ສະຫຼຸບ
ກາຕູນເປັນວິທີທີ່ມ່ວນຊື່ນໃນການເລົ່າເລື່ອງ ຫຼື ແບ່ງປັນຂໍ້ມູນ. ມັນໃຊ້ຮູບພາບ ຫຼື ບາງຄັ້ງກໍໃຊ້ຮູບພາບຮ່ວມກັບຄຳເວົ້າ. ໃນກາຕູນ, ເລື່ອງລາວຈະດຳເນີນໄປຜ່ານຮູບພາບຫຼາຍຮູບ ເຊິ່ງປົກກະຕິຈະຖືກຈັດວາງໄວ້ໃນຫ້ອງສີ່ຫຼ່ຽມທີ່ເອີ້ນວ່າ "ຊ່ອງ" (panels). ທ່ານຈະອ່ານຊ່ອງທຳອິດກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງອ່ານຊ່ອງຕໍ່ໄປ. ແຕ່ລະຊ່ອງສະແດງເຖິງຊ່ວງເວລາໜຶ່ງ ເພື່ອດຳເນີນເລື່ອງລາວໃຫ້ກ້າວໄປຂ້າງໜ້າ. "ຊຸບເປີຮີໂຣ ເປັນສ່ວນສຳຄັນຂອງປຶ້ມກາຕູນອາເມຣິກາ (ປຶ້ມ Wonderworld Comics ສະບັບທີ 3, ປີ 1939; ໜ້າປົກ: ຕົວລະຄອນ The Flame ໂດຍ Will Eisner)." ກາຕູນແມ່ນຫຍັງ? ກາຕູນແມ່ນປະເພດຂອງສິລະປະ ແລະ ການເລົ່າເລື່ອງທີ່ມີເອກະລັກສະເພາະ. ມັນປະສົມປະສານການແຕ້ມຮູບເຂົ້າກັບຕົວໜັງສືເພື່ອສ້າງເປັນເລື່ອງລາວ. ຄຳວ່າ "ກາຕູນ" (Comic) ໃນເບື້ອງຕົ້ນມີຄວາມໝາຍວ່າ "ຕະຫຼົກ". ນັ້ນເປັນຍ້ອນວ່າກາຕູນໃນສະໄໝກ່ອນມັກຈະເປັນເລື່ອງຕະຫຼົກ.…
ກາຕູນເປັນວິທີທີ່ມ່ວນຊື່ນໃນການເລົ່າເລື່ອງ ຫຼື ແບ່ງປັນຂໍ້ມູນ. ມັນໃຊ້ຮູບພາບ ຫຼື ບາງຄັ້ງກໍໃຊ້ຮູບພາບຮ່ວມກັບຄຳເວົ້າ. ໃນກາຕູນ, ເລື່ອງລາວຈະດຳເນີນໄປຜ່ານຮູບພາບຫຼາຍຮູບ ເຊິ່ງປົກກະຕິຈະຖືກຈັດວາງໄວ້ໃນຫ້ອງສີ່ຫຼ່ຽມທີ່ເອີ້ນວ່າ “ຊ່ອງ” (panels). ທ່ານຈະອ່ານຊ່ອງທຳອິດກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງອ່ານຊ່ອງຕໍ່ໄປ. ແຕ່ລະຊ່ອງສະແດງເຖິງຊ່ວງເວລາໜຶ່ງ ເພື່ອດຳເນີນເລື່ອງລາວໃຫ້ກ້າວໄປຂ້າງໜ້າ.
“ຊຸບເປີຮີໂຣ ເປັນສ່ວນສຳຄັນຂອງປຶ້ມກາຕູນອາເມຣິກາ (ປຶ້ມ Wonderworld Comics ສະບັບທີ 3, ປີ 1939; ໜ້າປົກ: ຕົວລະຄອນ The Flame ໂດຍ Will Eisner).”
ກາຕູນແມ່ນຫຍັງ?
