ມາໂຄ ໂປໂລ (Marco Polo) ແມ່ນໃຜ?

🧭 ມາໂຄ ໂປໂລ (Marco Polo) ແມ່ນໃຜ? ພໍ່ຄ້າ ແລະ ນັກສຳຫຼວດຜູ້ເຊື່ອມໂຍງໂລກຕາເວັນອອກ ແລະ ຕາເວັນຕົກເຂົ້າຫາກັນ

ເຄີຍສົງໄສບໍວ່າ ໃຜຄືຜູ້ທີ່ ນຳເອົາເລື່ອງລາວຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຂອງອາຊີ ແລະ ຈີນໃນຍຸກມົງໂກນ ໄປເປີດຫູເປີດຕາຊາວເອີຣົບເປັນຄັ້ງທຳອິດ? ມື້ນີ້ເຮົາມາພາທຸກຄົນໄປຮູ້ຈັກກັບ ມາໂຄ ໂປໂລ ນຳກັນ! 👇

ມາໂຄ ໂປໂລ ແມ່ນໃຜ? ມາໂຄ ໂປໂລ (ເກີດເມື່ອ: ປີ 1254–1324) ແມ່ນ ພໍ່ຄ້າ, ນັກສຳຫຼວດ ແລະ ນັກຂຽນຊາວເວນິສ (ປະເທດອິຕາລີ) ຜູ້ທີ່ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງຈາກການເດີນທາງທ່ອງທ່ຽວຂ້າມທະວີບອາຊີຜ່ານ ເສັ້ນທາງສາຍໄໝ ໃນລະຫວ່າງປີ 1271 ຫາ 1295 ເປັນເວລາ ຍາວນານກວ່າ 24 ປີ.

ຈຸດເດັ່ນ ແລະ ການຜະຈົນໄພທີ່ສຳຄັນ:

• ຮັບໃຊ້ກຸບໄລ ຂ່ານ: ເມື່ອເດີນທາງໄປຮອດຈີນ (ລາຊະວົງຢ່ວນ), ລາວໄດ້ຮັບຄວາມໄວ້ວາງໃຈຈາກ ກຸບໄລ ຂ່ານ ໃຫ້ເປັນທູດຕ່າງປະເທດ ແລະ ອາໄສຢູ່ໃນຈີນດົນເຖິງ 17 ປີ, ເຮັດໃຫ້ລາວໄດ້ເຫັນວັດທະນະທຳ ແລະ ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງທີ່ຊາວເອີຣົບບໍ່ເຄີຍຮູ້ມາກ່ອນ.
• ປຶ້ມ “ການເດີນທາງຂອງມາໂຄ ໂປໂລ” (Il Milione): ຂະນະທີ່ຖືກຈັບເປັນຊະເລີຍສົງຄາມຢູ່ເຈໂນອາ, ລາວໄດ້ເລົ່າເລື່ອງການເດີນທາງໃຫ້ໝູ່ຮ່ວມຫ້ອງຄຸມຂັງຈົດບັນທຶກໄວ້. ປຶ້ມຫົວນີ້ໄດ້ພັນລະນາເຖິງຈີນ, ເປີເຊຍ, ອິນເດຍ ແລະ ຍີ່ປຸ່ນ, ລວມເຖິງສິ່ງໃໝ່ໆເຊັ່ນ: ເງິນຕາທະນະບັດ, ດິນປືນ ແລະ ເຄື່ອງເຄືອບ.
• ມໍລະດົກ ແລະ ແຮງບັນດານໃຈ: ຜົນງານຂອງລາວໄດ້ສ້າງແຮງບັນດານໃຈໃຫ້ນັກສຳຫຼວດລຸ້ນຕໍ່ມາຢ່າງ ຄຣິສໂຕເຟີ ໂຄລຳບັສ ແລະ ມີອິດທິພົນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຕໍ່ການສ້າງແຜນທີ່ຂອງໂລກຕາເວັນຕົກ.

ມາແລກປ່ຽນກັນ: ຖ້າທ່ານມີໂອກາດໄດ້ຂຽນບັນທຶກການເດີນທາງ ຫຼື ປະສົບການຊີວິດຂອງຕົນເອງ ເພື່ອບອກຕໍ່ໃຫ້ຄົນລຸ້ນຫຼັງໄດ້ອ່ານຄືກັບ ມາໂຄ ໂປໂລ, ສິ່ງທີ່ທ່ານຢາກຂຽນ ບອກເລົ່າຫຼາຍທີ່ສຸດແມ່ນຫຍັງ? ມາຄອມເມັ້ນບອກກັນແດ່! 💬👇

ມາໂຄ ໂປໂລ (ເກີດປະມານປີ 1254 – ເສຍຊີວິດ 8 ມັງກອນ 1324) ແມ່ນພໍ່ຄ້າ, ນັກສຳຫຼວດ, ແລະນັກຂຽນຊາວເວນິສ. ລາວໄດ້ເດີນທາງທົ່ວອາຊີໂດຍໃຊ້ເສັ້ນທາງສາຍໄໝ ອັນມີຊື່ສຽງ ໃນລະຫວ່າງປີ 1271 ຫາ 1295. ການຜະຈົນໄພອັນໜ້າອັດສະຈັນຂອງລາວໄດ້ຖືກບັນທຶກໄວ້ໃນປຶ້ມທີ່ຊື່ວ່າ ການເດີນທາງຂອງມາໂຄ ໂປໂລ (ຫຼືທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ ປຶ້ມແຫ່ງສິ່ງມະຫັດສະຈັນຂອງໂລກ ຫຼື Il Milione), ເຊິ່ງອອກມາປະມານປີ 1300.

ປຶ້ມຫົວນີ້ໄດ້ໃຫ້ຊາວເອີຣົບໄດ້ຮັບຮູ້ລາຍລະອຽດເປັນຄັ້ງທຳອິດກ່ຽວກັບໂລກຕາເວັນອອກອັນລຶກລັບ, ລວມທັງຈັກກະພັດມົງໂກນ ອັນໃຫຍ່ໂຕແລະຮັ່ງມີ ແລະຈີນພາຍໃຕ້ລາຊະວົງຢ່ວນ. ມັນໄດ້ພັນລະນາເຖິງສະຖານທີ່ຕ່າງໆເຊັ່ນ: ຈີນ, ເປີເຊຍ (ອີຣ່ານໃນປັດຈຸບັນ), ອິນເດຍ, ແລະຍີ່ປຸ່ນ, ເຊິ່ງເປັນສິ່ງທີ່ຊາວເອີຣົບບໍ່ຄ່ອຍຮູ້ຈັກໃນເວລານັ້ນ.

ມາໂຄເກີດຢູ່ເວນິສ. ລາວໄດ້ຮຽນຮູ້ວິທີເປັນພໍ່ຄ້າຈາກພໍ່ຂອງລາວ, ນິກໂກໂລ ໂປໂລ, ແລະລຸງຂອງລາວ, ມັຟເຟໂອ, ຜູ້ທີ່ໄດ້ເດີນທາງຜ່ານອາຊີມາກ່ອນແລ້ວແລະໄດ້ພົບກັບກຸບໄລ ຂ່ານ, ຜູ້ປົກຄອງມົງໂກນຜູ້ມີອຳນາດ. ໃນປີ 1269, ນິກໂກໂລແລະມັຟເຟໂອໄດ້ກັບຄືນສູ່ເວນິສແລະໄດ້ພົບກັບມາໂຄເປັນຄັ້ງທຳອິດ.

ໃນປີ 1271, ທັງສາມຄົນໄດ້ເລີ່ມການເດີນທາງອັນໜ້າອັດສະຈັນໄປສູ່ອາຊີ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ສຳຫຼວດຫຼາຍສະຖານທີ່ຕາມແລວເສັ້ນທາງສາຍໄໝ ຈົນກະທັ້ງໄປຮອດ “ຄາເທ” (ຈີນ). ກຸບໄລ ຂ່ານປະທັບໃຈຫຼາຍໃນຄວາມສະຫຼາດແລະນິໄສທີ່ຖ່ອມຕົວຂອງມາໂຄ. ມາໂຄໄດ້ຖືກເລືອກໃຫ້ເຮັດວຽກໃຫ້ກຸບໄລໃນຖານະທູດຕ່າງປະເທດ, ໝາຍຄວາມວ່າລາວໄດ້ເດີນທາງໄປປະຕິບັດພາລະກິດສຳຄັນຫຼາຍຢ່າງທົ່ວທັງຈັກກະພັດແລະອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້. ລາວໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມສະຖານທີ່ຕ່າງໆເຊັ່ນ: ມຽນມາ, ອິນເດຍ, ອິນໂດເນເຊຍ, ສີລັງກາ, ແລະຫວຽດນາມ ໃນປັດຈຸບັນ.

