ປະໂຫຍກ (Sentence) ແມ່ນຫຍັງ?

ປະໂຫຍກ (Sentence) ແມ່ນກຸ່ມຂອງຄຳສັບທີ່ເຮັດວຽກຮ່ວມກັນເພື່ອແບ່ງປັນແນວຄວາມຄິດທີ່ສົມບູນ. ມັນເປັນອົງປະກອບພື້ນຖານຂອງພາສາ (language). ປະໂຫຍກຕ້ອງປະຕິບັດຕາມກົດເກນທາງໄວຍາກອນ (grammar) ສະເພາະເພື່ອໃຫ້ມີຄວາມໝາຍ.

ຮູບນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນປະໂຫຍກທີ່ມີຊື່ສຽງທີ່ເຮັດດ້ວຍຕົວອັກສອນໂລຫະ, ຄືກັບທີ່ໃຊ້ໃນເຄື່ອງພິມເກົ່າ. (ຮູບພາບຖືກພິກເພື່ອໃຫ້ທ່ານສາມາດອ່ານມັນໄດ້ດີຂຶ້ນ).

ທຸກປະໂຫຍກທີ່ສົມບູນຕ້ອງການຢ່າງໜ້ອຍປະທານ (subject) ແລະ ຄຳກິລິຍາຫຼັກ (main verb). ປະທານແມ່ນຄຳນາມ (noun) ທີ່ເປັນຜູ້ກະທຳການນັ້ນ. ຄຳກິລິຍາຫຼັກແມ່ນການກະທຳທີ່ປະທານກຳລັງເຮັດ. ຕົວຢ່າງ, ໃນປະໂຫຍກ “Walker walks,” ຄຳວ່າ ‘Walker’ ແມ່ນປະທານ, ແລະ ‘walks’ ແມ່ນຄຳກິລິຍາ. ໃນພາສາອັງກິດ (English), ປະໂຫຍກທີ່ຂຽນຈະຕ້ອງຂຶ້ນຕົ້ນດ້ວຍຕົວພິມໃຫຍ່ສະເໝີ ແລະ ມັກຈະຈົບລົງດ້ວຍຈຸດ (full stop ຫຼື period).

ສ່ວນປະກອບຂອງປະໂຫຍກ: ວະລີ ແລະ ອະນຸປະໂຫຍກ (Parts of a Sentence: Phrases and Clauses)

ວະລີ ຫຼື ອະນຸປະໂຫຍກ ( phrase or clause) ແມ່ນກຸ່ມຂອງຄຳສັບທີ່ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງປະໂຫຍກ.

ວະລີ (What is a Phrase?) ແມ່ນຫຍັງ?

ວະລີແມ່ນກຸ່ມຂອງຄຳສັບທີ່ບໍ່ມີທັງປະທານ ແລະ ຄຳກິລິຍາ. ມັນບໍ່ສາມາດຢືນຢູ່ໂດດດ່ຽວເປັນຄວາມຄິດທີ່ສົມບູນໄດ້.

• The  dog  is happy. (ໝາໂຕນັ້ນມີຄວາມສຸກ.) ໃນປະໂຫຍກນີ້, ‘The dog’ ແມ່ນປະທານ, ແລະ ‘is’ ແມ່ນຄຳກິລິຍາ. ນີ້ຈຶ່ງເປັນປະໂຫຍກທີ່ສົມບູນ.
• The happy dog (ໝາທີ່ມີຄວາມສຸກ) ນີ້ແມ່ນວະລີ. ມັນບອກໃຫ້ເຮົາຮູ້ກ່ຽວກັບໝາ, ແຕ່ມັນບໍ່ມີຄຳກິລິຍາເພື່ອສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າໝາກຳລັງເຮັດຫຍັງ. ດັ່ງນັ້ນ, ມັນຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນປະໂຫຍກທີ່ສົມບູນ.

ນີ້ແມ່ນການແປບົດຄວາມກ່ຽວກັບອະນຸປະໂຫຍກ (Clause) ແລະ ປະເພດຕ່າງໆຂອງປະໂຫຍກ ເປັນພາສາລາວ ໂດຍຮັກສາເນື້ອຫາ ແລະ ໂຄງສ້າງເດີມໄວ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນ:

ອະນຸປະໂຫຍກ (What is a Clause?) ແມ່ນຫຍັງ?

ອະນຸປະໂຫຍກ (Clause) ເປັນຄືກັບ “ປະໂຫຍກນ້ອຍ” ທີ່ຢູ່ພາຍໃນປະໂຫຍກທີ່ໃຫຍ່ກວ່າ. ມັນມີປະທານ ແລະ ຄຳກິລິຍາຂອງມັນເອງ.

• “They milked the cows, and then they made cheese and butter.” (ພວກເຂົາຮີດນົມງົວ, ແລະ ຈາກນັ້ນພວກເຂົາກໍເຮັດເນີຍແຂງ ແລະ ເນີຍແຫຼວ.) ປະໂຫຍກນີ້ມີສອງອະນຸປະໂຫຍກ. ອະນຸປະໂຫຍກທຳອິດຄື “They milked the cows.” ອະນຸປະໂຫຍກທີສອງຄື “then they made cheese and butter.” ທັງສອງສ່ວນມີປະທານ (‘They’) ແລະ ຄຳກິລິຍາ (‘milked’, ‘made’). ພວກມັນຖືກເຊື່ອມຕໍ່ກັນດ້ວຍຄຳວ່າ ‘and’.