ກາຕູນແມ່ນປະເພດຂອງສິລະປະ ແລະ ການເລົ່າເລື່ອງທີ່ມີເອກະລັກສະເພາະ. ມັນປະສົມປະສານການແຕ້ມຮູບເຂົ້າກັບຕົວໜັງສືເພື່ອສ້າງເປັນເລື່ອງລາວ. ຄຳວ່າ “ກາຕູນ” (Comic) ໃນເບື້ອງຕົ້ນມີຄວາມໝາຍວ່າ “ຕະຫຼົກ”. ນັ້ນເປັນຍ້ອນວ່າກາຕູນໃນສະໄໝກ່ອນມັກຈະເປັນເລື່ອງຕະຫຼົກ. ເຖິງແມ່ນວ່າໃນປັດຈຸບັນ ກາຕູນຫຼາຍເລື່ອງຈະມີເນື້ອຫາທີ່ຈິງຈັງ, ແຕ່ພວກມັນກໍຍັງໃຊ້ຊື່ເອີ້ນວ່າ “ກາຕູນ” ຄືເກົ່າ.
ປະເພດຕ່າງໆຂອງກາຕູນ
ມີກາຕູນຫຼາຍປະເພດທີ່ທ່ານອາດຈະມັກ:
- Comic strips: ແມ່ນກາຕູນສັ້ນໆ ທີ່ທ່ານມັກຈະພົບເຫັນໃນໜັງສືພິມ. ປົກກະຕິແລ້ວມັນຈະເລົ່າເລື່ອງຕະຫຼົກສັ້ນໆ ຫຼື ພາກສ່ວນໜຶ່ງຂອງເລື່ອງລາວ.
- Comic books: ແມ່ນວາລະສານບາງໆ ທີ່ມີເລື່ອງລາວທີ່ຍາວກວ່າ, ມັກຈະເປັນເລື່ອງກ່ຽວກັບຊຸບເປີຮີໂຣ ຫຼື ການຜະຈົນໄພທີ່ໜ້າຕື່ນເຕັ້ນ.
- Graphic novels: ແມ່ນຄ້າຍຄືກັບປຶ້ມໜາໆທີ່ເຮັດຂຶ້ນມາຈາກກາຕູນ. ມັນສາມາດມີຄວາມຍາວຫຼາຍ ແລະ ເລົ່າເລື່ອງລາວທີ່ສັບຊ້ອນໄດ້.
- Manga: ແມ່ນຄຳພາສາຍີ່ປຸ່ນທີ່ແປວ່າກາຕູນ. ມັງງະໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຫຼາຍໃນຍີ່ປຸ່ນ ແລະ ທົ່ວໂລກ. ຜູ້ຄົນໃຊ້ຄຳວ່າ “ມັງງະ” ເພື່ອເວົ້າເຖິງກາຕູນຍີ່ປຸ່ນໃນພາສາອັງກິດ ແລະ ພາສາອື່ນໆ.
ກາຕູນເລົ່າເລື່ອງໄດ້ແນວໃດ
ໃນກາຕູນ, ຕົວລະຄອນມັກຈະເວົ້າຜ່ານຮູບຮ່າງພິເສດທີ່ເອີ້ນວ່າ “ຟອງຄຳເວົ້າ” (word balloons). ຟອງເຫຼົ່ານີ້ຈະຊີ້ໄປຫາຕົວລະຄອນທີ່ກຳລັງເວົ້າ. ມີຟອງຄຳເວົ້າຫຼາຍປະເພດ:
- ຟອງຄຳເວົ້າ (speech balloon): ສະແດງໃຫ້ເຫັນສິ່ງທີ່ຕົວລະຄອນກຳລັງເວົ້າອອກມາ.
- ຟອງຄວາມຄິດ (thought balloon): ສະແດງໃຫ້ເຫັນສິ່ງທີ່ຕົວລະຄອນກຳລັງຄິດ. ປົກກະຕິແລ້ວມັນຈະມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັບກ້ອນເມກ.
- ຟອງສຽງຮ້ອງ (scream balloon): ສະແດງໃຫ້ເຫັນຕົວລະຄອນທີ່ກຳລັງຮ້ອງຕຶງ. ມັນອາດຈະມີຂອບທີ່ແຫຼມຄົມ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/