼາຍຢ່າງ. ມັນປົກປ້ອງເຮົາຈາກດິນຟ້າອາກາດ ເຊັ່ນ ໜາວ,…
ການຂົນສົ່ງ (Transport) ແມ່ນຫຍັງ?
ການຂົນສົ່ງ ແມ່ນກ່ຽວກັບການເຄື່ອນຍ້າຍ ຄົນ ຫຼືສິ່ງຂອງ ຈາກບ່ອນໜຶ່ງ ໄປອີກບ່ອນໜຶ່ງ ໃຫ້ຄິດເຖິງມັນ ວ່າເປັນວິທີທີ່ເຮົາເດີນທາງໄປມາ ຫຼືສົ່ງຂອງ ການຂົນສົ່ງມີສາມສ່ວນຫຼັກ: ໂຄງລ່າງພື້ນຖານ ຫຼື infrastructure (ເສັ້ນທາງທີ່ເຮົາໃຊ້), ຍານພາຫະນະ ຫຼື vehicles (ສິ່ງທີ່ເຮົາໃຊ້ເດີນທາງ) ແລະ ການດຳເນີນງານ ຫຼື operations (ວິທີການຄຸ້ມຄອງທຸກຢ່າງ).…
ເຊື້ອເພີງຟອສຊິວ (fossil fuels) ແມ່ນຫຍັງ?
ເຊື້ອເພີງຟອສຊິວ (fossil fuels) ແມ່ນເຊື້ອເພີງພິເສດທີ່ມາຈາກພືດ ແລະ ສັດເກົ່າແກ່ຫຼາຍ. ສິ່ງມີຊີວິດເຫຼົ່ານີ້ຕາຍໄປດົນນານມາແລ້ວ ແລະ ຄ່ອຍໆປ່ຽນແປງຢູ່ໃຕ້ດິນເປັນເວລາຫຼາຍລ້ານປີ. ເຊື້ອເພີງຟອສຊິວທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດສາມຊະນິດແມ່ນຖ່ານຫີນ, ປິໂຕຣລຽມ (ທີ່ເອີ້ນວ່ານ້ຳມັນດິບ) ແລະ ແກັສທຳມະຊາດ. ນ້ຳມັນ ແລະ ແກັສເຮັດຈາກໂມເລກຸນທີ່ເອີ້ນວ່າໄຮໂດຣຄາບອນ ເຊິ່ງມີພຽງອາຕອມຂອງໄຮໂດຣເຈນ ແລະ ຄາບອນເທົ່ານັ້ນ. ຖ່ານຫີນສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນຄາບອນ. ເຮົາເອີ້ນມັນວ່າເຊື້ອເພີງຟອສຊິວ…
ກະແສໄຟຟ້າ (Electric Current) ແມ່ນຫຍັງ?
ກະແສໄຟຟ້າ (Electric Current) ແມ່ນຫຍັງ? ເຄີຍສົງໄສບໍວ່າ ເວລາກົດສະວິດໄຟ ເປັນຫຍັງຫຼອດໄຟຈຶ່ງຕິດທັນທີ? ມື້ນີ້ Laopedia ຈະຍົກຕົວຢ່າງໃຫ້ເຫັນພາບກັນ! ໄຟຟ້າເຮັດວຽກແນວໃດ? • ກະແສໄຟຟ້າ ກໍຄືການເຄື່ອນທີ່ຂອງອະນຸພາກນ້ອຍໆ ທີ່ເອີ້ນວ່າ: “ເອເລັກຕຣອນ” ຜ່ານສາຍໄຟ (ວັດແທກເປັນ ແອມແປ/A). • ໝໍ້ໄຟ ເຮັດໜ້າທີ່ຄື:…
ແກ້ວ (Glass) ແມ່ນຫຍັງ?
