ພຶດຕິກຳ (Behaviour) ແມ່ນຫຍັງ?

ພຶດຕິກຳ (Behaviour) ແມ່ນວິທີການທີ່ສັດ ຫຼື ພືດສະແດງອອກ. ມັນແມ່ນທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງທີ່ພວກມັນເຮັດ! ພຶດຕິກຳບາງຢ່າງແມ່ນສິ່ງທີ່ພວກເຮົາຕ້ອງຄິດກ່ອນຈະເຮັດ ເຊັ່ນ: ການຕັດສິນໃຈວ່າຈະກິນຫຍັງ, ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເອີ້ນວ່າ ພຶດຕິກຳທີ່ມີສະຕິ. ສ່ວນພຶດຕິກຳອື່ນໆເກີດຂຶ້ນໂດຍທີ່ເຮົາບໍ່ທັນໄດ້ຄິດ ເຊັ່ນ: ການກະພິບຕາ ຫຼື ການຫາຍໃຈ, ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເອີ້ນວ່າ ພຶດຕິກຳທີ່ບໍ່ມີສະຕິ.

ພຶດຕິກຳບາງຢ່າງແມ່ນສິ່ງທີ່ສັດເກີດມາພ້ອມກັບຄວາມຮູ້ທີ່ຈະເຮັດສິ່ງນັ້ນ, ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ ພຶດຕິກຳທີ່ໄດ້ຮັບການຖ່າຍທອດມາ (ທາງກຳມະພັນ). ສ່ວນພຶດຕິກຳອື່ນໆແມ່ນໄດ້ຮຽນຮູ້ໃນພາຍຫຼັງ ເຊັ່ນ: ການຂີ່ລົດຖີບ ຫຼື ການອ່ານໜັງສື, ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເອີ້ນວ່າ ພຶດຕິກຳທີ່ຮຽນຮູ້.

ພຶດຕິກຳເຮັດວຽກແນວໃດ

ພຶດຕິກຳຂອງພວກເຮົາເຊື່ອມໂຍງຢ່າງໃກ້ຊິດກັບຮ່າງກາຍຂອງພວກເຮົາ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນລະບົບປະສາດ ແລະ ລະບົບຕ່ອມໄຮ້ທໍ່.

ລະບົບປະສາດ

ລະບົບປະສາດປຽບເໝືອນເຄືອຂ່າຍການສື່ສານທີ່ວ່ອງໄວທີ່ສຸດຂອງຮ່າງກາຍ. ມັນປະກອບມີສະໝອງ, ໄຂສັນຫຼັງ ແລະ ເສັ້ນປະສາດທັງໝົດ. ເມື່ອທ່ານຈັບສິ່ງຂອງທີ່ຮ້ອນ, ລະບົບປະສາດຂອງທ່ານຈະສົ່ງຂໍ້ຄວາມໄປຫາສະໝອງຢ່າງໄວວາ, ຈາກນັ້ນສະໝອງກໍຈະສົ່ງຂໍ້ຄວາມກັບມາທີ່ມືຂອງທ່ານເພື່ອໃຫ້ດຶງມືອອກ. ເຫດການນີ້ເກີດຂຶ້ນໄວຫຼາຍຈົນທ່ານບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງຄິດເລີຍ! ປະຕິກິລິຍາທີ່ວ່ອງໄວນີ້ເອີ້ນວ່າ “ການສະທ້ອນ” (Reflex). ພຶດຕິກຳທີ່ບໍ່ມີສະຕິຫຼາຍຢ່າງຂອງພວກເຮົາແມ່ນຖືກຄວບຄຸມໂດຍລະບົບປະສາດ.

ລະບົບຕ່ອມໄຮ້ທໍ່

ລະບົບຕ່ອມໄຮ້ທໍ່ເຮັດວຽກຊ້າກວ່າລະບົບປະສາດ. ມັນໃຊ້ສານເຄມີພິເສດທີ່ເອີ້ນວ່າ ຮໍໂມນ. ຮໍໂມນປຽບເໝືອນຜູ້ສົ່ງຂ່າວທີ່ເດີນທາງຜ່ານກະແສເລືອດ ແລະ ບອກພາກສ່ວນຕ່າງໆຂອງຮ່າງກາຍວ່າຕ້ອງເຮັດແນວໃດ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ຮໍໂມນມີບົດບາດສຳຄັນໃນເວລາທີ່ເດັກນ້ອຍເຕີບໃຫຍ່ກາຍເປັນຜູ້ໃຫຍ່, ມັນເຮັດໃຫ້ເກີດການປ່ຽນແປງຫຼາຍຢ່າງໃນຮ່າງກາຍ ແລະ ຍັງສາມາດສົ່ງຜົນຕໍ່ພຶດຕິກຳຂອງບຸກຄົນນັ້ນໄດ້ອີກດ້ວຍ.