ມາໂຄໄດ້ອາໄສຢູ່ໃນຈີນເປັນເວລາ 17 ປີ, ໄດ້ເຫັນຫຼາຍສິ່ງທີ່ຊາວເອີຣົບບໍ່ເຄີຍຮູ້ຈັກມາກ່ອນ. ປະມານປີ 1291, ຄອບຄົວໂປໂລໄດ້ສະເໜີໄປພ້ອມກັບເຈົ້າຍິງມົງໂກນ ໂຄໂຄຊິນ ໄປສູ່ເປີເຊຍ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ໄປຮອດທີ່ນັ້ນປະມານປີ 1293. ຫຼັງຈາກແຍກທາງກັບເຈົ້າຍິງ, ເຂົາເຈົ້າໄດ້ເດີນທາງທາງບົກໄປສູ່ຄອນສະແຕນຕິໂນເປິນ (ອິສຕັນບູນໃນປັດຈຸບັນ) ແລະຫຼັງຈາກນັ້ນກໍ່ໄດ້ກັບຄືນສູ່ເວນິສໃນທີ່ສຸດໃນປີ 1295, ຫຼັງຈາກອອກໄປແລ້ວ 24 ປີ!

ເມື່ອເຂົາເຈົ້າກັບຄືນມາ, ເວນິສກຳລັງຢູ່ໃນສະຖານະສົງຄາມກັບເຈໂນອາ. ມາໂຄໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມການສູ້ຮົບເພື່ອເວນິສແລະຖືກຈັບເປັນຊະເລີຍໂດຍຊາວເຈໂນອາ. ໃນຂະນະທີ່ຢູ່ໃນຄຸກ, ລາວໄດ້ເລົ່າເລື່ອງລາວການເດີນທາງຂອງລາວໃຫ້ໝູ່ຫ້ອງຂັງຄົນໜຶ່ງຊື່ Rustichello da Pisa ຟັງ, ຜູ້ທີ່ໄດ້ຈົດບັນທຶກມັນໄວ້. ມາໂຄໄດ້ຖືກປ່ອຍຕົວໃນປີ 1299, ກາຍເປັນພໍ່ຄ້າຜູ້ຮັ່ງມີ, ໄດ້ແຕ່ງງານ, ແລະມີລູກສາມຄົນ. ລາວໄດ້ເສຍຊີວິດໃນປີ 1324 ແລະຖືກຝັງໄວ້ໃນໂບດ San Lorenzo ໃນເວນິສ.

ເຖິງແມ່ນວ່າລາວຈະບໍ່ແມ່ນຊາວເອີຣົບຄົນທຳອິດທີ່ໄປຮອດຈີນ, ແຕ່ມາໂຄ ໂປໂລແມ່ນຄົນທຳອິດທີ່ຂຽນບັນທຶກປະສົບການຂອງລາວອອກມາຢ່າງລະອຽດຂະໜາດນີ້. ປຶ້ມຂອງລາວໄດ້ໃຫ້ຊາວເອີຣົບເຫັນພາບທີ່ຈະແຈ້ງກ່ຽວກັບພູມສາດແລະວັດທະນະທຳຂອງຕາເວັນອອກ. ມັນຍັງລວມມີການພັນລະນາຄັ້ງທຳອິດຂອງຊາວຕາເວັນຕົກກ່ຽວກັບສິ່ງຕ່າງໆເຊັ່ນ: ເຄື່ອງເຄືອບ, ດິນປືນ, ເງິນຕາທະນະບັດ, ແລະພືດແລະສັດອາຊີທີ່ມີເອກະລັກສະເພາະບາງຊະນິດ. ເລື່ອງລາວຂອງລາວໄດ້ສ້າງແຮງບັນດານໃຈໃຫ້ນັກສຳຫຼວດໃນອະນາຄົດຫຼາຍຄົນ, ລວມທັງຄຣິສໂຕເຟີ ໂຄລຳບັສ. ບົດຂຽນຂອງລາວຍັງມີອິດທິພົນຕໍ່ການສ້າງແຜນທີ່ຂອງເອີຣົບ, ນຳໄປສູ່ແຜນທີ່ສຳຄັນຕ່າງໆເຊັ່ນ: ແຜນທີ່ກາຕາລານ (Catalan Atlas) ແລະແຜນທີ່ຟຣາ ເມົາໂຣ (Fra Mauro map).

ຮູບແຕ້ມພາບບຸກຄົນຂອງມາໂຄ ໂປໂລ, ຮູບໂມเสก ຢູ່ Palazzo Doria-Tursi, ໃນເມືອງເຈໂນອາ, ປະເທດອິຕາລີ (Portrait of Marco Polo, a mosaic in the Palazzo Doria-Tursi, in Genoa, Italy).

ເກີດ 1254
ເວນິສ, ສາທາລະນະລັດເວນິສ

ເສຍຊີວິດ 8 ມັງກອນ 1324 (ອາຍຸ 69–70 ປີ)
ເວນິສ, ສາທາລະນະລັດເວນິສ

ສະຖານທີ່ຝັງສົບ ໂບດ San Lorenzo

ອາຊີບ
ພໍ່ຄ້າ ນັກສຳຫຼວດ ນັກຂຽນ

ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຈາກ ການເດີນທາງຂອງມາໂຄ ໂປໂລ

ຄູ່ສົມລົດ Donata Badoer (ແຕ່ງງານປີ 1300)

ລູກ 4 ຄົນ, ລວມທັງ Fantina

ພໍ່ແມ່
ນິກໂກໂລ ໂປໂລ (ພໍ່)

ມາໂຄ ໂປໂລ: ນັກສຳຫຼວດຜູ້ມີຊື່ສຽງ

ປ້າຍໜຶ່ງຢູ່ບ່ອນທີ່ເຄີຍເປັນ Casa Polo ໃນເວນິສ, ບ່ອນທີ່ບ້ານຂອງມາໂຄ ໂປໂລເຄີຍຕັ້ງຢູ່. ໃນປັດຈຸບັນ, ໂຮງລະຄອນ Teatro Malibran ຕັ້ງຢູ່ບ່ອນນັ້ນ.

Corte Seconda del Milion, ເປັນເດີ່ນຢູ່ໃນເວນິສໃກ້ກັບບ້ານຂອງໂປໂລ, ຖືກຕັ້ງຊື່ຕາມສົມມຸດຊື່ຂອງລາວ, Il Milione.

ຊີວິດໄວໜຸ່ມ ແລະ ຄອບຄົວ
ມາໂຄ ໂປໂລເກີດປະມານປີ 1254 ໃນເວນິສ, ແຕ່ວັນທີ ແລະ ສະຖານທີ່ແນ່ນອນຍັງບໍ່ຮູ້ຊັດເຈນ. ປຶ້ມທີ່ມີຊື່ສຽງຂອງລາວ, ການເດີນທາງຂອງມາໂຄ ໂປໂລ, ໄດ້ບອກເລົ່າສິ່ງພື້ນຖານບາງຢ່າງກ່ຽວກັບຄອບຄົວຂອງລາວ. ມັນບອກວ່າພໍ່ຂອງມາໂຄ, ນິກໂກໂລ ໂປໂລ, ຜູ້ເປັນພໍ່ຄ້າທີ່ເດີນທາງໄປມາ, ໄດ້ກັບຄືນສູ່ເວນິສປະມານປີ 1269. ລາວໄດ້ຮູ້ຈັກກັບພັນລະຍາຂອງລາວ, ຜູ້ທີ່ລາວໄດ້ປະຖິ້ມໄວ້ຂະນະກຳລັງຖືພາ, ໄດ້ເສຍຊີວິດແລ້ວ, ໂດຍປະໄວ້ລູກຊາຍອາຍຸ 15 ປີຂອງເຂົາເຈົ້າ, ທີ່ມີຊື່ວ່າ: ມາໂຄ.

ໃນຂະນະທີ່ຄົນສ່ວນຫຼາຍເຫັນດີວ່າມາໂຄ ເກີດຢູ່ໃນເວນິສ, ບາງທິດສະດີໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າລາວອາດຈະເກີດຢູ່ໃນເກາະໂຄກູລາ ຫຼື ໃນຄອນສະແຕນຕິໂນເປິນ. ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ຜູ້ຊ່ຽວຊານສ່ວນຫຼາຍບໍ່ເຊື່ອແນວຄວາມຄິດເຫຼົ່ານີ້.

ເປັນຫຍັງລາວຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ ‘Milione’?
ໃນຊ່ວງຊີວິດຂອງລາວ, ມາໂຄ ໂປໂລໄດ້ຖືກຕັ້ງສົມມຸດຊື່ວ່າ Milione, ເຊິ່ງໝາຍຄວາມວ່າ ‘ລ້ານ’ ໃນພາສາອິຕາລີ. ຊື່ຫົວປຶ້ມພາສາອິຕາລີຂອງລາວແມ່ນ Il Libro di Marco Polo soprannominato Milione, ໝາຍຄວາມວ່າ “ປຶ້ມຂອງມາໂຄ ໂປໂລ, ມີສົມມຸດຊື່ວ່າ ‘Milione'”. ອີງຕາມນັກຂຽນຄົນໜຶ່ງໃນສະຕະວັດທີ 15, Giovanni Battista Ramusio, ໝູ່ພົນລະເມືອງຂອງລາວໄດ້ໃຫ້ສົມມຸດຊື່ນີ້ແກ່ລາວເມື່ອລາວກັບຄືນສູ່ເວນິສ ເພາະລາວມັກເວົ້າຢູ່ຕະຫຼອດເລື່ອງຄວາມຮັ່ງມີຂອງກຸບໄລ ຂ່ານ, ໂດຍກ່າວວ່າມັນຖືກນັບເປັນລ້ານໆ. ໂດຍສະເພາະ, ເຂົາເຈົ້າໄດ້ເອີ້ນລາວວ່າ Messer Marco Milioni (ທ່ານມາໂຄ ລ້ານ).

ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ເນື່ອງຈາກພໍ່ຂອງລາວ ນິກໂກໂລ ກໍ່ຖືກເອີ້ນວ່າ Milione ຄືກັນ, ຜູ້ຊ່ຽວຊານບາງຄົນໃນສະຕະວັດທີ 19 ຄິດວ່າ Milione ອາດຈະເປັນຄຳຫຍໍ້ຂອງ Emilione. ເຂົາເຈົ້າເຊື່ອວ່າສົມມຸດຊື່ນີ້ຖືກໃຊ້ເພື່ອແຍກສາຍຄອບຄົວຂອງນິກໂກໂລແລະມາໂຄ ອອກຈາກຄອບຄົວໂປໂລອື່ນໆ.

ການເດີນທາງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ສູ່ອາຊີ

ພໍ່ຂອງມາໂຄ, ນິກໂກໂລ ໂປໂລ, ແລະລຸງຂອງລາວ, ມັຟເຟໂອ ໂປໂລ, ແມ່ນພໍ່ຄ້າຜູ້ປະສົບຜົນສຳເລັດທີ່ໄດ້ຄ້າຂາຍກັບຕາເວັນອອກໃກ້. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ກາຍເປັນຄົນຮັ່ງມີແລະໄດ້ຮັບຄວາມນັບຖືຫຼາຍ. ກ່ອນທີ່ມາໂຄຈະເກີດ, ນິກໂກໂລແລະມັຟເຟໂອໄດ້ອອກໄປໃນການເດີນທາງການຄ້າ. ໃນປີ 1260, ຂະນະທີ່ອາໄສຢູ່ໃນຄອນສະແຕນຕິໂນເປິນ, ເຂົາເຈົ້າຮູ້ສຶກໄດ້ວ່າມີການປ່ຽນແປງທາງການເມືອງກຳລັງຈະເກີດຂຶ້ນ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຂາຍສິນຄ້າຂອງເຂົາເຈົ້າແລກກັບເພັດພອຍ ແລະຍ້າຍອອກໄປ. ອີງຕາມປຶ້ມ ການເດີນທາງຂອງມາໂຄ ໂປໂລ, ເຂົາເຈົ້າໄດ້ເດີນທາງຜ່ານພື້ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງອາຊີ ແລະໄດ້ພົບກັບກຸບໄລ ຂ່ານ, ຜູ້ປົກຄອງມົງໂກນແລະຜູ້ກໍ່ຕັ້ງລາຊະວົງຢ່ວນ.

ພວກເຮົາບໍ່ຮູ້ຫຼາຍກ່ຽວກັບໄວເດັກຂອງມາໂຄ ໂປໂລ ຈົນກະທັ້ງລາວອາຍຸ 15 ປີ. ລາວອາດຈະໄດ້ໃຊ້ຊີວິດບາງສ່ວນຢູ່ໃນເວນິສ. ແມ່ຂອງລາວໄດ້ເສຍຊີວິດ, ແລະປ້າກັບລຸງໄດ້ລ້ຽງລາວໃຫຍ່ຂຶ້ນ. ລາວໄດ້ຮັບການສຶກສາທີ່ດີສຳລັບການເປັນພໍ່ຄ້າ, ໄດ້ຮຽນຮູ້ກ່ຽວກັບເງິນຕາຕ່າງປະເທດ, ວິທີການປະເມີນມູນຄ່າສິນຄ້າ, ແລະ ວິທີການຄຸ້ມຄອງເຮືອບັນທຸກສິນຄ້າ. ລາວບໍ່ໄດ້ຮຽນພາສາລາຕິນຫຼາຍປານໃດ, ຖ້າມີການຮຽນແທ້. ຕໍ່ມາພໍ່ຂອງລາວໄດ້ແຕ່ງງານກັບ Floradise Polo.

ໃນປີ 1269, ນິກໂກໂລ ແລະ ມັຟເຟໂອໄດ້ກັບຄືນສູ່ເວນິສ ແລະໄດ້ພົບກັບມາໂຄໜຸ່ມນ້ອຍເປັນຄັ້ງທຳອິດ. ໃນປີ 1271, ເມື່ອມາໂຄອາຍຸ 17 ປີ, ລາວ, ພໍ່ຂອງລາວ, ແລະລຸງຂອງລາວ ໄດ້ອອກເດີນທາງໄປສູ່ອາຊີ ໃນການຜະຈົນໄພອັນໜ້າອັດສະຈັນທີ່ມາໂຄໄດ້ຂຽນໄວ້ໃນປຶ້ມຂອງລາວໃນພາຍຫຼັງ.

ພາບຂະຫຍາຍຈາກແຜນທີ່ກາຕາລານ (Catalan Atlas) ສະແດງມາໂຄ ໂປໂລ ກຳລັງເດີນທາງໄປສູ່ຕາເວັນອອກ ໃນຊ່ວງ Pax Mongolica (ສັນຕິພາບມົງໂກນ).

ເຂົາເຈົ້າໄດ້ລ່ອງເຮືອໄປອາເຄ ແລ້ວຂີ່ອູດຖານໄປສູ່ທ່າເຮືອຮໍມຸດຂອງເປີເຊຍ. ຄອບຄົວໂປໂລຢາກລ່ອງເຮືອໄປສູ່ຈີນໂດຍກົງ, ແຕ່ເຮືອຢູ່ທີ່ນັ້ນບໍ່ປອດໄພພຽງພໍສຳລັບການເດີນທາງທີ່ຍາວໄກຂະໜາດນັ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ, ເຂົາເຈົ້າຈຶ່ງເດີນທາງຕໍ່ໄປທາງບົກຕາມແລວເສັ້ນທາງສາຍໄໝ ຈົນກະທັ້ງໄປຮອດພະລາຊະວັງລະດູຮ້ອນຂອງກຸບໄລ ຂ່ານ ໃນຊາງດູ, ໃກ້ກັບเมือง Zhangjiakou ໃນປັດຈຸບັນ.

ການພົບກັບກຸບໄລ ຂ່ານ

ເມື່ອເຂົາເຈົ້າໄປຮອດ, ມາໂຄມີອາຍຸປະມານ 21 ປີ. ກຸບໄລ ຂ່ານປະທັບໃຈຫຼາຍໃນຄວາມສະຫຼາດແລະທ່າທີທີ່ຖ່ອມຕົວຂອງມາໂຄ. ລາວໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງມາໂຄໃຫ້ຮັບໃຊ້ໃນຖານະທູດຕ່າງປະເທດຂອງລາວໄປສູ່ສະຖານທີ່ຕ່າງໆເຊັ່ນ ອິນເດຍ ແລະມຽນມາ. ມາໂຄໄດ້ໄປປະຕິບັດພາລະກິດສຳຄັນຫຼາຍຢ່າງທົ່ວທັງຈັກກະພັດຂອງກຸບໄລ ແລະໃນອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້, ໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມສະຖານທີ່ຕ່າງໆເຊັ່ນ ອິນໂດເນເຊຍ, ສີລັງກາ, ແລະຫວຽດນາມ ໃນປັດຈຸບັນ. ລາວຍັງໄດ້ຄວາມບັນເທີງໃຫ້ແກ່ຂ່ານດ້ວຍເລື່ອງລາວ ແລະຂໍ້ສັງເກດຕ່າງໆກ່ຽວກັບດິນແດນທີ່ລາວໄດ້ເຫັນ. ໃນຖານະສ່ວນໜຶ່ງຂອງບົດບາດນີ້, ມາໂຄໄດ້ເດີນທາງໄປທົ່ວປະເທດຈີນ, ອາໄສຢູ່ໃນດິນແດນຂອງຈັກກະພັດເປັນເວລາ 17 ປີ.

