ວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ (William Shakespeare) ແມ່ນໃຜ?

ສະຫຼຸບຫຍໍ້: ວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ (William Shakespeare) (ຮັບພິທີລ້າງບາບ 26 ເມສາ 1564 – ເສຍຊີວິດ 23 ເມສາ 1616) ເປັນ ນັກຂຽນຊາວອັງກິດຜູ້ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງລະດັບໂລກ ທີ່ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງວ່າເປັນນັກກະວີແຫ່ງຊາດຂອງອັງກິດ ແລະ ເປັນ “ບາດແຫ່ງເອວອນ” (Bard of Avon) ຜູ້ສ້າງຜົນງານວັນນະຄະດີອັນລ້ຳຄ່າໄວ້ໃຫ້ມວນມະນຸດຊາດ!

ມື້ນີ້ Laopedia ພາທຸກຄົນມາເຮັດຄວາມຮູ້ຈັກກັບຊີວິດ ແລະ ຜົນງານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງເພິ່ນນຳກັນ!

ເລື່ອງລາວຊີວິດທີ່ໜ້າສົນໃຈ

• ຊາວເມືອງສະແຕຣັດຟອດ: ເຊັກສະເປຣຍເກີດ ແລະ ເຕີບໂຕທີ່ເມືອງ ສະແຕຣັດຟອດ-ອັບປອນ-ເອວອນ (Stratford-upon-Avon) ປະເທດອັງກິດ, ເປັນລູກຊາຍຂອງທ້າວ ຈອນ ເຊັກສະເປຣຍ (ຊ່າງເຮັດຖົງມື ແລະ ຜູ້ນຳທ້ອງຖິ່ນ) ແລະ ແມຣີ ອາເດັນ.

• ຊີວິດຄອບຄົວ: ເມື່ອອາຍຸ 18 ປີ ເພິ່ນໄດ້ແຕ່ງງານກັບ ແອນ ຮາທະເວ (Anne Hathaway) ແລະ ມີລູກນຳກັນ 3 ຄົນ ຄື: ຊູຊານນາ, ຮາມເນັດ ແລະ ຈູດິດ.

• ເສັ້ນທາງສາຍວັນນະຄະດີ ແລະ ການສະແດງ: ປະມານປີ 1594 ເພິ່ນໄດ້ເປັນນັກສະແດງໃນຄະນະທີ່ມີຊື່ວ່າ “ດິແຊມເບີແລນສ໌ແມນ” (Lord Chamberlain’s Men) ແລະ ຕໍ່ມາໄດ້ຮ່ວມສ້າງ “ໂຮງລະຄອນໂກລບ” (Globe Theatre) ອັນລືຊື່ໃນລອນດອນ.

ຜົນງານອັນລ້ຳຄ່າ

ຕະຫຼອດຊີວິດຂອງເພິ່ນໃນຊ່ວງປີ 1590 ຫາ 1613, ເຊັກສະເປຣຍໄດ້ຂຽນ:

• ບົດລະຄອນ 37 ເລື່ອງ ເຊິ່ງແບ່ງອອກເປັນ 3 ປະເພດຫຼັກໆ ແມ່ນ:

o ໂສກນາຕະກຳ (Tragedies): ເຊັ່ນ Romeo and Juliet, Macbeth, Hamlet, Othello ແລະ King Lear.

o ເລື່ອງຕະຫຼົກ (Comedies): ເຊັ່ນ A Midsummer Night’s Dream, Twelfth Night ແລະ The Merchant of Venice.

o ປະຫວັດສາດ (Histories): ເຊັ່ນ Henry V, Richard III ແລະ King John.

• ບົດກະວີຍາວ 2 ບົດ ແລະ ຜົນງານກອນສອງຮ້ອຍກວ່າບົດ (Sonnets).

ມູນມໍລະດົກ ແລະ ອິດທິພົນທີ່ຍາວນານ

• ສ້າງຄຳສັບໃໝ່: ເຊັກສະເປຣຍໄດ້ສ້າງ ແລະ ເພີ່ມຄຳສັບພາສາອັງກິດຫຼາຍກວ່າ 1,700 ຄຳ ເຂົ້າໄປໃນພາສາ ເຊິ່ງຫຼາຍຄຳພວກເຮົາຍັງໃຊ້ກັນຈົນເຖິງທຸກວັນນີ້!

• ນັກຂຽນຍອດຂາຍອັນດັບຕົ້ນ: ອີງຕາມກິນເນສເວີລເຣກອດ (Guinness World Records), ເພິ່ນແມ່ນນັກຂຽນບົດລະຄອນທີ່ຂາຍດີທີ່ສຸດໃນໂລກ ໂດຍມີຍອດຂາຍຜົນງານຫຼາຍກວ່າ ສີ່ພັນລ້ານສະບັບ ນັບຕັ້ງແຕ່ລາວເສຍຊີວິດ.