ແກ້ວແມ່ນວັດຖຸແຂງທີ່ສາມາດຂຶ້ນຮູບໄດ້ຫຼາຍແບບ ໂດຍປົກກະຕິມັນໃສ ເຮັດໃຫ້ເບິ່ງທະລຸໄດ້ ແຕ່ກໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ມີສີຕ່າງໆໄດ້ ແກ້ວສ່ວນໃຫຍ່ເຮັດຈາກ ຊິລິກາ ເຊິ່ງເປັນຊະນິດໜຶ່ງຂອງດິນຊາຍ. ແກ້ວທີ່ໃຊ້ສຳລັບປ່ອງຢ້ຽມ ແລະ ແກ້ວນ້ຳ ເອີ້ນວ່າແກ້ວໂຊດາໄລມ໌ ມັນເຮັດຈາກຊິລິກາປະມານ 75% ພ້ອມກັບໂຊດຽມອອກໄຊດ໌ (ຈາກໂຊດາອາຊ) ແລະ ແຄວຊຽມອອກໄຊດ໌ (ຫຼືທີ່ຮູ້ຈັກກັນວ່າໄລມ໌) ນອກຈາກນີ້ຍັງມີການເພີ່ມສານອື່ນໆໃນປະລິມານໜ້ອຍອີກ. ໂດຍການປ່ຽນປະລິມານຂອງແຕ່ລະສ່ວນປະກອບ ຫຼືການເພີ່ມສານໃໝ່ ສາມາດເຮັດແກ້ວຫຼາຍຊະນິດແຕກຕ່າງກັນອອກມາໄດ້…
ຍຸກໃໝ່! ເຄື່ອງແປພາສາອັດສະລິຍະ (Artificial Speech Translation) ໃກ້ຈະກາຍເປັນຈິງແລ້ວບໍ?
ເມື່ອກ່ອນ, ການມີເຄື່ອງມືທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາເວົ້າຄົນລະພາສາແລ້ວເຂົ້າໃຈກັນໄດ້ໃນທັນທີ ເປັນພຽງເລື່ອງໃນໜັງວິທະຍາສາດ. ແຕ່ໃນປັດຈຸບັນ, ເຕັກໂນໂລຊີນີ້ໄດ້ກາຍເປັນຄວາມຈິງແລ້ວ. ແຕ່ຄຳຖາມຄື… ມັນເກັ່ງສ່ຳໃດ? ອຸປະສັກທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຄື “ສຽງລົບກວນ” ຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານເຕັກໂນໂລຊີບອກວ່າ ສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ເຄື່ອງແປພາສາຍັງບໍ່ສົມບູນແບບຄື “ສຽງລົບກວນ”. ເຄື່ອງແປອາດຈະເຮັດວຽກໄດ້ດີໃນຫ້ອງທີ່ງຽບສະຫງົບ, ແຕ່ຖ້າເອົາໄປໃຊ້ໃນສະຖານີລົດໄຟ ຫຼື ບ່ອນທີ່ມີຄົນເວົ້າແຊກກັນຫຼາຍໆ, ມັນກໍຍັງມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ. ດັ່ງນັ້ນ, ບາງເທື່ອການສື່ສານຜ່ານທາງໄກກໍຍັງມີອຸປະສັກຢູ່. ຈາກນິຍາຍ ສູ່ມືຖືຂອງເຮົາ ຫຼາຍຄົນອາດຈະເຄີຍເຫັນ…
ໂທລະສັບ (Telephone) ແມ່ນຫຍັງ?
ໂທລະສັບ (Telephone) ແມ່ນອຸປະກອນທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ຄົນສອງຄົນ ຫຼື ຫຼາຍກວ່ານັ້ນ ສາມາດສົນທະນາກັນໄດ້ຈາກໄລຍະທາງໄກ. ມັນຈະປ່ຽນສຽງເວົ້າຂອງທ່ານໃຫ້ກາຍເປັນສັນຍານໄຟຟ້າ, ເຊິ່ງສັນຍານເຫຼົ່ານີ້ຈະເດີນທາງຜ່ານສາຍໄຟ ຫຼື ຊ່ອງທາງອື່ນໆ ໄປຍັງໂທລະສັບອີກເຄື່ອງໜຶ່ງ. ຈາກນັ້ນ, ໂທລະສັບເຄື່ອງນັ້ນກໍຈະປ່ຽນສັນຍານກັບຄືນມາເປັນສຽງ ເພື່ອໃຫ້ອີກຝ່າຍໜຶ່ງສາມາດໄດ້ຍິນສຽງຂອງທ່ານ. ຄຳວ່າ “ໂທລະສັບ” (Telephone) ມາຈາກຄຳພາສາກຣີກທີ່ມີຄວາມໝາຍວ່າ “ສຽງທີ່ມາຈາກໄລຍະໄກ”. ໃນປີ ຄ.ສ. 1876,…
ການພິມແມ່ນຫຍັງ (Printing)?
