ສິລະປະແມ່ນຫຍັງ? (What is Art?)

ສິລະປະແມ່ນວິທີທາງທີ່ຜູ້ຄົນໃຊ້ສະແດງອອກຢ່າງມີຫົວຄິດປະດິດສ້າງ. ສິລະປິນຫວັງວ່າຜົນງານຂອງພວກເຂົາຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ຊົມມີຄວາມຮູ້ສຶກຮ່ວມ. ມັນເປັນວິທີທາງທີ່ພວກເຂົາໃຊ້ແບ່ງປັນຄວາມຮູ້ສຶກ ແລະ ແນວຄວາມຄິດຂອງຕົນເອງ. ຫຼາຍຄົນພົບວ່າສິລະປະຊ່ວຍໃຫ້ຜ່ອນຄາຍ ຫຼື ສ້າງແຮງບັນດານໃຈ.

ການໃຫ້ຄວາມໝາຍຂອງສິລະປະອາດເປັນເລື່ອງຍາກ ເພາະແຕ່ລະຄົນມີແນວຄວາມຄິດທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ບາງຄົນເຊື່ອວ່າພວກເຮົາສ້າງສິລະປະຂຶ້ນມາ ເພາະມີແຮງກະຕຸ້ນຕາມທຳມະຊາດທີ່ຈະມີຫົວຄິດປະດິດສ້າງ. ສິລະປະລວມເຖິງຮູບແບບຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ການແຕ້ມຮູບ, ການວາດພາບ, ການປັ້ນ, ການຖ່າຍຮູບ, ສິລະປະການສະແດງ, ການເຕັ້ນ, ດົນຕີ, ບົດກະວີ, ບົດຮ້ອຍແກ້ວ ແລະ ການລະຄອນ.

ຮູບແຕ້ມຂອງ Renoir ເຊິ່ງເປັນຜົນງານສິລະປະ.

ປະເພດຕ່າງໆຂອງສິລະປະ

ຂວດຂອງຊາວຣວັນດາໃນສະຕະວັດທີ 20 ນີ້ ແມ່ນຜົນງານທາງສິລະປະ. ມັນທັງມີປະໂຫຍດໃຊ້ສອຍ ແລະ ສວຍງາມໃນການຕົບແຕ່ງ.

ສິລະປະສາມາດແບ່ງອອກເປັນສອງປະເພດໃຫຍ່ໆ: ມີ “ສິລະປະວັດຖຸ” (Plastic Arts) ເຊິ່ງແມ່ນການສ້າງສິ່ງຂອງຂຶ້ນມາ ເຊັ່ນ: ຮູບແຕ້ມ ຫຼື ຮູບປັ້ນ; ແລະ “ສິລະປະການສະແດງ” (Performing Arts) ເຊິ່ງແມ່ນການທີ່ຜູ້ຄົນສະແດງບາງຢ່າງ ເຊັ່ນ: ການເຕັ້ນ ຫຼື ການສະແດງລະຄອນ.

ນອກຈາກນີ້ ສິລະປະຍັງສາມາດແບ່ງອອກເປັນ “ສິລະປະບໍລິສຸດ” (Pure Arts) ແລະ “ສິລະປະປະຍຸກ” (Practical Arts). ສິລະປະບໍລິສຸດສ້າງຂຶ້ນເພື່ອຄວາມງາມ ຫຼື ການສະແດງອອກເທົ່ານັ້ນ, ສ່ວນສິລະປະປະຍຸກມີຈຸດປະສົງໃຊ້ສອຍ ແຕ່ກໍຍັງມີອົງປະກອບທາງສິລະປະລວມຢູ່.

ສິລະປະວັດຖຸ (ສິລະປະທີ່ເບິ່ງເຫັນ ຫຼື ຈັບຕ້ອງໄດ້)

• ວິຈິດສິນ (Fine Art): ແມ່ນການສ້າງສິ່ງຂອງທີ່ສວຍງາມ ຫຼື ກະຕຸ້ນອາລົມຄວາມຮູ້ສຶກ. ຕົວຢ່າງລວມມີ: ການແຕ້ມຮູບ, ການວາດພາບ, ການພິມພາບ ແລະ ການປັ້ນ.
• ວັນນະຄະດີ: ລວມເຖິງການຂຽນທີ່ສ້າງສັນ ເຊັ່ນ: ບົດກະວີ ແລະ ເລື່ອງເລົ່າຕ່າງໆ.

