ເປັນຫຍັງທ້ອງຟ້າຈຶ່ງເປັນສີຟ້າ? (ແລະ ເປັນຫຍັງມັນຈຶ່ງປ່ຽນເປັນສີສົ້ມຕອນແລງ)

ເຄີຍສົງໄສບໍ່ວ່າ ເປັນຫຍັງທ້ອງຟ້າທີ່ຢູ່ເທິງຫົວເຮົາໃນແຕ່ລະຊ່ວງເວລາຂອງວັນຈຶ່ງມີສີສັນທີ່ແຕກຕ່າງກັນ? ຕອນກາງເວັນແນມໄປທາງໃດກໍເປັນສີຟ້າສົດໃສ, ແຕ່ພໍຮອດຕອນແລງດວງອາທິດກຳລັງຈະຕົກດິນ, ທ້ອງຟ້າພັດປ່ຽນເປັນສີສົ້ມ, ສີແດງ ຫຼື ບາງຄັ້ງກໍເປັນສີຊົມພູຢ່າງສວຍງາມ.

ທັງໝົດນີ້ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງມະຫັດສະຈັນ, ແຕ່ມັນຄືປາກົດການທາງວິທະຍາສາດທີ່ເກີດຈາກການເດີນທາງຂອງ “ແສງ” ແລະ “ຊັ້ນບັນຍາກາດຂອງໂລກ” ທີ່ເຮົາເອີ້ນວ່າ ການກະຈາຍຂອງແສງ (Light Scattering). ມື້ນີ້ເຮົາຈະມາຫາຄຳຕອບແບບເຂົ້າໃຈງ່າຍໆນຳກັນ.

1. ຄວາມລັບຂອງແສງອາທິດ: ແສງສີຂາວທີ່ບໍ່ມີຈິງ

ກ່ອນອື່ນເຮົາຕ້ອງເຂົ້າໃຈກ່ອນວ່າ ແສງແດດຈາກດວງອາທິດທີ່ເຮົາແນມເຫັນເປັນສີຂາວ ຫຼື ສີເຫຼືອງອ່ອນໆນັ້ນ ແທ້ຈິງແລ້ວມັນປະກອບດ້ວຍ “ແສງທັງໝົດ 7 ສີ” ຮ່ວມກັນ (ມ້ວງ, ຟ້າ, ຂຽວ, ເຫຼືອງ, ບົວ, ສົ້ມ, ແດງ) ເໝືອນກັບສີຂອງຮຸ້ງກິນນ້ຳ.

ແສງແຕ່ລະສີຈະເດີນທາງເປັນ “ຄື້ນ” (Wave) ເຊິ່ງມີຄວາມຍາວຄື້ນທີ່ບໍ່ເທົ່າກັນ:

• ກຸ່ມຄື້ນສັ້ນ (ພະລັງງານສູງ): ເຊັ່ນ ສີມ້ວງ, ສີຟ້າຄາມ, ແລະ ສີຟ້າອ່ອນ
• ກຸ່ມຄື້ນຍາວ (ພະລັງງານຕ່ຳ): ເຊັ່ນ ສີເຫຼືອງ, ສີສົ້ມ, ແລະ ສີແດງ

☀️ 2. ເປັນຫຍັງຕອນກາງເວັນທ້ອງຟ້າຈຶ່ງເປັນສີຟ້າ?

ເມື່ອແສງອາທິດເດີນທາງມາກະທົບກັບຊັ້ນບັນຍາກາດຂອງໂລກ, ມັນຈະຕ້ອງຍ່າງຜ່ານໂມເລກຸນຂອງກາສຕ່າງໆ (ໂດຍສະເພາະກາສນີໂຕຣເຈນ ແລະ ອົກຊີເຈນ) ລວມທັງຝຸ່ນລະອອງ ແລະ ອາຍນ້ຳທີ່ຟູຢູ່ໃນອາກາດ.

• ຍ້ອນວ່າ “ແສງສີຟ້າ” ມີຄວາມຍາວຄື້ນທີ່ສັ້ນ ແລະ ໄວ, ເມື່ອມັນມາຕຳກັບໂມເລກຸນຂອງກາສໃນອາກາດ ມັນຈຶ່ງເກີດການ ກະທົບ ແລະ ກະຈັດກະຈາຍໄປທົ່ວທຸກທິດທາງ ໄດ້ດີກວ່າແສງຄື້ນຍາວສີອື່ນໆ (ປາກົດການນີ້ທາງວິທະຍາສາດເອີ້ນວ່າ Rayleigh Scattering).
• ເມື່ອແສງສີຟ້າກະຈາຍເຕັມຊັ້ນບັນຍາກາດ, ເວລາເຮົາແນມຂຶ້ນໄປເທິງຟ້າ ເຮົາຈຶ່ງເຫັນທ້ອງຟ້າເປັນສີຟ້າສົດໃສນັ້ນເອງ.