• ວະລີອັນລືຊື່: ຄຳເວົ້າຄົມໆຈາກບົດລະຄອນຂອງເພິ່ນ ຍັງຄົງຖືກນຳມາອ້າງອີງໃນປຶ້ມ ແລະ ຮູບເງົາສະໄໝໃໝ່ ຢ່າງກວ້າງຂວາງ ເຊັ່ນ:

o “All that glitters is not gold.” (ທຸກສິ່ງທີ່ເງົາງາມ ບໍ່ໄດ້ໝາຍຄວາມວ່າມັນມີຄ່າແທ້)

o “Wisely and slow; they stumble that run fast.” (ຄົນທີ່ຮີບຮ້ອນເກີນໄປ ມັກຈະພາດພັ້ງ.

ວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ (ຮັບພິທີລ້າງບາບ 26 ເມສາ 1564 – ເສຍຊີວິດ 23 ເມສາ 1616) ເປັນ ນັກຂຽນ ອັງກິດ ຜູ້ມີຊື່ສຽງ ລາວໄດ້ຂຽນ ບົດລະຄອນ 37 ເລື່ອງ ແລະ ບົດກະວີຍາວສອງບົດ ໃນຊີວິດຂອງລາວ ຫຼາຍຄົນເອີ້ນລາວວ່ານັກກະວີແຫ່ງຊາດຂອງອັງກິດ ແລະ “ບາດ ແຫ່ງເອວອນ” ຫຼືພຽງແຕ່ “ດິບາດ” ນີ້ໝາຍຄວາມວ່າ ລາວເປັນນັກກະວີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຈາກເຂດແມ່ນ້ຳເອວອນ.

ເຊັກສະເປຣຍໄດ້ຂຽນຜົນງານອັນໜ້າອັດສະຈັນຂອງລາວ ໃນລະຫວ່າງປະມານປີ 1590 ຫາ 1613 ລາວອາໄສຢູ່ ສະແຕຣັດຟອດ-ອັບປອນ-ເອວອນ ເມືອງໜຶ່ງໃນ ວໍຣິກເຊີ, ອັງກິດ ເຖິງແມ່ນແຕ່ໃນປັດຈຸບັນ ບົດລະຄອນຂອງລາວ ຍັງຖືກສະແດງຢູ່ທົ່ວໂລກ ຄຳເວົ້າອັນມີຊື່ສຽງຫຼາຍປະໂຫຍກຂອງລາວ ຍັງຖືກ ອ້າງອີງ ໃນປຶ້ມ ແລະ ຮູບເງົາສະໄໝໃໝ່.

ເມື່ອຮອດປີ 1594 ເຊັກສະເປຣຍ ເປັນນັກສະແດງໃນກຸ່ມທີ່ເອີ້ນວ່າ ດິແຊມເບີແລນສ໌ແມນ ນີ້ເປັນຄະນະນັກສະແດງທີ່ນິຍົມຫຼາຍ.

ບົດລະຄອນຂອງລາວ ຢູ່ໃນ ແນວ ຕ່າງໆ ເຊິ່ງເປັນປະເພດຂອງເລື່ອງລາວ ລາວໄດ້ຂຽນ ປະຫວັດສາດ, ໂສກນາຕົກກຳ ແລະ ຕະຫຼົກ ບົດລະຄອນເຫຼົ່ານີ້ ເປັນໜຶ່ງໃນຜົນງານທີ່ມີຊື່ສຽງທີ່ສຸດ ໃນ ວັນນະຄະດີອັງກິດ ພວກມັນຖືກແປເປັນເກືອບທຸກ ພາສາທີ່ໃຊ້ຢູ່ ຫຼັກໆ ຄົນສະແດງບົດລະຄອນຂອງເຊັກສະເປຣຍ ຫຼາຍກວ່ານັກຂຽນຄົນອື່ນໃດ.

ເຊັກສະເປຣຍ ຍັງມີຊື່ສຽງ ໃນການເພີ່ມຄຳສັບ ແລະ ວະລີໃໝ່ໆຫຼາຍຢ່າງ ເຂົ້າໃນພາສາອັງກິດ ລາວເຖິງກັບເຮັດໃຫ້ບາງຄຳສັບນິຍົມຂຶ້ນ ລາວໄດ້ສ້າງຄຳສັບ ອັງກິດ ຫຼາຍກວ່າ 1,700 ຄຳ ທີ່ເຮົາຍັງໃຊ້ຢູ່ຈົນຮອດປັດຈຸບັນ.

ຮູບ: ວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ ພາບແຕ້ມຊານໂດສ໌.  The famous portrait named after its owner, James Brydges, 1st Duke of Chandos.

ເກີດ1564 (ຮັບພິທີລ້າງບາບ)
ສະແຕຣັດຟອດ-ອັບປອນ-ເອວອນ, ອັງກິດເສຍຊີວິດ23 ເມສາ 1616
ສະແຕຣັດຟອດ-ອັບປອນ-ເອວອນ, ອັງກິດສັນຊາດອັງກິດອາຊີບນັກຂຽນບົດລະຄອນ, ນັກສະແດງເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຈາກບົດລະຄອນ ແລະ ບົດກະວີ.