ໃນຕອນທຳອິດ, ກຸບໄລ ຂ່ານບໍ່ຢາກໃຫ້ຄອບຄົວໂປໂລອອກຈາກເອີຣົບ, ເນື່ອງຈາກລາວມັກຄວາມເປັນເພື່ອນຂອງເຂົາເຈົ້າ ແລະເຂົາເຈົ້າກໍ່ເປັນປະໂຫຍດຫຼາຍຕໍ່ລາວ. ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ປະມານປີ 1291, ໃນທີ່ສຸດລາວກໍ່ໄດ້ອະນຸຍາດ. ລາວໄດ້ມອບໜ້າທີ່ສຳຄັນສຸດທ້າຍໃຫ້ຄອບຄົວໂປໂລ: ໃຫ້ໄປພ້ອມກັບເຈົ້າຍິງມົງໂກນ ໂຄໂຄຊິນ, ຜູ້ທີ່ຈະໄປແຕ່ງງານກັບອາກູນ ຂ່ານ ໃນເປີເຊຍ. ເມື່ອຄອບຄົວໂປໂລໄປຮອດເປີເຊຍ, ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຮູ້ວ່າອາກູນ ຂ່ານໄດ້ເສຍຊີວິດແລ້ວ, ແລະໃນທີ່ສຸດໂຄໂຄຊິນກໍ່ໄດ້ແຕ່ງງານກັບລູກຊາຍຂອງລາວ, ຄາຊານ. ຫຼັງຈາກແຍກທາງກັບເຈົ້າຍິງ, ຄອບຄົວໂປໂລໄດ້ເດີນທາງທາງບົກໄປສູ່ຄອນສະແຕນຕິໂນເປິນ. ຈາກທີ່ນັ້ນ, ໃນທີ່ສຸດເຂົາເຈົ້າກໍ່ໄດ້ກັບຄືນສູ່ບ້ານ.

ເຂົາເຈົ້າໄດ້ກັບຄືນສູ່ເວນິສໃນປີ 1295, ຫຼັງຈາກອອກໄປແລ້ວ 24 ປີ, ໂດຍນຳເອົາຄວາມຮັ່ງມີແລະສົມບັດຫຼາຍຢ່າງກັບຄືນມາດ້ວຍ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ເດີນທາງເປັນໄລຍະທາງເກືອບ 15,000 ໄມ (24,000 ກິໂລແມັດ)!

ການຖືກຄຸມຂັງ ແລະ ປຶ້ມ

ໂປໂລນຸ່ງເຄື່ອງແບບທາຕາ (Tartar outfit), ຈາກຮູບພິມສະຕະວັດທີ 18.

ມາໂຄ ໂປໂລໄດ້ກັບຄືນສູ່ເວນິສໃນປີ 1295 ພ້ອມກັບຊັບສົມບັດຂອງລາວ, ເຊິ່ງລາວໄດ້ປ່ຽນເປັນອັນມີຄ່າ ອັນມີຄ່າ. ໃນເວລານີ້, ເວນິສກຳລັງຢູ່ໃນສະຖານະສົງຄາມກັບສາທາລະນະລັດເຈໂນອາ. ໂປໂລໄດ້ຕິດອາວຸດເຮືອຮົບໜຶ່ງລຳດ້ວຍເຄື່ອງໂຍນຫີນ (trebuchet) (ອາວຸດປະເພດໜຶ່ງທີ່ໃຊ້ໂຍນຫີນ) ເພື່ອເຂົ້າຮ່ວມການສູ້ຮົບ. ລາວອາດຈະຖືກຈັບໂດຍຊາວເຈໂນອາໃນການສູ້ຮົບໃນປີ 1296, ນອກຝັ່ງທະເລ Anatolia.

ລາວໄດ້ໃຊ້ເວລາຫຼາຍເດືອນຢູ່ໃນຄຸກ, ບ່ອນທີ່ລາວໄດ້ເລົ່າເລື່ອງລາວການເດີນທາງຂອງລາວຢ່າງລະອຽດໃຫ້ໝູ່ນັກໂທດຄົນໜຶ່ງຟັງ, ຊື່ Rustichello da Pisa. Rustichello ໄດ້ຈົດບັນທຶກເລື່ອງລາວເຫຼົ່ານີ້ໄວ້, ໂດຍໄດ້ເພີ່ມເຕີມເລື່ອງລາວຂອງລາວເອງບາງສ່ວນ ແລະຂໍ້ມູນອື່ນໆກ່ຽວກັບຈີນ. ປຶ້ມຫົວນີ້ໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປທົ່ວເອີຣົບຢ່າງໄວວາໃນຮູບແບບສຳເນົາຂຽນດ້ວຍມື ແລະໄດ້ກາຍເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ ການເດີນທາງຂອງມາໂຄ ໂປໂລ (ໃນພາສາອິຕາລີ: Il Milione, ໝາຍຄວາມວ່າ “ລ້ານ”, ຕາມສົມມຸດຊື່ຂອງໂປໂລ). ມັນໄດ້ພັນລະນາການເດີນທາງຂອງຄອບຄົວໂປໂລຂ້າມທະວີບອາຊີ, ໃຫ້ຊາວເອີຣົບໄດ້ເຫັນພາບເຕັມຮູບແບບເປັນຄັ້ງທຳອິດກ່ຽວກັບຕາເວັນອອກໄກ, ລວມທັງຈີນ, ອິນເດຍ, ແລະຍີ່ປຸ່ນ.

ປຶ້ມເລື່ອງນີ້ເວົ້າກ່ຽວກັບຫຍັງ?

ພາບຈຳລອງມາໂຄ ໂປໂລກຳລັງເດີນທາງ, ຈາກປຶ້ມ “ການເດີນທາງຂອງມາໂຄ ໂປໂລ” (“Il milione”).

ປຶ້ມເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການບັນລະຍາຍເຖິງພໍ່ແລະລຸງຂອງມາໂຄທີ່ເດີນທາງໄປສູ່ Bolghar ແລ້ວຫຼັງຈາກນັ້ນໄປສູ່ Bukhara. ຢູ່ທີ່ນັ້ນ, ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຖືກເຊື້ອເຊີນໃຫ້ໄປພົບກັບກຸບໄລ ຂ່ານ, ຜູ້ທີ່ບໍ່ເຄີຍພົບຊາວເອີຣົບມາກ່ອນ. ໃນປີ 1266, ເຂົາເຈົ້າໄດ້ໄປຮອດນະຄອນຫຼວງຂອງກຸບໄລ ຂ່ານ ທີ່ Dadu (ປັກກິ່ງໃນປັດຈຸບັນ, ຈີນ). ກຸບໄລໄດ້ຕ້ອນຮັບເຂົາເຈົ້າຢ່າງອົບອຸ່ນ ແລະໄດ້ຖາມຄຳຖາມຫຼາຍຢ່າງກ່ຽວກັບກົດໝາຍແລະການເມືອງຂອງເອີຣົບ, ແລະກ່ຽວກັບພະສັນຕະปาปา ແລະໂບດໃນນະຄອນໂຣມ. ຫຼັງຈາກເຂົາເຈົ້າຕອບຄຳຖາມແລ້ວ, ລາວໄດ້ຂໍໃຫ້ເຂົາເຈົ້ານຳສົ່ງຈົດໝາຍໄປສະບັບໜຶ່ງໃຫ້ພະສັນຕະปาปา, ຂໍໃຫ້ສົ່ງຄຣິສຕຽນ 100 ຄົນຜູ້ຮູ້ກ່ຽວກັບວິຊາທັງເຈັດ (ໄວຍາກອນ, ການເວົ້າຕໍ່ໜ້າສາທາລະນະ, ຕັກກະວິທະຍາ, ເລຂາຄະນິດ, ຄະນິດສາດ, ດົນຕີ, ແລະດາລາສາດ). ກຸບໄລ ຂ່ານຍັງໄດ້ຂໍນ້ຳມັນຈາກໂຄມໄຟໃນເຢຣູຊາເລັມນຳອີກ.

