ຄອບຄົວ ແມ່ນຫຍັງ?

ຄອບຄົວ ແມ່ນກຸ່ມຄົນທີ່ມີຄວາມສຳພັນທາງສາຍເລືອດ ຫຼື ທາງກົດໝາຍຕໍ່ກັນ. ພວກເຂົາມັກຈະອາໄສຢູ່ຮ່ວມກັນ, ແບ່ງປັນຊັບພະຍາກອນ, ແລະ ໃຫ້ການຊ່ວຍເຫຼືອເຊິ່ງກັນ ແລະ ກັນ. ສະມາຊິກໃນຄອບຄົວອາດຈະມີຄວາມສຳພັນທາງພັນທຸກຳ (ເຊັ່ນ: ອ້າຍ ແລະ ເອື້ອຍນ້ອງ) ຫຼື ທາງກົດໝາຍ (ເຊັ່ນ: ຜ່ານການແຕ່ງງານ). ໃນຫຼາຍວັດທະນະທຳ, ສະມາຊິກໃນຄອບຄົວຈະໃຊ້ນາມສະກຸນດຽວກັນ.

ຄອບຄົວມັກຈະຖືກເບິ່ງວ່າເປັນໜ່ວຍພື້ນຖານ ແລະ ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງສັງຄົມ.

ໃຜແດ່ທີ່ຢູ່ໃນຄອບຄົວ?

ໃນຫຼາຍພາກສ່ວນຂອງໂລກ, ໂດຍສະເພາະປະເທດຕາເວັນຕົກ, ຜູ້ຄົນໃຊ້ຄຳສັບທົ່ວໄປເພື່ອອະທິບາຍສະມາຊິກໃນຄອບຄົວ. ຄຳສັບເຫຼົ່ານີ້ຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາເຂົ້າໃຈຄວາມສຳພັນຂອງທຸກຄົນ.

ຄອບຄົວໜຶ່ງຈາກປະເທດນໍເວ ປະມານປີ 1900, ມີພໍ່, ແມ່, ລູກຊາຍສາມຄົນ ແລະ ລູກສາວສອງຄົນ.

ນີ້ຄືບົດບາດທົ່ວໄປໃນຄອບຄົວ:

• ພໍ່: ຜູ້ປົກຄອງທີ່ເປັນເພດຊາຍ.
• ແມ່: ຜູ້ປົກຄອງທີ່ເປັນເພດຍິງ.
• ລູກຊາຍ: ລູກທີ່ເປັນເພດຊາຍ.
• ລູກສາວ: ລູກທີ່ເປັນເພດຍິງ.
• ອ້າຍ/ນ້ອງຊາຍ: ພີ່ນ້ອງທີ່ເປັນເພດຊາຍ (ຜູ້ທີ່ເກີດຈາກພໍ່ ຫຼື ແມ່ດຽວກັນ).
• ເອື້ອຍ/ນ້ອງສາວ: ພີ່ນ້ອງທີ່ເປັນເພດຍິງ.
• ຜົວ: ຄູ່ສົມລົດທີ່ເປັນເພດຊາຍ.
• ເມຍ: ຄູ່ສົມລົດທີ່ເປັນເພດຍິງ.

ສະມາຊິກໃນຄອບຄົວຂະຫຍາຍ (Extended Family)

ນອກເໜືອຈາກຄອບຄົວຫຼັກ (ພໍ່ແມ່ລູກ) ແລ້ວ, ຍັງມີຍາດພີ່ນ້ອງອື່ນໆຄື:

• ພໍ່ຕູ້/ພໍ່ເຖົ້າ: ພໍ່ຂອງແມ່ ຫຼື ພໍ່ຂອງພໍ່.
• ແມ່ຕູ້/ແມ່ເຖົ້າ: ແມ່ຂອງແມ່ ຫຼື ແມ່ຂອງພໍ່.
• ລຸງ/ອາ: ອ້າຍ ຫຼື ນ້ອງຊາຍຂອງພໍ່ ຫຼື ແມ່, ຫຼື ເປັນຜົວຂອງເອື້ອຍ ຫຼື ນ້ອງສາວຂອງພໍ່ ຫຼື ແມ່.
• ປ້າ/ນ້າ: ເອື້ອຍ ຫຼື ນ້ອງສາວຂອງພໍ່ ຫຼື ແມ່, ຫຼື ເປັນເມຍຂອງອ້າຍ ຫຼື ນ້ອງຊາຍຂອງພໍ່ ຫຼື ແມ່.
• ຫຼານ: ລູກຂອງອ້າຍ, ເອື້ອຍ, ຫຼື ນ້ອງ.
• ລູກພີ່ລູກນ້ອງ: ລູກຂອງລຸງ, ປ້າ, ອາ, ຫຼື ນ້າ.

ຄອບຄົວຂະຫຍາຍທີ່ມີຮາກຖານຢູ່ໃນອາຟຣິກາໃຕ້.

ນັກຂຽນ Bjørnstjerne Bjørnson ກັບຫລານຂອງລາວໃນປີ 1900.

ສີ່ລຸ້ນຄົນຂອງຄອບຄົວ: ເດັກນ້ອຍ, ແມ່ຂອງເຂົາເຈົ້າ, ແມ່ຕູ້, ແລະ ແມ່ຕູ້ທວດ.

ພະລາຊິນີວິກຕໍເຣຍ ພ້ອມກັບລູກສາວກົກຂອງນາງ.

ພໍ່ແລະລູກໃນນະຄອນຫຼວງດາກາ, ປະເທດບັງກະລາເທດ.