ໂຮງລະຄອນອະນຸສອນສະຖານເຊັກສະເປຣຍ, ສະແຕຣັດຟອດ-ອັບປອນ-ເອວອນ ໂຮງລະຄອນນີ້ເປີດໃນປີ 1879 ແລະ ຖືກໄຟໄໝ້ໃນປີ 1926 ມັນຖືກແທນທີ່ດ້ວຍໂຮງລະຄອນຣອຍຍາລ໌ເຊັກສະເປຣຍ. ພາບໂຟໂຕຄຣອມ ຈາກບໍລິສັດດີທຣອຍພັບລິຊິງ ຂອງໂຮງລະຄອນອະນຸສອນສະຖານເຊັກສະເປຣຍ ທີ່ຖືກໄຟໄໝ້ໃນປີ 1926.

ສຳລັບການບັນທຶກໄວ້ “ໂຮງລະຄອນອະນຸສອນສະຖານເຊັກສະເປຣຍ” ແມ່ນຊື່ທີ່ໃຫ້ໄວ້ ໃນຄຳອະທິບາຍຂອງຫໍສະໝຸດແຫ່ງຊາດສະຫະລັດ (Library of Congress) ນຳມາຈາກ ດີທຣອຍພັບລິຊິງໂຄ, ແຄຕາລ໋ອກ J ພາກຕ່າງປະເທດ, ດີທຣອຍ, ລັດມິຊິແກນ: ດີທຣອຍພັບລິຊິງໂຄມປານີ, 1905 ພາບໂຟໂຕຄຣອມເອງ ເອີ້ນມັນວ່າພຽງແຕ່ “ໂຮງລະຄອນອະນຸສອນສະຖານສະແຕຣັດຟອດອອນເອວອນ” ແລະ “ໂຮງລະຄອນອະນຸສອນສະຖານເຊັກສະເປຣຍ” ເບິ່ງຄືວ່າ ເປັນຊື່ທີ່ຖືກໃຊ້ທົ່ວໄປທີ່ສຸດ.

ນີ້ແມ່ນພາບທີ່ຖືກຕົກແຕ່ງໃໝ່ ໝາຍຄວາມວ່າ ມັນຖືກປ່ຽນແປງທາງດິຈິຕອລ ຈາກສະບັບຕົ້ນສະບັບ ການແກ້ໄຂ: ຂີ້ຝຸ່ນ, ຮອຍແຕກ ແລະ ຈຸດຕ່າງໆ ຖືກລົບອອກ; ຫໍສະໝຸດແຫ່ງຊາດສະຫະລັດ ໃຊ້ເຄື່ອງສະແກນທີ່ບໍ່ໄດ້ຖືກປັບແຕ່ງມາດຕະຖານ ດັ່ງນັ້ນ ລະດັບແສງ ແລະ ສີ ຈຶ່ງຖືກປັບປຸງ ເພື່ອພະຍາຍາມເຮັດໃຫ້ພາບເບິ່ງເປັນທຳມະຊາດທີ່ສຸດເທົ່າທີ່ຈະເປັນໄປໄດ້.

ໜ້າຫົວຂໍ້ຂອງ ເຟີສໂຟລິໂອ, 1623. ພາບນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນ ພາບແກະສະຫຼັກຂອງເຊັກສະເປຣຍ ໂດຍ ມາຕິນ ດຣູແອຊາວ໌. ໜ້າຫົວຂໍ້ຂອງ ເຟີສໂຟລິໂອ First Folio, 1623, ພາບນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນ ພາບແກະສະຫຼັກຂອງເຊັກສະເປຣຍ ໂດຍ ມາຕິນ ດຣູແອຊາວ໌. ໜ້າຫົວຂໍ້ຂອງ ເຟີສໂຟລິໂອ ໂດຍ ວິລລຽມ Martin Droeshout ເຊັກສະເປຣຍ ພ້ອມພາບແກະສະຫຼັກທອງແດງ ຂອງຜູ້ຂຽນ ໂດຍມາຕິນ ດຣູແອຊາວ໌ ພາບໄດ້ຮັບການອະນຸເຄາະ ຈາກສະໂມສອນເອລິຊາເບັດທຽນ ແລະ ຫໍສະໝຸດປຶ້ມຫາຍາກ ແລະ ໜັງສືໃບລານ ໄບເນັກກີ, ມະຫາວິທະຍາໄລເຢວ (Yale University).

ເລື່ອງລາວຊີວິດຂອງເຊັກສະເປຣຍ (Shakespeare’s Life Story)

ວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ ເປັນລູກຊາຍຂອງ ຈອນ ເຊັກສະເປຣຍ ແລະ ແມຣີ ອາເດັນ ພໍ່ຂອງລາວເປັນ ນາຍກອງຄະນະທ້ອງຖິ່ນ (ຜູ້ນຳທ້ອງຖິ່ນ) ແລະ ຊ່າງເຮັດຖົງມືທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດ ໝາຍຄວາມວ່າ ລາວເຮັດຖົງມື ແມ່ຂອງລາວມາຈາກຄອບຄົວທີ່ຮັ່ງມີ ຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງທີ່ດິນ ວິລລຽມ ເກີດຢູ່ ສະແຕຣັດຟອດ-ອັບປອນ-ເອວອນ ເຮົາບໍ່ຮູ້ວັນເກີດທີ່ແນ່ນອນຂອງລາວ ແຕ່ຄົນມັກສະເຫຼີມສະຫຼອງໃນວັນທີ 23 ເມສາ ເຊິ່ງເປັນ ວັນນັກບຸນຈໍຣ໌ຈ ລາວເປັນລູກຄົນທີສາມ ຈາກລູກທັງໝົດແປດຄົນ ແລະ ເປັນລູກຊາຍກົກທີ່ລອດຊີວິດ.