ມີໄລຍະເວລາອັນຍາວນານທີ່ບໍ່ມີພະສັນຕະປາປາ, ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ຄອບຄົວໂປໂລລ່າຊ້າໃນການປະຕິບັດຄຳຮ້ອງຂໍຂອງກຸບໄລ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ກັບຄືນສູ່ເວນິສໃນປີ 1269 ຫຼື 1270 ເພື່ອລໍຖ້າພະສັນຕະปาปาອົງໃໝ່, ເຊິ່ງເປັນຕອນທີ່ມາໂຄໄດ້ພົບກັບພໍ່ຂອງລາວເປັນຄັ້ງທຳອິດ.

ໃນປີ 1271, ນິກໂກໂລ, ມັຟເຟໂອ, ແລະມາໂຄ ໂປໂລ ໄດ້ເລີ່ມການເດີນທາງເພື່ອປະຕິບັດຄຳຮ້ອງຂໍຂອງກຸບໄລ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ລ່ອງເຮືອໄປອາເຄ, ແລ້ວຂີ່ອູດຖານໄປສູ່ທ່າເຮືອຮໍມຸດຂອງເປີເຊຍ. ເຂົາເຈົ້າຢາກລ່ອງເຮືອໄປສູ່ຈີນໂດຍກົງ, ແຕ່ເຮືອຢູ່ທີ່ນັ້ນບໍ່ປອດໄພ. ດັ່ງນັ້ນ, ເຂົາເຈົ້າຈຶ່ງເດີນທາງຕໍ່ໄປທາງບົກຕາມແລວເສັ້ນທາງສາຍໄໝ, ໃນທີ່ສຸດກໍ່ໄປຮອດພະລາຊະວັງລະດູຮ້ອນຂອງກຸບໄລ ໃນຊາງດູ. ເມື່ອມາໂຄມີອາຍຸປະມານ 21 ປີ, ຄອບຄົວໂປໂລໄດ້ຖືກກຸບໄລຕ້ອນຮັບເຂົ້າສູ່ພະລາຊະວັງຂອງລາວ. ວັນທີແນ່ນອນຍັງບໍ່ຮູ້ແນ່ຊັດ, ແຕ່ຜູ້ຊ່ຽວຊານຄິດວ່າມັນຢູ່ໃນລະຫວ່າງປີ 1271 ຫາ 1275. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ນຳສະເໜີນ້ຳມັນສັກສິດຈາກເຢຣູຊາເລັມ ແລະຈົດໝາຍຂອງພະສັນຕະปาปาໃຫ້ແກ່ກຸບໄລ.

ມາໂຄຮູ້ພາສາສີ່ພາສາ, ແລະຄອບຄົວມີຄວາມຮູ້ແລະປະສົບການອັນເປັນປະໂຫຍດຫຼາຍຢ່າງສຳລັບກຸບໄລ. ລາວອາດຈະໄດ້ກາຍເປັນເຈົ້າໜ້າທີ່ລັດຖະບານ. ລາວໄດ້ຂຽນກ່ຽວກັບການໄປຢ້ຽມຢາມຂອງຈັກກະພັດຫຼາຍຄັ້ງໄປສູ່ແຂວງພາກໃຕ້ແລະພາກຕາເວັນອອກຂອງຈີນ, ແລະໄປສູ່ສະຖານທີ່ຕ່າງໆເຊັ່ນ ມຽນມາ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຮັບຄວາມນັບຖືສູງໃນລາຊະສຳນັກມົງໂກນ, ແລະກຸບໄລ ຂ່ານບໍ່ຢາກໃຫ້ເຂົາເຈົ້າອອກຈາກຈີນ. ເຂົາເຈົ້າກັງວົນກ່ຽວກັບການກັບບ້ານຢ່າງປອດໄພ, ໂດຍຄິດວ່າຖ້າກຸບໄລເສຍຊີວິດ, ສັດຕູຂອງລາວອາດຈະຫັນມາຕໍ່ຕ້ານເຂົາເຈົ້າ ເນື່ອງຈາກຄວາມສຳພັນອັນໃກ້ຊິດຂອງເຂົາເຈົ້າກັບລາວ.

ໃນປີ 1292, ຫຼານຊາຍຂອງກຸບໄລ, ຜູ້ປົກຄອງເປີເຊຍ, ໄດ້ສົ່ງຄົນໄປສູ່ຈີນເພື່ອຊອກຫາພັນລະຍາ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຂໍໃຫ້ຄອບຄົວໂປໂລໄປພ້ອມກັບເຂົາເຈົ້າ, ດັ່ງນັ້ນເຂົາເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ກັບຄືນສູ່ເປີເຊຍພ້ອມກັບຂະບວນແຕ່ງງານ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ອອກເດີນທາງໃນປີດຽວກັນນັ້ນຈາກຊາຍທຸນ ໃນພາກໃຕ້ຂອງຈີນ ດ້ວຍກອງເຮືອຈີນຂະໜາດໃຫຍ່ 14 ລຳ ທີ່ເອີ້ນວ່າຈັງ (junks). ການເດີນທາງນັ້ນອັນຕະລາຍ: ຈາກຄົນ 600 ຄົນ (ບໍ່ນັບລູກເຮືອ), ມີພຽງ 18 ຄົນເທົ່ານັ້ນທີ່ລອດຊີວິດ, ລວມທັງຄອບຄົວໂປໂລທັງສາມຄົນ. ຄອບຄົວໂປໂລໄດ້ແຍກທາງກັບຂະບວນແຕ່ງງານຫຼັງຈາກໄປຮອດຮໍມຸດ ແລະໄດ້ເດີນທາງທາງບົກໄປສູ່ທ່າເຮືອ Trebizond ຢູ່ທະເລດຳ, ແລ້ວໃນທີ່ສຸດກໍ່ໄດ້ກັບບ້ານ.

ຊີວິດຊ່ວງສຸດທ້າຍ ແລະ ຄອບຄົວ

ໂປໂລໄດ້ຖືກປ່ອຍຕົວອອກຈາກຄຸກໃນທີ່ສຸດໃນເດືອນສິງຫາ ປີ 1299 ແລະ ໄດ້ກັບຄືນສູ່ບ້ານໃນເວນິສ. ພໍ່ ແລະ ລຸງຂອງລາວໄດ້ຊື້ພະລາຊະວັງຂະໜາດໃຫຍ່ຫຼັງໜຶ່ງໃນເວນິສ. ຄອບຄົວໂປໂລອາດຈະໄດ້ໃຊ້ຜົນກຳໄລຈາກການຄ້າ ແລະ ເພັດພອຍຫຼາຍຢ່າງທີ່ເຂົາເຈົ້ານຳມາຈາກຕາເວັນອອກ ເພື່ອຊື້ຊັບສິນນີ້. ທຸລະກິດຂອງເຂົາເຈົ້າໄດ້ດຳເນີນຕໍ່ໄປ, ແລະ ມາໂຄໄດ້ກາຍເປັນພໍ່ຄ້າຜູ້ຮັ່ງມີຢ່າງໄວວາ. ມາໂຄແລະ ລຸງຂອງລາວ ມັຟເຟໂອ ໄດ້ຊ່ວຍສະໜັບສະໜູນທຶນໃຫ້ການສຳຫຼວດອື່ນໆ, ແຕ່ເຂົາເຈົ້າອາດຈະບໍ່ເຄີຍອອກຈາກເຂດເວນິສເອງ ຫຼືກັບຄືນສູ່ເສັ້ນທາງສາຍໄໝ ແລະ ອາຊີອີກ. ພໍ່ຂອງລາວ ນິກໂກໂລ ໄດ້ເສຍຊີວິດໄປໃນຊ່ວງໃດໜຶ່ງກ່ອນປີ 1300.

ໃນປີ 1300, ມາໂຄໄດ້ແຕ່ງງານກັບ Donata Badoèr, ແລະ ເຂົາເຈົ້າມີລູກສາວສາມຄົນ: Fantina, Bellela, ແລະ Moreta. ການຄົ້ນຄວ້າໃນປັດຈຸບັນຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າລາວອາດຈະມີລູກສາວອີກຄົນໜຶ່ງ, Agnese, ກ່ອນປີ 1300.

ມາໂຄ ໂປໂລໄດ້ຖືກກ່າວເຖິງໃນເອກະສານຂອງເວນິສຫຼັງຈາກປີ 1305, ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າລາວຍັງເປັນພົນລະເມືອງທີ່ຫ້າວຫັນ ແລະຮັ່ງມີຢູ່ຕໍ່ໄປ.