ສິລະປະການສະແດງ (ສິລະປະທີ່ສຳຜັດໄດ້ຜ່ານການເບິ່ງການສະແດງສົດ)

• ການສະແດງອອກທາງຮ່າງກາຍ: ການໃຊ້ຮ່າງກາຍເພື່ອສະແດງແນວຄວາມຄິດ ເຊັ່ນ: ການເຕັ້ນ ຫຼື ການສະແດງລະຄອນ.
• ສິລະປະທາງສຽງ: ກ່ຽວຂ້ອງກັບການສ້າງສຽງ ເຊັ່ນ: ດົນຕີ ແລະ ການຮ້ອງເພງ.

ສິລະປະປະຍຸກ (ສິລະປະທີ່ມີຈຸດປະສົງ)

• ສິລະປະການປຸງແຕ່ງອາຫານ: ແມ່ນການສ້າງສັນລົດຊາດທີ່ຍອດຢ້ຽມຜ່ານການປຸງແຕ່ງ.
• ການສ້າງສິ່ງຂອງ: ລວມເຖິງການອອກແບບ ແລະ ການກໍ່ສ້າງ ເຊັ່ນ: ສະຖາປັດຕະຍະກຳ, ການຖ່າຍທຳຮູບເງົາ, ແຟຊັ່ນ, ການຖ່າຍຮູບ ແລະ ແມ່ນແຕ່ເກມວິດີໂອ.

“ສິລະປະ” ໝາຍເຖິງຫຍັງ?

ບາງຄົນເວົ້າວ່າ ສິລະປະແມ່ນຫຍັງກໍຕາມທີ່ສ້າງຂຶ້ນເພື່ອເຮັດໃຫ້ສຳຜັດຂອງພວກເຮົາຕື່ນຕົວ. ມັນຍັງສາມາດເຮັດໃຫ້ພວກເຮົາຄິດ, ຮູ້ສຶກ, ຫຼື ເບິ່ງສິ່ງຕ່າງໆໃນມຸມມອງທີ່ປ່ຽນໄປ. ຜົນງານສິລະປະມັກຈະຖືກຕັດສິນຈາກການທີ່ມັນສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຜູ້ຄົນຫຼາຍໜ້ອຍພຽງໃດ, ລວມທັງການທີ່ຜູ້ຄົນສາມາດເຊື່ອມໂຍງກັບມັນໄດ້ຫຼາຍສ່ຳໃດ ແລະ ມັນມີຄຸນຄ່າຫຼາຍສ່ຳໃດ.

ວິທີຄິດງ່າຍໆກ່ຽວກັບ “ສິລະປະ” ຄື “ການຈັດວາງ”. ສິລະປະເກີດຂຶ້ນເມື່ອມີໃຜຜູ້ໜຶ່ງຈັດວາງສິ່ງຕ່າງໆໃນໂລກນີ້ດ້ວຍວິທີໃໝ່. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ສິລະປິນອາດຈະຈັດວາງສີສັນລົງເທິງຜ້າໃບເພື່ອສ້າງເປັນຮູບພາບ ຫຼື ລາຍອອກແບບທີ່ສວຍງາມ.

ສິລະປະຍັງເປັນວິທີທີ່ມີພະລັງໃນການສະແດງອາລົມ. ສິລະປິນອາດຈະມີຄວາມຮູ້ສຶກຢ່າງໜັກແໜ້ນຈົນຈຳເປັນຕ້ອງສ້າງບາງຢ່າງຂຶ້ນມາເພື່ອສະແດງຄວາມຮູ້ສຶກນັ້ນອອກມາ. ບາງຄັ້ງສິລະປິນກໍສ້າງຂຶ້ນມາເພື່ອຕົນເອງ, ແຕ່ຖ້າຄົນອື່ນສາມາດເຊື່ອມໂຍງກັບຄວາມຮູ້ສຶກນັ້ນໄດ້, ສິລະປະນັ້ນກໍອາດຈະກາຍເປັນຜົນງານທີ່ມີຊື່ສຽງ.