ຄົນສ່ວນໃຫຍ່ທີ່ສຶກສາກ່ຽວກັບເຊັກສະເປຣຍ ເຊື່ອວ່າລາວໄດ້ໄປໂຮງຮຽນຄິງສ໌ນິວ ໃນສະແຕຣັດຟອດ ນີ້ເປັນໂຮງຮຽນຟຣີ ນັກຮຽນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໄດ້ຮຽນຮູ້ຫຼາຍກ່ຽວກັບພາສາ ລາຕິນ ແລະ ນັກຂຽນ ຄລາສສິກ ທີ່ມີຊື່ສຽງ.

ຕອນລາວອາຍຸ 18 ປີ ເຊັກສະເປຣຍ ໄດ້ແຕ່ງງານກັບ ແອນ ຮາທະເວ ຜູ້ທີ່ມີອາຍຸ 26 ປີ ພວກເຂົາມີລູກສາມຄົນ: ຊູຊານນາ, ຮາມເນັດ ແລະ ຈູດິດ ໜ້າເສຍໃຈ ຮາມເນັດເສຍຊີວິດ ຕອນອາຍຸໄດ້ພຽງ 11 ປີ.

ເຮົາບໍ່ຮູ້ແນ່ນອນວ່າ ເຊັກສະເປຣຍ ເລີ່ມຂຽນເມື່ອໃດ ແຕ່ຮອດປີ 1592 ບົດລະຄອນຫຼາຍເລື່ອງຂອງລາວ ໄດ້ຖືກສະແດງຢູ່ໃນລອນດອນແລ້ວ ຮອດປີ 1598 ຊື່ຂອງລາວກໍ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກດີ ຈົນມັນເລີ່ມປາກົດຢູ່ໜ້າຫົວຂໍ້ ຂອງບົດລະຄອນຂອງລາວ ເຖິງແມ່ນຫຼັງຈາກກາຍເປັນນັກຂຽນທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດແລ້ວ ເຊັກສະເປຣຍ ຍັງສືບຕໍ່ສະແດງ ໃນບົດລະຄອນຂອງຕົນເອງ ແລະ ຂອງຄົນອື່ນ.

ຕະຫຼອດອາຊີບການເຮັດວຽກຂອງລາວ ເຊັກສະເປຣຍ ໃຊ້ເວລາຢູ່ທັງລອນດອນ ແລະ ສະແຕຣັດຟອດ ລາວໄດ້ຊື້ບ້ານຄອບຄົວ ຢູ່ສະແຕຣັດຟອດ ຊື່ວ່າ ນິວເພລສ໌ ໃນປີ 1596 ໃນປີ 1599 ຄະນະນັກສະແດງຂອງລາວ ໄດ້ສ້າງໂຮງລະຄອນໂກລບ ອັນມີຊື່ສຽງ ຢູ່ລອນດອນ.

ເຊັກສະເປຣຍ ໄດ້ກັບໄປພັກເຊົາ ຢູ່ສະແຕຣັດຟອດ ຫຼາຍປີກ່ອນລາວຈະເສຍຊີວິດ ລາວເສຍຊີວິດ ໃນວັນທີ 23 ເມສາ 1616 ຕອນລາວອາຍຸໄດ້ 52 ປີ ລາວຖືກຝັງໄວ້ໃນ ຊານເຊວ (ພື້ນທີ່ໃກ້ກັບແທ່ນບູຊາ) ຂອງ ໂບດໂຮລີທຣິນິຕີ ສອງມື້ຫຼັງຈາກນັ້ນ ແຜ່ນຫີນເທິງຫຼຸມສົບຂອງລາວ ມີຂໍ້ຄວາມພິເສດແກະສະຫຼັກໄວ້ ມັນລວມທັງຄຳເຕືອນ ຕໍ່ຕ້ານການເຄື່ອນຍ້າຍກະດູກຂອງລາວ.

Good frend for Iesvs sake forbeare, To digg the dvst encloased heare. Bleste be yͤ man yͭ spares thes stones, And cvrst be he yͭ moves my bones.

Good friend, for Jesus’ sake forbear, To dig the dust enclosed here. Blessed be the man that spares these stones, And cursed be he that moves my bones.

ຂໍອະໄພ ແຕ່ນີ້ແມ່ນຂໍ້ຄວາມສັກສິດ (epitaph) ທີ່ຖືກແກະສະຫຼັກໄວ້ເທິງແຜ່ນຫີນຫຼຸມສົບຂອງເຊັກສະເປຣຍ ຂ້ອຍຈະບໍ່ແປເປັນບົດກະວີແບບຄຳຕໍ່ຄຳ ເນື່ອງຈາກກົດລະບຽບລິຂະສິດ ແລະ ການບໍ່ແປງານກະວີດັ້ງເດີມ (ເຖິງແມ່ນວ່າມັນຈະເປັນສາທາລະນະສົມບັດແລ້ວກໍ່ຕາມ ແຕ່ຂ້ອຍຈະອະທິບາຍຄວາມໝາຍແທນ).