ການເສຍຊີວິດ

ໃນປີ 1323, ມາໂຄ ໂປໂລໄດ້ລົ້ມປ່ວຍ. ໃນວັນທີ 8 ມັງກອນ ປີ 1324, ລາວໄດ້ນອນຢູ່ໃນຕຽງກ່ອນເສຍຊີວິດ. ລາວໄດ້ຂຽນພິນຍະກຳຂອງລາວ, ໂດຍໃຫ້ພັນລະຍາ ແລະ ລູກສາວທັງສາມຄົນເປັນຜູ້ຈັດການມໍລະດົກ. ລາວໄດ້ຍົກເງິນໃຫ້ໂບດ ແລະ ໃຫ້ ວັດ San Lorenzo, ບ່ອນທີ່ລາວປາຖະໜາຢາກຖືກຝັງໄວ້. ລາວຍັງໄດ້ປົດປ່ອຍ ປີເຕີ, ຄົນຮັບໃຊ້ຊາວທາທາ, ຜູ້ທີ່ອາດຈະໄດ້ເດີນທາງມາພ້ອມກັບລາວຈາກອາຊີ. ມາໂຄ ໂປໂລໄດ້ແບ່ງປັນຊັບສົມບັດທີ່ເຫຼືອຂອງລາວໃຫ້ຄອບຄົວ, ກຸ່ມສາສະໜາ, ແລະສະມາຄົມການຄ້າທີ່ລາວເປັນສະມາຊິກ. ລາວຍັງໄດ້ໃຫ້ອະໄພໜີ້ສິນຫຼາຍລາຍ.

ວັນທີແນ່ນອນຂອງການເສຍຊີວິດຂອງລາວຍັງບໍ່ຄ່ອຍຈະແຈ້ງ ເນື່ອງຈາກວິທີການນັບວັນໃນສະໄໝນັ້ນ, ແຕ່ອາດຈະຢູ່ໃນລະຫວ່າງວັນທີ 8 ຫາ 9 ມັງກອນ ປີ 1324.

ຜົນກະທົບ ແລະ ມໍລະດົກຂອງມາໂຄ ໂປໂລ

ມາໂຄ ໂປໂລ ໃນໄວໜຸ່ມ

ການສ້າງແຮງບັນດານໃຈໃຫ້ນັກສຳຫຼວດໃນອະນາຄົດ

ນັກສຳຫຼວດຊາວເອີຣົບຄົນອື່ນໆ, ເຊັ່ນ Giovanni da Pian del Carpine, ໄດ້ເຄີຍເດີນທາງໄປສູ່ຈີນມາກ່ອນແລ້ວ, ແຕ່ປຶ້ມຂອງມາໂຄ ໂປໂລແມ່ນເຫຼັ້ມທຳອິດທີ່ກາຍເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຢ່າງກວ້າງຂວາງ. ຄຣິສໂຕເຟີ ໂຄລຳບັສ ໄດ້ຮັບແຮງບັນດານໃຈຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຈາກການພັນລະນາຂອງໂປໂລກ່ຽວກັບຕາເວັນອອກໄກ ຈົນລາວຢາກໄປຢ້ຽມຢາມດິນແດນເຫຼົ່ານັ້ນເອງ. ລາວເຖິງກັບມີສຳເນົາປຶ້ມຂອງໂປໂລທີ່ມີບັນທຶກລາຍມືຂອງລາວເອງ. Bento de Góis, ຜູ້ໄດ້ຮັບແຮງບັນດານໃຈຈາກບົດຂຽນຂອງໂປໂລກ່ຽວກັບອານາຈັກຄຣິສຕຽນໃນຕາເວັນອອກ, ໄດ້ເດີນທາງໄກ 4,000 ໄມ (6,400 ກິໂລແມັດ) ໃນເວລາສາມປີ ຂ້າມທະວີບອາຊີກາງ. ລາວບໍ່ເຄີຍພົບອານາຈັກນັ້ນ ແຕ່ໄດ້ສິ້ນສຸດການເດີນທາງຂອງລາວທີ່ກຳແພງເມືອງຈີນ ໃນປີ 1605, ພິສູດວ່າ ຄາເທ (Cathay) ແມ່ນຈີນຢ່າງແທ້ຈິງ, ດັ່ງທີ່ Matteo Ricci ໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນ.

ແຜນທີ່ ແລະ ຄວາມຮູ້

ການເດີນທາງຂອງມາໂຄ ໂປໂລອາດຈະໄດ້ມີອິດທິພົນຕໍ່ການພັດທະນາວິຊາການສ້າງແຜນທີ່ຂອງເອີຣົບ, ເຊິ່ງໃນທີ່ສຸດໄດ້ນຳໄປສູ່ການເດີນເຮືອສຳຫຼວດຂອງເອີຣົບໃນອີກໜຶ່ງສະຕະວັດຕໍ່ມາ. ແຜນທີ່ຟຣາ ເມົາໂຣ (Fra Mauro map) ປີ 1453 ໄດ້ຖືກກ່າວວ່າອີງໃສ່ບາງສ່ວນຈາກແຜນທີ່ທີ່ນຳມາຈາກຄາເທໂດຍມາໂຄ ໂປໂລ.

ເຖິງແມ່ນວ່າມາໂຄ ໂປໂລບໍ່ເຄີຍໄດ້ແຕ້ມແຜນທີ່ການເດີນທາງຂອງລາວເອງ, ແຕ່ຄອບຄົວຂອງລາວໄດ້ແຕ້ມແຜນທີ່ຫຼາຍແຜ່ນຂອງຕາເວັນອອກໄກ ໂດຍອີງໃສ່ບົດເລົ່າຂອງລາວ. ແຜນທີ່ເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຖືກເຊັນຊື່ໂດຍລູກສາວທັງສາມຄົນຂອງໂປໂລ, Fantina, Bellela, ແລະ Moreta. ຄວາມແທ້ຈິງຂອງແຜນທີ່ເຫຼົ່ານີ້ຍັງບໍ່ແນ່ນອນ, ແຕ່ການສຶກສາທາງрادิoคาร์บอนຂອງໜັງແກະທີ່ໃຊ້ເຮັດແຜນທີ່ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າມັນມີອາຍຸຍ້ອນຫຼັງໄປເຖິງສະຕະວັດທີ 15 ຫຼື 16, ໝາຍຄວາມວ່າມັນອາດຈະເປັນສຳເນົາຂອງແຜນທີ່ຕົ້ນສະບັບ.

ການໂຕ້ຖຽງກ່ຽວກັບການເດີນທາງຂອງລາວ

ນັບຕັ້ງແຕ່ປຶ້ມຂອງລາວໄດ້ຖືກຈັດພິມ, ບາງຄົນໄດ້ສົງໄສວ່າເລື່ອງລາວຂອງມາໂຄ ໂປໂລເປັນຄວາມຈິງທັງໝົດຫຼືບໍ່. ບາງຄົນໃນຍຸກກາງຄິດວ່າມັນເປັນພຽງແຕ່ຈິນຕະນາການ, ສ່ວນຫຼາຍເປັນເພາະການພັນລະນາຂອງລາວກ່ຽວກັບຈີນທີ່ພັດທະນາສູງ ແຕກຕ່າງຫຼາຍຈາກບົດເລົ່າອື່ນໆໃນຍຸກຕົ້ນທີ່ພັນລະນາຊາວມົງໂກນວ່າເປັນ ‘ຄົນປ່າເຖື່ອນ’. ຄວາມສົງໄສຍັງໄດ້ຖືກຍົກຂຶ້ນມາໃນສະຕະວັດຕໍ່ມາ ເນື່ອງຈາກລາວບໍ່ໄດ້ກ່າວເຖິງສິ່ງຕ່າງໆເຊັ່ນ ກຳແພງເມືອງຈີນ ຫຼືຊາ, ແລະເນື່ອງຈາກມັນຍາກທີ່ຈະລະບຸຊື່ສະຖານທີ່ບາງແຫ່ງທີ່ລາວໃຊ້. ບາງຄົນເຖິງກັບສົງໄສວ່າລາວເຄີຍໄປຮອດຈີນແທ້ບໍ່.

ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ການສຶກສາໃນປັດຈຸບັນສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າລາຍລະອຽດຫຼາຍຢ່າງໃນປຶ້ມຂອງມາໂຄ ໂປໂລ, ເຊັ່ນ: ປະເພດຂອງເງິນຕາທີ່ໃຊ້, ການຜະລິດເກືອ, ແລະລາຍໄດ້ຂອງລັດຖະບານ, ແມ່ນຖືກຕ້ອງແລະເປັນເອກະລັກສະເພາະຫຼາຍ. ຄຳພັນລະນາອັນລະອຽດເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ພົບໃນແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນໆທີ່ບໍ່ແມ່ນຂອງຈີນ, ແລະຄວາມຖືກຕ້ອງຂອງມັນໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກການຄົ້ນພົບທາງໂບຮານຄະດີ ແລະບັນທຶກຂອງຈີນທີ່ເຮັດຂຶ້ນຫຼັງຈາກໂປໂລອອກຈາກຈີນ. ນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າລາວບໍ່ສາມາດໄດ້ຮັບຂໍ້ມູນນີ້ຈາກແຫຼ່ງອ້ອມ.

ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ, ເມື່ອໄປຢ້ຽມຢາມ Zhenjiang ໃນຈີນ, ມາໂຄ ໂປໂລໄດ້ບັນທຶກໄວ້ວ່າໂບດຄຣິສຕຽນຫຼາຍແຫ່ງໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ນີ້ໄດ້ຖືກຢືນຢັນໂດຍເອກະສານຈີນຈາກສະຕະວັດທີ 14 ທີ່ອະທິບາຍວ່າຊາຍຄົນໜຶ່ງຊື່ Mar-Sargis ໄດ້ກໍ່ຕັ້ງໂບດຄຣິສຕຽນນິກາຍເນສໂຕຣຽນ ຫົກແຫ່ງຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ເລື່ອງລາວຂອງລາວກ່ຽວກັບເຈົ້າຍິງໂຄໂຄຊິນ ທີ່ຖືກສົ່ງຈາກຈີນໄປສູ່ເປີເຊຍ ເພື່ອແຕ່ງງານກັບ Īl-khān ກໍ່ໄດ້ຮັບການຢືນຢັນຈາກແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອິດສະຫຼະທັງໃນເປີເຊຍ ແລະ ຈີນ.

ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງເປັນຄວາມຈິງບໍ່?

ນັກປະຫວັດສາດໄດ້ໂຕ້ຖຽງກັນວ່າເປັນຫຍັງມາໂຄ ໂປໂລຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ກ່າວເຖິງບາງສິ່ງບາງຢ່າງ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ, ກຳແພງເມືອງຈີນ ທີ່ພວກເຮົາຮູ້ຈັກໃນປັດຈຸບັນ ສ່ວນຫຼາຍໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນຫຼັງຈາກນັ້ນຫຼາຍໂດຍລາຊະວົງໝິງ. ຜູ້ປົກຄອງມົງໂກນທີ່ມາໂຄໄດ້ຮັບໃຊ້ ໄດ້ຄວບຄຸມດິນແດນທັງທາງເໜືອ ແລະ ທາງໃຕ້ຂອງກຳແພງ, ດັ່ງນັ້ນເຂົາເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງບຳລຸງຮັກສາປ້ອມປາການເກົ່າເຫຼົ່ານັ້ນ. ຊາວເອີຣົບຄົນອື່ນໆທີ່ໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມຈີນໃນລະຫວ່າງລາຊະວົງຢ່ວນ ກໍ່ບໍ່ໄດ້ກ່າວເຖິງກຳແພງນີ້ຄືກັນ.

ສ່ວນເລື່ອງການມັດຕີນ (ການປະຕິບັດການມັດຕີນເດັກຍິງໃຫ້ແໜ້ນ), ມັນບໍ່ຄ່ອຍພົບເລື້ອຍແມ່ນແຕ່ໃນຫມູ່ຊາວຈີນ ໃນຍຸກຂອງໂປໂລ ແລະແທບບໍ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກໃນຫມູ່ຊາວ ມອງໂກນ. ໃນຂະນະທີ່ນັກສອນສາສະໜາອີກຄົນໜຶ່ງໄດ້ກ່າວເຖິງມັນ, ຍັງບໍ່ຈະແຈ້ງວ່າລາວໄດ້ເຫັນມັນແທ້ຫຼືພຽງແຕ່ໄດ້ຍິນມາ. ຫຼາຍສິ່ງທີ່ບໍ່ໄດ້ຖືກກ່າວເຖິງໂດຍມາໂຄ ໂປໂລ, ເຊັ່ນ: ຊາ ແລະ ໄມ້ຖູ່, ກໍ່ບໍ່ໄດ້ຖືກກ່າວເຖິງໂດຍນັກເດີນທາງຄົນອື່ນໆເຊັ່ນກັນ.

ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີການລະເວັ້ນບາງຢ່າງ, ບົດເລົ່າຂອງມາໂຄ ໂປໂລກໍ່ຍັງລະອຽດ ແລະ ຖືກຕ້ອງກວ່າບົດເລົ່າຂອງນັກເດີນທາງຕ່າງປະເທດຄົນອື່ນໆທີ່ໄປສູ່ຈີນໃນຊ່ວງເວລານັ້ນຫຼາຍ. ລາວເຖິງກັບໄດ້ສັງເກດເຫັນສິ່ງປະດິດຂອງຈີນ ເຊັ່ນ: ຫ້ອງກັນນ້ຳໃນເຮືອຈີນ, ເຊິ່ງລາວກະຕືລືລົ້ນທີ່ຈະແບ່ງປັນໃຫ້ໝູ່ຊາວເວນິສຂອງລາວ.

ນັກວິຊາການສ່ວນຫຼາຍໃນປັດຈຸບັນເຫັນດີວ່າມາໂຄ ໂປໂລໄດ້ໄປຈີນແທ້ຈິງ. ໃນຂະນະທີ່ລາວອາດຈະໄດ້ເວົ້າເກີນຄວາມສຳຄັນຂອງຕົນເອງເລັກນ້ອຍ, ຂໍ້ມູນອັນລະອຽດແລະຖືກຕ້ອງໃນປຶ້ມຂອງລາວກ່ຽວກັບເສດຖະກິດ, ພູມສາດ, ແລະຮີດຄອງປະເພນີຂອງຈີນ ໄດ້ສະໜັບສະໜູນຢ່າງໜັກແໜ້ນວ່າລາວໄດ້ຢູ່ທີ່ນັ້ນແທ້ ແລະໄດ້ເຫັນສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ດ້ວຍຕົນເອງ.

ມາໂຄ ໂປໂລຖືກຈົດຈຳແນວໃດ

• ແກະມາໂຄ ໂປໂລ, ແກະປ່າຊະນິດໜຶ່ງທີ່ພົບຢູ່ໃນພູເຂົາປາມີ, ຖືກຕັ້ງຊື່ຕາມນັກສຳຫຼວດຄົນນີ້. ລາວໄດ້ພັນລະນາເຖິງມັນໃນລະຫວ່າງການຂ້າມພູປາມີ ໃນປີ 1271.
• ໃນປີ 1851, ເຮືອໃບຄລິບເປີ (clipper) ສາມເສົາກະໂດງ ອັນມີຊື່ສຽງທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃນການາດາ ໄດ້ຖືກຕັ້ງຊື່ວ່າ ມາໂຄ ໂປໂລ. ມັນແມ່ນເຮືອລຳທຳອິດທີ່ໄດ້ລ່ອງເຮືອອ້ອມໂລກໃນເວລານ້ອຍກວ່າຫົກເດືອນ.
• ສະໜາມບິນໃນເວນິສ ໄດ້ຖືກຕັ້ງຊື່ວ່າ ສະໜາມບິນເວນິສ ມາໂຄ ໂປໂລ.
• ໂປຣແກຣມສະມາຊິກຜູ້ໂດຍສານປະຈຳ ຂອງສາຍການບິນຮ່ອງກົງ Cathay Pacific ຖືກເອີ້ນວ່າ Marco Polo Club.
• ເຮືອຂອງບໍລິສັດເດີນເຮືອ ຂອງລັດບາ ໂຄຣເອເຊຍ ທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ Split ກັບ Ancona ໃນອິຕາລີ ໄດ້ຖືກຕັ້ງຊື່ຕາມມາໂຄ ໂປໂລ.