ປະຫວັດສາດໂດຍຫຍໍ້ຂອງສິລະປະ

ຮູບແຕ້ມມ້າໃນຖ້ຳ Lascaux ທີ່ແຕ້ມຂຶ້ນເມື່ອປະມານ 16,000 ປີກ່ອນ.

ສິລະປະມີມາເປັນເວລາທີ່ຍາວນານຫຼາຍ! ບາງສ່ວນຂອງສິລະປະທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດລວມເຖິງຮູບປັ້ນ, ຮູບແຕ້ມໃນຖ້ຳ ແລະ ສິລະປະຫິນ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ມີມາຕັ້ງແຕ່ຍຸກຫິນ.

ທຸກໆອະລິຍະທຳໂບຮານທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ຕ່າງກໍມີຮູບແບບສິລະປະທີ່ເປັນເອກະລັກຂອງຕົນເອງ ເຊັ່ນ: ອີຢິບໂບຮານ, ອິນເດຍ, ຈີນ, ກຣີກ, ໂຣມັນ, ຫຼື ອາຣັບ. ໃນຍຸກກາງຂອງເອີຣົບ, ສິລະປະສ່ວນຫຼາຍສະແດງເຖິງຜູ້ຄົນ ແລະ ເລື່ອງລາວຈາກຄຳພີໄບເບິນ ເຊິ່ງເຫັນໄດ້ໃນຮູບແຕ້ມ, ປ່ອງຢ້ຽມແກ້ວສີ ແລະ ພາບປະດັບຫີນສີ (mosaics).

ສິລະປະອິດສະລາມມັກຈະມີລວດລາຍເລຂາຄະນິດທີ່ມະຫັດສະຈັນ ແລະ ການຂຽນອັກສອນແບບອິດສະລາມທີ່ສວຍງາມ. ໃນອິນເດຍ ແລະ ທິເບດ, ຜູ້ຄົນສ້າງຮູບປັ້ນທາສີ, ການເຕັ້ນລຳ ແລະ ຮູບແຕ້ມທາງສາສະໜາ. ສິລະປະຈີນລວມເຖິງການແກະສະຫຼັກຫິນຢົກ, ງານທອງສຳລິດ, ເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາ, ບົດກະວີ ແລະ ຮູບແຕ້ມ. ຮູບແບບສິລະປະຈີນຫຼາຍຢ່າງຖືກຕັ້ງຊື່ຕາມລາຊະວົງໃນຍຸກນັ້ນ.

ຫຼັງຈາກຍຸກກາງໃນເອີຣົບ, ເກີດມີຍຸກ “ເຣເນຊອງ” (Renaissance) ເຊິ່ງໝາຍເຖິງ “ການເກີດໃໝ່”. ຜູ້ຄົນໄດ້ຄົ້ນພົບວິທະຍາສາດຄືນໃໝ່, ແລະ ສິລະປິນສາມາດແຕ້ມຮູບໄດ້ຫຼາຍກວ່າເລື່ອງລາວທາງສາສະໜາ. ສິລະປິນຢ່າງ Michelangelo ແລະ Leonardo da Vinci ຍັງແຕ້ມສາກທາງສາສະໜາຢູ່ ແຕ່ພວກເຂົາກໍແຕ້ມເລື່ອງເລົ່າພະນິຍາຍດ້ວຍ. ພວກເຂົາຍັງໄດ້ປະດິດວິທີການແຕ້ມແບບ “ທັດສະນີຍະພາບ” (perspective) ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ສິ່ງຕ່າງໆໃນຮູບເບິ່ງນ້ອຍລົງເມື່ອຢູ່ໄກອອກໄປ, ເຊິ່ງເປັນແນວຄວາມຄິດໃໝ່ໃນເວລານັ້ນ!