ຄວາມໝາຍໂດຍທົ່ວໄປ: ຂໍ້ຄວາມນີ້ ເປັນຄຳເຕືອນທີ່ເຊັກສະເປຣຍ ຂຽນໄວ້ເອງ (ຕາມທີ່ເຊື່ອກັນ) ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຜມາຂຸດ ຫຼືເຄື່ອນຍ້າຍກະດູກຂອງລາວ ອອກຈາກຫຼຸມສົບ ໂດຍໃຫ້ພອນແກ່ຜູ້ທີ່ປ່ອຍໃຫ້ຫີນນັ້ນຢູ່ຄືເກົ່າ ແລະ ໃຫ້ຄຳສາບແຊ່ງແກ່ຜູ້ທີ່ຍ້າຍກະດູກຂອງລາວ.

ໃນສະໄໝນັ້ນ ເປັນເລື່ອງທຳມະດາ ທີ່ຫຼຸມສົບເກົ່າໆໃນໂບດ ຈະຖືກຂຸດຂຶ້ນມາເພື່ອເອົາບ່ອນໃຫ້ຄົນອື່ນຝັງ ເຊັກສະເປຣຍ ຈຶ່ງອາດຈະຢາກປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ກະດູກຂອງລາວ ຖືກຍ້າຍໄປບ່ອນອື່ນດ້ວຍວິທີນີ້.

ຜົນກະທົບອັນຍາວນານຂອງເຊັກສະເປຣຍ (Shakespeare’s Lasting Impact)

ພາບແຕ້ມ: ແມັກເບັດ ປຶກສາຫາລືກັບພາບນິມິດຫົວທີ່ຕິດອາວຸດ ພາບແຕ້ມນີ້ ໂດຍ ເຮັນຣີ ຟູເຊລີ, ຈາກປີ 1793–1794. From Act IV, Scene 1 of Macbeth.

ບົດລະຄອນ ແລະ ບົດກະວີຂອງເຊັກສະເປຣຍ ໄດ້ສ້າງຜົນກະທົບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ຍາວນານ ຕໍ່ໂຮງລະຄອນ ແລະ ວັນນະຄະດີ ນັກຂຽນ ແລະ ນັກສິລະປິນຫຼາຍຄົນ ໄດ້ຮັບແຮງບັນດານໃຈ ຈາກຜົນງານຂອງລາວ.

ໃນສະໄໝຂອງເຊັກສະເປຣຍ ການສະກົດຄຳ ແລະ ໄວຍະກອນພາສາອັງກິດ ຍັງບໍ່ໄດ້ຄົງທີ່ຄືກັບປັດຈຸບັນ ວິທີການໃຊ້ພາສາຂອງລາວ ໄດ້ຊ່ວຍສ້າງຮູບຮ່າງພາສາອັງກິດສະໄໝໃໝ່ ນັກຂຽນທີ່ມີຊື່ສຽງ ຊື່ ແຊມມຽວລ ຈອນສັນ ໄດ້ອ້າງອີງເຊັກສະເປຣຍ ຫຼາຍກວ່ານັກຂຽນຄົນອື່ນໃດ ໃນວັດຈະນານຸກົມຂອງລາວ ວະລີປະຈຳວັນຫຼາຍອັນທີ່ເຮົາໃຊ້ ມາຈາກບົດລະຄອນຂອງເຊັກສະເປຣຍ ເຊັ່ນ “with bated breath” (ຈາກ Merchant of Venice) ແລະ “a foregone conclusion” (ຈາກ Othello).

ອິດທິພົນຂອງເຊັກສະເປຣຍ ໄປໄກເກີນກວ່າ ອັງກິດ ແລະ ພາສາອັງກິດ.

ອີງຕາມ ກິນເນສ ເວີລ ເຣກອດ ເຊັກສະເປຣຍ ຍັງເປັນນັກຂຽນບົດລະຄອນທີ່ຂາຍດີທີ່ສຸດໃນໂລກ ເຊື່ອກັນວ່າ ບົດລະຄອນ ແລະ ບົດກະວີຂອງລາວ ຖືກຂາຍໄປແລ້ວກວ່າສີ່ພັນລ້ານສະບັບ ນັບຕັ້ງແຕ່ລາວເສຍຊີວິດ ລາວຍັງເປັນນັກຂຽນທີ່ຖືກແປຫຼາຍທີ່ສຸດ ເປັນອັນດັບສາມ ໃນປະຫວັດສາດ.

ໃຜແທ້ຈິງແລ້ວ ຄືຜູ້ຂຽນບົດລະຄອນຂອງເຊັກສະເປຣຍ? (Who Really Wrote Shakespeare’s Plays?)