ຫ້ອງແລັບວິທະຍາສາດ: ແລ້ວເປັນຫຍັງບໍ່ເປັນສີມ້ວງ? ທັງໆທີ່ສີມ້ວງມີຄື້ນສັ້ນກວ່າສີຟ້າ ແລະ ກະຈາຍໄດ້ດີກວ່າ? ຄຳຕອບມີ 2 ປັດໄຈຄື: 1. ດວງອາທິດປ່ອຍແສງສີຟ້າມາໃນປະລິມານທີ່ຫຼາຍກວ່າສີມ້ວງ ແລະ 2. ດວງຕາຂອງມະນຸດມີຈຸລັງຮັບແສງທີ່ໄວຕໍ່ “ສີຟ້າ” ຫຼາຍກວ່າສີມ້ວງ. ສະໝອງເຮົາຈຶ່ງເລືອກປະມວນຜົນອອກມາເປັນສີຟ້າ.

🌅 3. ເປັນຫຍັງຕອນແລງທ້ອງຟ້າຈຶ່ງປ່ຽນເປັນສີສົ້ມ-ແດງ?

ເມື່ອຮອດຍາມແລງ ດວງອາທິດກຳລັງຈະຕົກດິນ, ຕຳແໜ່ງຂອງດວງອາທິດຈະຢູ່ສະຫຼຽງກັບພື້ນໂລກ (ຢູ່ໃກ້ຂອບຟ້າ). ສິ່ງນີ້ເຮັດໃຫ້ແສງແດດຕ້ອງເດີນທາງຜ່ານຊັ້ນບັນຍາກາດເປັນ “ໄລຍະທາງທີ່ຍາວກວ່າຕອນທ່ຽງກົງ” ເຖິງ 10 ກວ່າເທົ່າ ເພື່ອມາຮອດຕາເຮົາ.

• ຍ້ອນໄລຍະທາງທີ່ໄກຫຼາຍ, ແສງສີຟ້າທີ່ມີຄື້ນສັ້ນ ໄດ້ເກີດການກະທົບ ແລະ ກະຈາຍຫາຍໄປໝົດກາງທາງກ່ອນຈະເດີນທາງມາຮອດຕາເຮົາ.
• ໃນຂະນະດຽວກັນ, ແສງ “ສີສົ້ມ ແລະ ສີແດງ” ທີ່ມີຄື້ນຍາວ ແລະ ມີຄວາມອົດທົນສູງ ກັບສາມາດເດີນທາງທະລຸຊັ້ນບັນຍາກາດທີ່ໜາທຶບນັ້ນມາຮອດຕາເຮົາໄດ້. ເຮົາຈຶ່ງເຫັນທ້ອງຟ້າໃນຍາມຕາເວັນຕົກດິນເປັນສີແສດ, ສີສົ້ມ, ຫຼື ສີແດງກ່ຳ ຢ່າງໂຣແມນຕິກ.

ດັ່ງນັ້ນ, ທ້ອງຟ້າບໍ່ໄດ້ປ່ຽນສີຍ້ອນຕົວມັນເອງ, ແຕ່ມັນປ່ຽນໄປຕາມ “ມຸມຂອງແສງ” ທີ່ເດີນທາງຜ່ານອາກາດໃນແຕ່ລະຊົ່ວໂມງຂອງວັນ. ປາກົດການນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ທຳມະຊາດໄດ້ເຊື່ອງຊ້ອນກົນໄກຟີຊິກທີ່ໜ້າອັດສະຈັນໄວ້ຢູ່ສະເໝີ.

ຄັ້ງຕໍ່ໄປທີ່ທ່ານນັ່ງເບິ່ງຕາເວັນຕົກດິນ, ທ່ານກໍສາມາດແບ່ງປັນເລື່ອງລາວ “ແສງຄື້ນຍາວ” ທີ່ເດີນທາງມາໄກນີ້ ໃຫ້ຄົນຂ້າງໆ ຟັງ ເພື່ອເພີ່ມຄວາມໜ້າສົນໃຈ ແລະ ໄດ້ຄວາມຮູ້ໄປພ້ອມໆກັນ!