ໃນປາຍສະຕະວັດທີ 19, ສິລະປິນໃນເອີຣົບໄດ້ສ້າງຮູບແບບການແຕ້ມຮູບໃໝ່ໆຫຼາຍຢ່າງ ເຊັ່ນ: ຄລາສສິກນິຍົມ (Classicism), ໂຣແມນຕິກນິຍົມ (Romanticism), ສັດຈະນິຍົມ (Realism) ແລະ ອິມເພຣສຊັນນິສ (Impressionism). ສະຕະວັດທີ 20 ໄດ້ນຳເອົາຮູບແບບຕ່າງໆເຂົ້າມາອີກ ເຊັ່ນ: ເອັກສເພຣສຊັນນິສ (Expressionism), ຟໍວິດ (Fauvism), ຄິວບິດ (Cubism), ດາດາ (Dada), ເຊີຣີລຽນນິສ (Surrealism) ແລະ ມິນິມໍລິດ (Minimalism).

ເປັນຫຍັງສິລະປະຈຶ່ງມີຄວາມສຳຄັນ

ໃນບາງສັງຄົມ, ຜູ້ຄົນເຊື່ອວ່າສິລະປະເປັນຂອງສິລະປິນຜູ້ສ້າງມັນຂຶ້ນມາ. ພວກເຂົາຄິດວ່າສິລະປິນໄດ້ໃສ່ “ພອນສະຫວັນ” ຂອງຕົນລົງໄປໃນສິລະປະນັ້ນ, ສະນັ້ນ ສິລະປະຈຶ່ງເປັນຊັບສິນຂອງສິລະປິນ.

ໃນອີກບາງສັງຄົມ, ຜູ້ຄົນຄິດວ່າສິລະປະເປັນຂອງທຸກຄົນ. ພວກເຂົາເຊື່ອວ່າສັງຄົມມີສ່ວນຊ່ວຍໃຫ້ສິລະປິນສ້າງຜົນງານນັ້ນຂຶ້ນມາ. ໃນມຸມມອງນີ້, ສັງຄົມໃນຖານະກຸ່ມຄົນໄດ້ຊ່ວຍສ້າງສິລະປະຜ່ານທາງສິລະປິນ.

ສິລະປະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ພວກເຮົາ

ສຸສານໄມ້ຊ່ອງຂອງຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງອົດສະຕຣາລີ ທີ່ຫໍພິພິທະພັນແຫ່ງຊາດ, ແຄນເບີຣາ, ອົດສະຕຣາລີ.

ສິລະປະມີບົດບາດສຳຄັນຫຼາຍຢ່າງ:

• ການຮຽນຮູ້: ສິລະປະສາມາດສອນໃຫ້ພວກເຮົາຮູ້ກ່ຽວກັບຕົວສິລະປິນ ແລະ ໂລກທີ່ພວກເຂົາອາໄສຢູ່.
• ຄວາມງາມ: ສິລະປະສາມາດສວຍງາມ ແລະ ນຳມາເຊິ່ງຄວາມສຸກ ແລະ ຄວາມເພີດເພີນ.
• ການຄິດ: ສິລະປະເຮັດໃຫ້ພວກເຮົາຄິດກ່ຽວກັບແນວຄວາມຄິດໃໝ່ໆ, ບໍ່ແມ່ນແຕ່ຊີວິດປະຈຳວັນເທົ່ານັ້ນ.
• ຄຸນຄ່າ: ສິລະປະສາມາດສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງສິ່ງທີ່ສິລະປິນໃຫ້ຄວາມສຳຄັນ. ມັນສາມາດເປີດເຜີຍສິ່ງທີ່ພວກເຂົາມັກ ຫຼື ບໍ່ມັກໃນການກະທຳຂອງມະນຸດ.
• ສານ: ສິລະປິນມັກຈະໃຊ້ຜົນງານຂອງພວກເຂົາເພື່ອແບ່ງປັນສານ, ສະເໜີການວິພາກວິຈານ, ຫຼື ແມ່ນແຕ່ສະເໜີການປ່ຽນແປງທາງການເມືອງ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/