ປະເພດຕ່າງໆຂອງປະໂຫຍກ (Different Kinds of Sentences)

ປະໂຫຍກສາມາດຖືກນຳມາລວມກັນໄດ້ໃນຫຼາຍວິທີ:

• ປະໂຫຍກຄວາມດຽວ (simple sentence): ມີພຽງໜຶ່ງອະນຸປະໂຫຍກ.
  • The cat is sleeping. (ແມວກຳລັງນອນຫຼັບ.)
• ປະໂຫຍກຄວາມລວມ (Compound sentence): ມີສອງອະນຸປະໂຫຍກຂຶ້ນໄປທີ່ມີຄວາມສຳຄັນເທົ່າທຽມກັນ. ອະນຸປະໂຫຍກເຫຼົ່ານີ້ຖືກເຊື່ອມຕໍ່ດ້ວຍຄຳເຊັ່ນ ‘and’, ‘but’, ‘or’, ຫຼື ດ້ວຍເຄື່ອງໝາຍວັກຕອນ (punctuation).
  • The dog is happy, but the cat is sad. (ໝາມີຄວາມສຸກ, ແຕ່ແມວໂສກເສົ້າ.)
• ປະໂຫຍກຄວາມຊ້ອນ (complex sentence): ມີໜຶ່ງອະນຸປະໂຫຍກຫຼັກ ແລະ ຢ່າງໜ້ອຍໜຶ່ງອະນຸປະໂຫຍກອື່ນທີ່ເພີ່ມຂໍ້ມູນເພີ່ມເຕີມ. ອະນຸປະໂຫຍກເສີມນີ້ມັກຈະຂຶ້ນຕົ້ນດ້ວຍຄຳເຊັ່ນ ‘which’, ‘who’, ຫຼື ‘because’.
  • The dog, which is eating the bone, is happy. (ໝາໂຕທີ່ກຳລັງກິນກະດູກນັ້ນ, ມີຄວາມສຸກ.)
• ປະໂຫຍກຄວາມລວມຊ້ອນ (Complex-compound sentence): ມີຫຼາຍອະນຸປະໂຫຍກ. ມັນລວມເອົາຄຸນລັກສະນະຂອງທັງປະໂຫຍກຄວາມລວມ ແລະ ປະໂຫຍກຄວາມຊ້ອນເຂົ້າກັນ. ມັນມີຢ່າງໜ້ອຍສອງອະນຸປະໂຫຍກຫຼັກ ແລະ ຢ່າງໜ້ອຍໜຶ່ງອະນຸປະໂຫຍກທີ່ເພີ່ມຂໍ້ມູນເສີມ.
  • The dog, which is eating the bone, is happy, but the cat is sad. (ໝາໂຕທີ່ກຳລັງກິນກະດູກນັ້ນ, ມີຄວາມສຸກ, ແຕ່ແມວໂສກເສົ້າ.)

ປະໂຫຍກຍັງມີໜ້າທີ່ແຕກຕ່າງກັນ

• ປະໂຫຍກບອກເລົ່າ (Declarative sentence): ບອກໃຫ້ເຈົ້າຮູ້ບາງສິ່ງບາງຢ່າງ. ເປັນປະໂຫຍກທີ່ພົບເຫັນທົ່ວໄປທີ່ສຸດ ແລະ ລົງທ້າຍດ້ວຍຈຸດ full stop (.).
  • The dog is happy. (ໝາມີຄວາມສຸກ.)
• ປະໂຫຍກຄຳຖາມ (Interrogative sentence): ເປັນການຖາມ. ລົງທ້າຍດ້ວຍເຄື່ອງໝາຍຄຳຖາມ question mark (?).
  • Is the dog happy? (ໝາມີຄວາມສຸກບໍ່?)
• ປະໂຫຍກອຸທານ (Exclamatory sentence): ສະແດງເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ຮຸນແຮງ ຫຼື ຄວາມປະຫຼາດໃຈ. ລົງທ້າຍດ້ວຍເຄື່ອງໝາຍອຸທານ exclamation mark (!).
  • That dog is the happiest dog I have ever seen! (ໝາໂຕນັ້ນເປັນໝາທີ່ມີຄວາມສຸກທີ່ສຸດເທົ່າທີ່ຂ້ອຍເຄີຍເຫັນມາ!)
• ປະໂຫຍກຄຳສັ່ງ (Imperative sentence): ເປັນການອອກຄຳສັ່ງ ຫຼື ບອກໃຫ້ບາງຄົນເຮັດສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງ.
  • Give the dog a bone. (ໃຫ້ກະດູກແກ່ໝາ.)

ປະໂຫຍກພາສາອັງກິດແບບງ່າຍດາຍ (Simple English Sentences)

• The sky is blue. (ທ້ອງຟ້າເປັນສີຟ້າ.)
• Today is Monday. (ມື້ນີ້ແມ່ນວັນຈັນ.)
• Tomorrow is Tuesday. (ມື້ອື່ນແມ່ນວັນອັງຄານ.)
• The baby is smiling. (ເດັກນ້ອຍກຳລັງຍິ້ມ.)
• This is the road to take. (ນີ້ແມ່ນເສັ້ນທາງທີ່ຕ້ອງໄປ.)
• Read a book about the history of America. (ອ່ານປຶ້ມກ່ຽວກັບປະຫວັດສາດຂອງອາເມຣິກາ.)
• There are beautiful flowers growing in the garden. (ມີດອກໄມ້ທີ່ສວຍງາມກຳລັງເບັ່ງບານຢູ່ໃນສວນ.)
• The cushions are new and I can experience the comfort well. (ໝອນອີງໃໝ່ ແລະ ຂ້ອຍສາມາດສຳຜັດໄດ້ເຖິງຄວາມສະບາຍຂອງມັນເປັນຢ່າງດີ.)

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/