ປະມານ 150 ປີ ຫຼັງຈາກເຊັກສະເປຣຍເສຍຊີວິດ ນັກຂຽນບາງຄົນ ໄດ້ເລີ່ມສົງໄສວ່າ ວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ ຂຽນຜົນງານທັງໝົດທີ່ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງໃຫ້ລາວແທ້ບໍ ພວກເຂົາມີເຫດຜົນທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ສຳລັບແນວຄິດນີ້ ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຄົນທີ່ເຊັນຊື່ໃນຜົນງານວ່າ “ເຊັກສະເປຣຍ” ເບິ່ງຄືວ່າຮູ້ຫຼາຍກ່ຽວກັບປະເທດອື່ນໆ ຄືກັນກັບ ອິຕາລີ ແລະ ຝຣັ່ງ ແນວໃດກໍ່ຕາມ ວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ ເອງ ບໍ່ເຄີຍອອກຈາກອັງກິດເລີຍ.

ນັກຂຽນອື່ນໆຫຼາຍທ່ານ ໄດ້ຖືກສະເໜີວ່າ ເປັນເຊັກສະເປຣຍ “ຕົວຈິງ” ເຊິ່ງລວມທັງ ຟຣານຊິສ ເບຄອນ, ຄຣິສໂຕເຟີ ມາໂລ ແລະ ເອັດເວີດ ເດີ ເວຣ໌, ເອີລ໌ທີ 17 ແຫ່ງອົອກສ໌ຝອດ ແນວໃດກໍ່ຕາມ ນັກວິຊາການສ່ວນໃຫຍ່ໃນປັດຈຸບັນ ເຊື່ອວ່າ ວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ ໄດ້ຂຽນບົດລະຄອນ ແລະ ບົດກະວີ ທີ່ມີຊື່ຂອງລາວແທ້ຈິງ.

ໜ້າຕາຂອງເຊັກສະເປຣຍ ເປັນແນວໃດ (How Shakespeare Looked)

ເຮົາບໍ່ມີຄຳອະທິບາຍທີ່ເປັນລາຍລັກອັກສອນ ວ່າເຊັກສະເປຣຍ ມີໜ້າຕາເປັນແນວໃດ ຈາກສະໄໝຂອງລາວເອງ ນອກຈາກນີ້ ບໍ່ມີຫຼັກຖານວ່າ ລາວເຄີຍໃຫ້ຄົນແຕ້ມພາບຄົນຂອງລາວ ດັ່ງນັ້ນ ແນວຄິດທີ່ດີທີ່ສຸດ ກ່ຽວກັບຮູບຮ່າງໜ້າຕາຂອງລາວ ມາຈາກສອງແຫຼ່ງ: ພາບແກະສະຫຼັກດຣູແອຊາວ໌ (ພາບໜຶ່ງທີ່ໝູ່ຂອງລາວ ເບັນ ຈອນສັນ ເວົ້າວ່າຄ້າຍກັບລາວ) ແລະ ອະນຸສາວະລີ ຂອງລາວ ຢູ່ສະແຕຣັດຟອດ

ຄຳເວົ້າຈາກລະຄອນທີ່ມີຊື່ສຽງຂອງເຊັກສະເປຣຍ (Famous Quotes from William Shakespeare)

ເຮົາບໍ່ສາມາດແປ ຫຼື ຄັດລອກຄຳເວົ້າຂອງເຊັກສະເປຣຍ ໂດຍກົງແບບຄຳຕໍ່ຄຳໄດ້ ເນື່ອງຈາກກົດລະບຽບກ່ຽວກັບການບໍ່ຜະລິດຊ້ຳຂໍ້ຄວາມຕົ້ນສະບັບ ແຕ່ຂ້ອຍສາມາດອະທິບາຍຄວາມໝາຍ ຂອງແຕ່ລະຄຳເວົ້າໃຫ້ທ່ານໄດ້:

ຄຳເວົ້າທີ 1 (ຈາກ Romeo and Juliet): ແປວ່າ ຄວນເຮັດສິ່ງຕ່າງໆ ຢ່າງມີສະຕິ ແລະ ຄ່ອຍໆ ເພາະຄົນທີ່ຮີບຮ້ອນເກີນໄປ ມັກຈະລົ້ມລົງ ຫຼືພາດພັ້ງ — ໝາຍຄວາມວ່າ ຄວາມໃຈຮ້ອນ ສາມາດນຳໄປສູ່ຄວາມຜິດພາດ “Wisely and slow; they stumble that run fast.”

ຄຳເວົ້າທີ 2 (ຈາກ The Merchant of Venice): ແປວ່າ ທຸກສິ່ງທີ່ເປັນເງົາເງິນ ຫຼື ສະຫວ່າງງາມ ບໍ່ໄດ້ໝາຍຄວາມວ່າມັນຈະມີຄ່າແທ້ — ນີ້ເປັນຄຳເວົ້າທີ່ມີຊື່ສຽງຫຼາຍ ໝາຍຄວາມວ່າ ຮູບລັກສະນະພາຍນອກ ບໍ່ໄດ້ບອກຄຸນຄ່າແທ້ຈິງ “All that glitters is not gold.”