ຄຳເວົ້າຂອງມາໂຄ ໂປໂລ

• “ຂ້ອຍເຊື່ອວ່າມັນເປັນຄວາມປະສົງຂອງພຣະເຈົ້າທີ່ພວກເຮົາຄວນຈະກັບຄືນມາ, ເພື່ອວ່າມະນຸດຈະໄດ້ຮູ້ຈັກສິ່ງຕ່າງໆທີ່ມີຢູ່ໃນໂລກ.”
• “ຂ້ອຍເວົ້າແລະເວົ້າ, […] ແຕ່ຜູ້ຟັງຈົດຈຳໄດ້ພຽງແຕ່ຄຳເວົ້າທີ່ເຂົາຄາດຫວັງໄວ້. […] ບໍ່ແມ່ນສຽງທີ່ຄວບຄຸມເລື່ອງລາວ: ແຕ່ແມ່ນຫູຕ່າງຫາກ.”
• “ຖ້າບໍ່ມີກ້ອນຫີນ ກໍ່ບໍ່ມີຂົວໂຄ້ງ.”
• “ຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ຂຽນເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງສິ່ງທີ່ຂ້ອຍໄດ້ເຫັນ, ເພາະຂ້ອຍຮູ້ວ່າຂ້ອຍຈະບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມເຊື່ອຖື.”

ຂໍ້ມູນທີ່ໜ້າສົນໃຈກ່ຽວກັບມາໂຄ ໂປໂລ

• ມາໂຄ ໂປໂລບໍ່ແມ່ນຊາວເອີຣົບຄົນທຳອິດທີ່ໄດ້ເດີນທາງໄປສູ່ອາຊີ. Giovanni da Pian del Carpine ໄດ້ເດີນທາງໄປສູ່ຈີນໃນຊ່ວງຊຸມປີ 1240, ຕາມມາດ້ວຍນັກສອນສາສະໜາຄົນອື່ນໆ.
• ບໍ່ມີສະບັບປຶ້ມຂອງມາໂຄ ໂປໂລສະບັບໜຶ່ງດຽວທີ່ສົມບູນແບບ ເນື່ອງຈາກສຳເນົາຂຽນດ້ວຍມືໃນຍຸກຕົ້ນທັງໝົດແຕກຕ່າງກັນເລັກນ້ອຍ. ມີສຳເນົາປະມານ 150 ສະບັບຢູ່ໃນຫຼາຍພາສາ. ກ່ອນທີ່ຈະມີເຄື່ອງພິມ, ຄົນມັກເຮັດຜິດພາດເມື່ອຄັດລອກແລະແປ, ນຳໄປສູ່ຄວາມແຕກຕ່າງຫຼາຍຢ່າງລະຫວ່າງສະບັບຕ່າງໆ.
• ລາວໄດ້ເດີນທາງໄກປະມານ 15,000 ໄມ ນັບແຕ່ອາຍຸ 17 ປີ ຈົນຮອດອາຍຸ 41 ປີ.
• ມາໂຄໄດ້ບັນທຶກສັດຕ່າງໆທີ່ລາວບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍ ແລະຄິດວ່າບາງຊະນິດເປັນສັດໃນນິທານ. ລາວຄິດວ່າແຮດອາຊີແມ່ນຢູນິຄອນ.
• Pietro d’Abano, ນັກປັດຊະຍາແລະໝໍ, ໄດ້ລົມກັບມາໂຄ ໂປໂລກ່ຽວກັບສິ່ງທີ່ລາວໄດ້ເຫັນຢູ່ເທິງທ້ອງຟ້າໃນລະຫວ່າງການເດີນທາງຂອງລາວ. ມາໂຄໄດ້ບອກລາວວ່າໃນການເດີນທາງກັບບ້ານຢູ່ທະເລຈີນໃຕ້, ລາວໄດ້ເຫັນດາວດວງໜຶ່ງ “ຮູບຮ່າງຄືຖົງ” ທີ່ມີຫາງໃຫຍ່, ເຊິ່ງອາດຈະແມ່ນດາວຫາງ. ນັກດາລາສາດຢືນຢັນວ່າມີດາວຫາງດວງໜຶ່ງຖືກເຫັນຢູ່ໃນຈີນແລະອິນໂດເນເຊຍໃນປີ 1293, ເຖິງແມ່ນວ່າຈະບໍ່ໄດ້ຖືກເຫັນຢູ່ໃນເອີຣົບ.
• ມີເລື່ອງລາວທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມວ່າມາໂຄ ໂປໂລໄດ້ນຳພັດສະຕາຈາກຈີນມາສູ່ອິຕາລີ. ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ນີ້ແທ້ຈິງແລ້ວແມ່ນຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດທົ່ວໄປ. ພັດສະຕາໄດ້ຖືກປະດິດຂຶ້ນຢູ່ໃນອິຕາລີມາດົນນານແລ້ວ ກ່ອນການເດີນທາງຂອງມາໂຄ ໂປໂລໄປສູ່ອາຊີ.
• ເງິນຕາທະນະບັດ ໄດ້ເລີ່ມຖືກໃຊ້ຢູ່ໃນເອີຣົບ ຫຼັງຈາກມາໂຄໄດ້ກັບຄືນສູ່ບ້ານ.

ຄຳຖາມທີ່ເດັກນ້ອຍຖາມກ່ຽວກັບມາໂຄ ໂປໂລ ມັກຖາມແມ່ນຫຍັງ?

ຮູບແຕ້ມພາບບຸກຄົນຂອງມາໂຄ ໂປໂລໃນຊ່ວງອາຍຸຫຼາຍ.

ເປັນຫຍັງມາໂຄ ໂປໂລຈຶ່ງມີຊື່ສຽງຫຼາຍ?
ລາວແມ່ນພໍ່ຄ້າຜູ້ມີຊື່ສຽງທີ່ໄດ້ຂຽນກ່ຽວກັບການເດີນທາງຂອງລາວ. ໂລກຕາເວັນຕົກໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນເລື່ອງເຫຼົ່ານີ້, ໂດຍສະເພາະການເດີນທາງຂອງລາວໃນອາຊີ.

ມາໂຄ ໂປໂລຈະມີອາຍຸເທົ່າໃດໃນປັດຈຸບັນ?
ມາໂຄຈະມີອາຍຸ 772 ປີໃນປັດຈຸບັນ.

ມາໂຄ ໂປໂລໄດ້ຄົ້ນພົບຫຍັງ?
ມາໂຄ ໂປໂລບໍ່ແມ່ນຊາວເອີຣົບຄົນທຳອິດທີ່ໄດ້ເດີນທາງໄປສູ່ອາຊີ. ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ໂດຍຜ່ານການອ່ານກ່ຽວກັບການເດີນທາງຂອງລາວ, ຊາວເອີຣົບໄດ້ສາມາດຮຽນຮູ້ກ່ຽວກັບອາຊີ ແລະປະຊາຊົນແລະຮີດຄອງປະເພນີຂອງມັນ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຖືກແນະນຳໃຫ້ຮູ້ຈັກເຕັກໂນໂລຊີ ເຊັ່ນ: ການໃຊ້ຖ່ານຫິນ, ເງິນຕາທະນະບັດ, ດິນປືນ, ເຄື່ອງເຄືອບ, ແລະ ການປະດິດເຂັມທິດ.

ມາໂຄ ໂປໂລໄດ້ປ່ຽນແປງໂລກແນວໃດ?
ລາວໄດ້ເປີດເສັ້ນທາງການຄ້າໄປສູ່ອິນເດຍຕາເວັນອອກ ແລະຈີນ.

ມາໂຄ ໂປໂລໄດ້ອາໄສຢູ່ກັບຊາວມົງໂກນ ບໍ່?
ມາໂຄໄດ້ໃຊ້ເວລາຫຼາຍກວ່າ 20 ປີກັບຜູ້ປົກຄອງມົງໂກນ ກຸບໄລ ຂ່ານ, ຜູ້ທີ່ເປັນຫຼານຊາຍຂອງເຈງກິດສ ຄານ (Genghis Khan).

ມາໂຄ ໂປໂລໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມເມືອງໃດແດ່?
ມາໂຄ ໂປໂລໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມຫຼາຍເມືອງ. ຕົວຢ່າງບາງເມືອງທີ່ລາວໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມໃນຈີນແມ່ນ Dadu (ບ່ອນທີ່ປັກກິ່ງຕັ້ງຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ), Xanadu (ຊາງດູ), ຊີອານ, ແລະຫາງໂຈ (Hangzhou)

ມາໂຄ ໂປໂລຖືກຝັງໄວ້ຢູ່ໃສ?
ໂບດ San Lorenzo, ເວນິສ, ອິຕາລີ

ລາວມີອິດທິພົນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຕໍ່ວິຊາການສ້າງແຜນທີ່ຂອງເອີຣົບ, ນຳໄປສູ່ການສ້າງແຜນທີ່ຟຣາ ເມົາໂຣ (Fra Mauro map).

ໂບດ San Lorenzo ໃນເຂດເຊສຕີແອเร (sestiere) ຂອງ Castello (ເວນິສ), ບ່ອນທີ່ໂປໂລຖືກຝັງໄວ້.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/