ບາງຄັ້ງຄອບຄົວກໍມີຄວາມຊັບຊ້ອນກວ່າທີ່ຄິດ. ຖ້າເດັກນ້ອຍມີພໍ່ ຫຼື ແມ່ຄົນດຽວກັນ (ແຕ່ມີພໍ່ ຫຼື ແມ່ອີກຄົນໜຶ່ງຕ່າງກັນ) ເອີ້ນວ່າ “ອ້າຍ/ເອື້ອຍນ້ອງຕ່າງພໍ່ຕ່າງແມ່” (half-siblings). ເມື່ອພໍ່ ຫຼື ແມ່ແຕ່ງງານໃໝ່, ຄູ່ສົມລົດໃໝ່ຈະກາຍເປັນ “ພໍ່ລ້ຽງ” ຫຼື “ແມ່ລ້ຽງ” (stepparent) ແລະ ລູກຂອງຄູ່ສົມລົດໃໝ່ຈະກາຍເປັນ “ອ້າຍ/ເອື້ອຍນ້ອງລ້ຽງ” (step-siblings).

ຄອບຄົວຍັງສາມາດລວມເຖິງລູກບຸນທຳ, ຜູ້ທີ່ຖືກຖືວ່າເປັນສະມາຊິກເຕັມຕົວຂອງຄອບຄົວຄືກັນກັບລູກໃນໄສ້. ບາງຄັ້ງ, ເພື່ອນສະໜິດຂອງພໍ່ແມ່ກໍຖືກເອີ້ນວ່າ “ລຸງ” ຫຼື “ປ້າ” ເຖິງແມ່ນວ່າຈະບໍ່ມີສາຍເລືອດກ່ຽວຂ້ອງກັນກໍຕາມ, ເຊິ່ງນີ້ເອີ້ນວ່າ ຄວາມສຳພັນທາງສັງຄົມ (fictive kinship).

ເມື່ອຄົນເຮົາແຕ່ງງານ, ສະມາຊິກຄອບຄົວຂອງຄູ່ສົມລົດກໍຈະກາຍເປັນ “ຍາດທາງຜົວ/ເມຍ” (in-laws). ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ແມ່ຂອງຜົວ ຫຼື ເມຍ ກໍຄື “ແມ່ຜົວ” ຫຼື “ແມ່ເມຍ” ຂອງເຮົານັ້ນເອງ.

ວິທີການສືບເຊື້ອສາຍຄອບຄົວ

ວັດທະນະທຳທີ່ແຕກຕ່າງກັນມີວິທີການສືບເຊື້ອສາຍຄອບຄົວທີ່ແຕກຕ່າງກັນ.

ລະບົບສືບເຊື້ອສາຍທາງພໍ່ (Patrilineal Families)

ລະບົບນີ້ໝາຍຄວາມວ່າ ການເປັນສະມາຊິກໃນຄອບຄົວ ແລະ ການສືບທອດຊັບສິນຈະຜ່ານທາງຝ່າຍພໍ່. ນີ້ຍັງຖືກເອີ້ນວ່າ “ສາຍຜູ້ຊາຍ”. ໃນລະບົບນີ້, ນາມສະກຸນ ແລະ ສາຍພົວພັນຄອບຄົວທີ່ສຳຄັນຈະມາຈາກພໍ່, ພໍ່ຂອງພໍ່, ແລະ ສືບຕໍ່ໄປ.

ລະບົບສືບເຊື້ອສາຍທາງແມ່ (Matrilineal Families)

ລະບົບນີ້ແມ່ນການສືບເຊື້ອສາຍຜ່ານທາງຝ່າຍແມ່. ນີ້ບາງຄັ້ງຖືກເອີ້ນວ່າ “ສາຍຜູ້ຍິງ”. ໃນລະບົບນີ້, ສາຍພົວພັນຄອບຄົວທີ່ສຳຄັນຈະມາຈາກແມ່, ແມ່ຂອງແມ່, ແລະ ສືບຕໍ່ໄປ.

ລະບົບສືບເຊື້ອສາຍສອງຝ່າຍ (Bilateral Families)

ການສືບເຊື້ອສາຍແບບສອງຝ່າຍ ໝາຍຄວາມວ່າ ການເປັນສະມາຊິກໃນຄອບຄົວ ແລະ ສາຍພົວພັນຈະຖືກນັບຜ່ານທັງທາງຝ່າຍພໍ່ ແລະ ຝ່າຍແມ່ຢ່າງເທົ່າທຽມກັນ. ທັງສອງຝ່າຍຂອງຄອບຄົວລ້ວນແຕ່ມີຄວາມສຳຄັນໃນການສະໜັບສະໜູນທາງດ້ານຈິດໃຈ ແລະ ການສືບທອດຊັບສິນ ຫຼື ມູນລະມໍລະດົກ. ລະບົບນີ້ຍອມຮັບວ່າພີ່ນ້ອງຈາກຄອບຄົວຂອງພໍ່ ແລະ ແມ່ມີຄວາມສຳຄັນເທົ່າທຽມກັນ.

ລະບົບຄອບຄົວປະເພດນີ້ພົບເຫັນຢູ່ໃນສະຖານທີ່ຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ອາຟຣິກາຕາເວັນຕົກ, ອິນເດຍ, ອົດສະຕຣາລີ, ແລະ ໂພລີນີເຊຍ. ມັນສາມາດຊ່ວຍໃຫ້ຄອບຄົວທີ່ອາໄສຢູ່ໃນສະພາບແວດລ້ອມທີ່ທ້າທາຍສາມາດເພິ່ງພາອາໄສຍາດພີ່ນ້ອງຈາກສອງກຸ່ມຄອບຄົວທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ເຊິ່ງກະຈາຍຕົວຢູ່ໃນພື້ນທີ່ກວ້າງຂວາງກວ່າໄດ້.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/