ການຮຽນຮູ້ ແລະ ພຶດຕິກຳ

ສັດສາມາດປ່ຽນແປງພຶດຕິກຳຂອງພວກມັນໄດ້ໂດຍອີງໃສ່ສິ່ງທີ່ພວກມັນໄດ້ຮຽນຮູ້. ນີ້ເອີ້ນວ່າ ການຮຽນຮູ້.

ການຮຽນຮູ້ແມ່ນຫຍັງ?

ການຮຽນຮູ້ໝາຍເຖິງການທີ່ສັດປ່ຽນແປງວິທີການສະແດງອອກເພາະມັນຈື່ໄດ້ວ່າເຄີຍຢູ່ໃນສະຖານະການທີ່ຄ້າຍຄືກັນມາກ່ອນ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ຖ້າໝາຮຽນຮູ້ວ່າການນັ່ງຢ່າງຮຽບຮ້ອຍຈະໄດ້ຮັບອາຫານເປັນລາງວັນ, ມັນກໍຈະນັ່ງຢ່າງຮຽບຮ້ອຍເລື້ອຍໆຂຶ້ນ. ເຖິງແມ່ນວ່າສັດທີ່ງ່າຍດາຍທີ່ສຸດກໍສາມາດຮຽນຮູ້ໄດ້. ຮູບແບບການຮຽນຮູ້ພື້ນຖານເອີ້ນວ່າ “ການຄຸ້ນເຄີຍ” (Habituation), ເຊິ່ງແມ່ນການທີ່ສັດເຊົາຕອບສະໜອງຕໍ່ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ແລະ ບໍ່ມີອັນຕະລາຍ. ລອງຈິນຕະນາການເຖິງນົກໂຕໜຶ່ງທີ່ໃນຕອນທຳອິດຕົກໃຈກັບສຽງດັງ, ແຕ່ເມື່ອມັນໄດ້ຍິນສຽງນັ້ນຕະຫຼອດເວລາ ແລະ ບໍ່ມີອັນຕະລາຍໃດໆ, ມັນກໍຈະຮຽນຮູ້ທີ່ຈະບໍ່ສົນໃຈສຽງນັ້ນ.

ພຶດຕິກຳທາງສັງຄົມ

ເມື່ອຄົນເຮົາເວົ້າເຖິງ “ພຶດຕິກຳ”, ມັກຈະໝາຍເຖິງວິທີທີ່ຄົນເຮົາປະຕິບັດຕໍ່ກັນ. ສິ່ງນີ້ເອີ້ນວ່າ ພຶດຕິກຳທາງສັງຄົມ.

ພຶດຕິກຳທີ່ດີ ແລະ ບໍ່ດີ

ເດັກນ້ອຍຈະໄດ້ຮຽນຮູ້ວ່າສິ່ງໃດຖືວ່າເປັນພຶດຕິກຳທີ່ດີ ແລະ ສິ່ງໃດເປັນພຶດຕິກຳທີ່ບໍ່ດີ. ພຶດຕິກຳທີ່ດີ ໂດຍທົ່ວໄປໝາຍເຖິງການມີມາລະຍາດ, ມີຄວາມເມດຕາ ແລະ ມີນ້ຳໃຈຕໍ່ຜູ້ອື່ນ. ມັນກ່ຽວຂ້ອງກັບການສະແດງອອກໃນທາງທີ່ສັງຄົມຄາດຫວັງ ແລະ ຊື່ນຊົມ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ການເວົ້າຄຳວ່າ “ຂໍໂທດ” ແລະ “ຂອບໃຈ” ຫຼື ການຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ທີ່ຕ້ອງການຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອ ແມ່ນຕົວຢ່າງຂອງພຶດຕິກຳທີ່ດີ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/