ການພິມແມ່ນວິທີການເອົາຕົວໜັງສື ແລະ ຮູບພາບລົງໃສ່ເຈ້ຍ. ມັນໃຊ້ເຄື່ອງຈັກໃນການຜະລິດສຳເນົາຈຳນວນຫຼາຍ. ລອງນຶກພາບເບິ່ງວ່າປຶ້ມ ແລະ ໜັງສືພິມຖືກສ້າງຂຶ້ນມາໄດ້ແນວໃດ – ນັ້ນລະຄືການພິມ! ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວ, ຈະມີການໃຊ້ໝຶກພິເສດເພື່ອສ້າງຮູບພາບ ແລະ ຕົວໜັງສື. ໝຶກນີ້ຈະຖືກນຳໄປໃສ່ເຈ້ຍໂດຍໃຊ້ເຄື່ອງຈັກຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ເອີ້ນວ່າ ເຄື່ອງພິມ. ການພິມເປັນໜຶ່ງໃນສິ່ງປະດິດທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດ. ມັນໄດ້ປ່ຽນແປງວິທີທີ່ຜູ້ຄົນແບ່ງປັນງານຂຽນ ແລະ ຂໍ້ມູນຂ່າວສານ. ກ່ອນທີ່ຈະມີການພິມ, ທຸກຢ່າງຕ້ອງໄດ້ຄັດລອກດ້ວຍມື ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ຊ້າຫຼາຍ.…
ປະຫວັດສາດຂອງສິ່ງໃກ້ຕົວ: ໃຜແມ່ນຜູ້ຄິດຄົ້ນ ‘ອິນເຕີເນັດ’ ທີ່ເຮົາໃຊ້ຢູ່ທຸກວັນ?
ໃນຍຸກປັດຈຸບັນ, ມັນຍາກຫຼາຍທີ່ເຮົາຈະຈິນຕະນາການເຖິງຊີວິດທີ່ບໍ່ມີ “ອິນເຕີເນັດ”. ຕັ້ງແຕ່ຕື່ນນອນຈົນຮອດເຂົ້ານອນ, ເຮົາໃຊ້ຊີວິດຢູ່ເທິງໂລກອອນລາຍເກືອບຕະຫຼອດເວລາ ບໍ່ວ່າຈະເປັນການສົ່ງຂໍ້ຄວາມ, ເບິ່ງວິດີໂອ, ເຮັດວຽກ, ຫຼື ຊື້ເຄື່ອງອອນລາຍ. ອິນເຕີເນັດໄດ້ກາຍເປັນ “ເສັ້ນເລືອດໃຫຍ່” ທີ່ເຊື່ອມໂລກທັງໃບເຂົ້າຫາກັນ. ແຕ່ເຄີຍສົງໄສບໍ່ວ່າ ເຄືອຂ່າຍອັນມະຫາສານນີ້ມີຈຸດເລີ່ມຕົ້ນມາຈາກໃສ? ແລະ ໃຜຄື “ອັດສະລິຍະ” ຜູ້ທີ່ຄິດຄົ້ນສິ່ງນີ້ຂຶ້ນມາ? ຄຳຕອບອາດຈະເຮັດໃຫ້ທ່ານແປກໃຈ ເພາະອິນເຕີເນັດບໍ່ໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍຄົນໆ ດຽວ,…
ຍຸກທີ່ບໍ່ໃຊ້ເງິນສົດ (Cashless Society): ຂໍ້ດີ ແລະ ຂໍ້ຄວນລະວັງທີ່ທຸກຄົນຕ້ອງຮູ້
ປັດຈຸບັນນີ້, ເວລາເຮົາໄປຊື້ເຄື່ອງ, ກິນເຂົ້າ, ຫຼື ແມ່ນແຕ່ຂີ່ລົດໂດຍສານ, ສິ່ງທຳອິດທີ່ເຮົາມັກຈະຖາມກໍຄື “ມີຄິວອາ (QR Code) ໃຫ້ສະແກນບໍ່?”. ນີ້ຄືສັນຍານທີ່ບົ່ງບອກວ່າພວກເຮົາໄດ້ກ້າວເຂົ້າສູ່ “ຍຸກທີ່ບໍ່ໃຊ້ເງິນສົດ ” (Cashless Society) ຢ່າງເຕັມໂຕແລ້ວ. ຍຸກທີ່ບໍ່ໃຊ້ເງິນສົດ ຄື ລະບົບເສດຖະກິດທີ່ຄົນເຮົາປ່ຽນຈາກການໃຊ້ເງິນຮູບແບບເຈ້ຍ ຫຼື ຫຼຽນ ມາເປັນການໃຊ້ຈ່າຍຜ່ານລະບົບດິຈິຕອນ…