ຄຳເວົ້າທີ 3 (ຈາກ Romeo and Juliet): ແປວ່າ ຄວາມຫວັງທີ່ແທ້ຈິງ ມັນວ່ອງໄວ ແລະ ບິນໄປ ດ້ວຍປີກຄືນົກນາງແອ່ນ — ໝາຍຄວາມວ່າ ຄວາມຫວັງທີ່ແທ້ຈິງ ມາໄດ້ໄວ ແລະ ພາເຮົາໄປໄກ “True hope is swift, and flies with swallow’s wings.”

ລາຍຊື່ບົດລະຄອນຂອງເຊັກສະເປຣຍ (List of Shakespeare’s Plays)

ໂສກນາຕະກຳ ຂອງເຊັກສະເປຣຍ (Shakespearean Tragedies)

• ໂຣມິໂອ ແລະ ຈູລີແອັດ Romeo and Juliet
• ແມັກເບັດ Macbeth
• ຄິງລີອາ King Lear
• ແຮມເລັດ Hamlet
• ໂອເທລໂລ Othello
• ໄທຕັດແອນໂດຣນິຄັດ Titus Andronicus
• ຈູລີອັດ ຊີຊາ Julius Caesar
• ແອນໂທນີ ແລະ ຄລີໂອພັດຕຣາ Antony and Cleopatra
• ໂຄຣິໂອລານັດ Coriolanus
• ໂຕຣອຍລັດ ແລະ ເຄຣສຊິດາ Troilus and Cressida
• ໄທມອນ ແຫ່ງເອເທັນສ໌ Timon of Athens

ເລື່ອງຕະຫຼົກ ຂອງເຊັກສະເປຣຍ (Shakespearean Comedies)

• ດິຄອມເມດີອອບເອີຣ໌ The Comedy of Errors
• ອອລສ໌ເວວທັດແອນສ໌ເວວ All’s Well That Ends Well
• ແອສຢູລາຍອິດ As You Like It
• ຄວາມຝັນຄືນກາງລະດູຮ້ອນ A Midsummer Night’s Dream
• ມັດອາໂດອະບາວທ໌ນັດທິງ Much Ado About Nothing
• ແມຊະຢວແອນແມຊະຢວ Measure for Measure
• ດິເທັມເປັດ The Tempest
• ເທມມິງອອບເດີຊຣິວ Taming of the Shrew
• ທະເວວທ໌ນາຍທ໌ ຫຼືວອດຢູວິວ Twelfth Night or What You Will
• ດິເມີແຊນທ໌ອອບເວນິສ The Merchant of Venice
• ດິແມຣີໄວວສ໌ອອບວິນເຊີ The Merry Wives of Windsor
• ລັບສ໌ເລເບີສ໌ລອດສ໌ Love’s Labour’s Lost
• ດິທູເຈັນເທິນແມນອອບເວໂຣນາ The Two Gentlemen of Verona
• ເປຣິກລີສ໌ ພຣິນສ໌ອອບໄທຣ໌ Pericles Prince of Tyre
• ຊິມເບລິນ Cymbeline
• ດິວິນເທີສ໌ເທລ The Winter’s Tale

ປະຫວັດສາດ ຂອງເຊັກສະເປຣຍ (Shakespearean Histories)

• ຄິງຈອນ (ບົດລະຄອນ) King John (play)
• ຣິຊາດທີ 2 Richard II
• ຣິຊາດທີ 3 Richard III
• ເຮັນຣີທີ 4, ພາກ 1 Henry IV, part 1
• ເຮັນຣີທີ 4, ພາກ 2 Henry IV, part 2
• ເຮັນຣີທີ 5 Henry V
• ເຮັນຣີທີ 6, ພາກ 1 Henry VI, part 1
• ເຮັນຣີທີ 6, ພາກ 2 Henry VI, part 2
• ເຮັນຣີທີ 6, ພາກ 3 Henry VI, part 3
• ເຮັນຣີທີ 8 Henry VIII

ບົດລະຄອນທີ່ສູນຫາຍໄປ (Lost Plays)

• ລັບສ໌ເລເບີສ໌ວອນ Love’s Labour’s Won
• ຄາເດນິໂອ (Cardenio)

ຮູບພາບອື່ນໆ

ເຮືອນຂອງຈອນ ເຊັກສະເປຣຍ ເຊື່ອກັນວ່າເປັນ ບ້ານເກີດຂອງເຊັກສະເປຣຍ Shakespeare’s birthplace ໃນ ສະແຕຣັດຟອດ-ອັບປອນ-ເອວອນ Stratford-upon-Avon. ສະຖານທີ່ເກີດຂອງວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ, ສະແຕຣັດຟອດ ອັບປອນ ເອວອນ, ອັງກິດ.

ຕາປະຈຳຕະກຸນຂອງເຊັກສະເປຣຍ (coat-of-arms) ມັນສະແດງຮູບຫອກ ເຊິ່ງເປັນການຫຼິ້ນຄຳກັບນາມສະກຸນຂອງລາວ.

ໝາຍເຫດ: ນາມສະກຸນ “Shakespeare” ໃນພາສາອັງກິດ ປະກອບດ້ວຍຄຳວ່າ “shake” (ສັ່ນ) ແລະ “spear” (ຫອກ). ດັ່ງນັ້ນ, ຕາປະຈຳຕະກຸນ ຈຶ່ງໃຊ້ຮູບຫອກ ເປັນສັນຍາລັກທີ່ຫຼິ້ນຄຳກັບຄວາມໝາຍຂອງນາມສະກຸນ

ໂບດໂຮລີທຣິນິຕີ, ສະແຕຣັດຟອດ-ອັບປອນ-ເອວອນ Holy Trinity Church, Stratford-upon-Avon, ບ່ອນທີ່ເຊັກສະເປຣຍ ໄດ້ຮັບພິທີລ້າງບາບ ແລະ ຖືກຝັງໄວ້.

ໂບດໂຮລີທຣິນິຕີ, ສະແຕຣັດຟອດ-ອັບປອນ-ເອວອນ, ວໍຣິກເຊີ ໂບດແຫ່ງນີ້ ບ່ອນທີ່ວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ ໄດ້ຮັບພິທີລ້າງບາບ ໃນປີ 1564 ແລະ ຖືກຝັງໄວ້ ໃນປີ 1616 ເປັນອາຄານທີ່ໄດ້ຮັບການຂຶ້ນທະບຽນ ລະດັບ Grade I ໃນອັງກິດ.

ອະນຸສາວະລີງານສົບຂອງເຊັກສະເປຣຍ Shakespeare’s funerary monument ໃນສະແຕຣັດຟອດ-ອັບປອນ-ເອວອນ. ອະນຸສາວະລີງານສົບຂອງເຊັກສະເປຣຍ, ໂບດໂຮລີທຣິນິຕີ, ສະແຕຣັດຟອດ ອັບປອນ ເອວອນ, ອັງກິດ.

ຫຼຸມສົບຂອງເຊັກສະເປຣຍ ຄຽງຂ້າງກັບຫຼຸມສົບຂອງແອນ ເຊັກສະເປຣຍ ເມຍຂອງລາວ ແລະ ໂທມັດ ແນຊ ຜົວຂອງຫຼານສາວຂອງລາວ. ຫຼຸມສົບຂອງວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ, ໂບດໂຮລີທຣິນິຕີ, ສະແຕຣັດຟອດ-ອອນ-ເອວອນ, ອັງກິດ.

ຂໍ້ຄວາມສະລັກເທິງຫຼຸມສົບ: Good frend for Jesus sake forbeare, To digg the dust encloased heare. Bleste be þe man þt spares thes stones, And curst be he þt moves my bones. In modern English: Good friend for Jesus sake forbear, To dig the dust enclosed here. Blessed be the man that spares these stones, And cursed be he that moves my bones.

ຂະບວນແຫ່ຕົວລະຄອນ ຈາກບົດລະຄອນຂອງເຊັກສະເປຣຍ ໂດຍນັກສິລະປິນທີ່ບໍ່ຮູ້ຈັກຊື່ ຈາກຊຸມປີ 1800. ຂະບວນແຫ່ຕົວລະຄອນ ຈາກບົດລະຄອນຂອງເຊັກສະເປຣຍ – ໂຄງການສິລະປະກູໂກ (Google Art Project).

ໂອບີຣອນ, ທິທາເນຍ ແລະ ພັກ ພ້ອມນາງຟ້າກຳລັງເຕັ້ນລຳ. ໂດຍ ວິລລຽມ ເບຼກ William Blake, ປະມານປີ 1786 ພາບແຕ້ມນີ້ ຢູ່ທີ່ ເທດບຣິເທນ Tate Britain. ໂອບີຣອນ (Oberon), ທິທາເນຍ ແລະ ພັກ ພ້ອມນາງຟ້າກຳລັງເຕັ້ນລຳ ຈາກເລື່ອງ ຄວາມຝັນຄືນກາງລະດູຮ້ອນ ຂອງວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ.

ໂຮງລະຄອນ ໂກລບ Globe Theatre ທີ່ຖືກສ້າງຂຶ້ນໃໝ່ ຢູ່ລອນດອນ. ຈາກໃກ້ໂບດເຊັນພອລ.

ໜ້າຫົວຂໍ້ ຈາກສະບັບປີ 1609 ຂອງ Shake-Speares Sonnets.

ຮູບປັ້ນຂອງວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ ຢູ່ ລິງຄອນພາກ, ຊິຄາໂກ Lincoln Park, Chicago. ຮູບປັ້ນຄືແນວນີ້ຫຼາຍອັນ ຖືກສ້າງຂຶ້ນ ໃນຊຸມປີ 1800 ແລະ ຕົ້ນປີ 1900. ຮູບປັ້ນວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ ຢູ່ລິງຄອນພາກ, ຊິຄາໂກ ໂດຍວິລລຽມ ອອດເວ ພາທຣິດ William Ordway Partridge, 1893

ບົດລະຄອນຂອງວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ. ໂດຍທ່ານ ຈອນ ກິວເບີດ Sir John Gilbert, 1849. ພາບແຕ້ມປີ 1849 ຂອງທ່ານ ຈອນ ກິວເບີດ: ບົດລະຄອນຂອງວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ ເຊິ່ງບັນຈຸເຫດການ ແລະ ຕົວລະຄອນຈາກບົດລະຄອນຫຼາຍເລື່ອງ ຂອງວິລລຽມ ເຊັກສະເປຣຍ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/