ຫາກສັງເກດການຊື້ຂາຍໃນສັງຄົມລາວ ຈະພົບວ່າ ນອກຈາກເງິນກີບ (LAK) ແລ້ວ ຍັງມີການນໍາໃຊ້ເງິນໂດລາສະຫະລັດ (USD) ແລະ ເງິນບາດໄທ (THB) ຢ່າງແຜ່ຫຼາຍ ໂດຍສະເພາະໃນການຊື້ຂາຍຊັບສິນ, ລົດ, ທີ່ດິນ, ໂຮງແຮມ ແລະ ການຄ້າຊາຍແດນ.

ປະກົດການນີ້ເອີ້ນໃນທາງເສດຖະສາດວ່າ Currency Substitution (ການໃຊ້ເງິນຕາຕ່າງປະເທດແທນເງິນຕາພາຍໃນ) ຫຼື ໃນກໍລະນີຂອງ USD ຍັງເອີ້ນວ່າ Dollarization.

ປັດໄຈທາງປະຫວັດສາດ

ການເປີດເສດຖະກິດໃນປີ 1986

ຫຼັງຈາກລັດຖະບານລາວປະກາດນະໂຍບາຍ “ກົນໄກເສດຖະກິດໃໝ່ (New Economic Mechanism: NEM)” ໃນປີ 1986 ປະເທດໄດ້ເປີດຮັບການລົງທຶນ ແລະ ການຄ້າກັບຕ່າງປະເທດຫຼາຍຂຶ້ນ.

ການຄ້າລະຫວ່າງລາວກັບໄທເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງໄວ ເຮັດໃຫ້ເງິນບາດກາຍເປັນເງິນທີ່ນິຍົມໃນເຂດຊາຍແດນ ແລະ ຕົວເມືອງໃຫຍ່.

ອັດຕາເງິນເຟີ້ສູງໃນຊ່ວງທົດສະວັດ 1990

ໃນຊ່ວງປີ 1988-2000 ລາວເຄີຍປະສົບກັບອັດຕາເງິນເຟີ້ສູງຫຼາຍ.

ເມື່ອເງິນກີບອ່ອນຄ່າຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ປະຊາຊົນຈຶ່ງເລີ່ມເກັບເງິນອອມໃນຮູບເງິນໂດລາ ຫຼື ເງິນບາດ ເພາະເຫັນວ່າມີຄວາມໝັ້ນຄົງກວ່າ.

ພຶດຕິກໍານີ້ສືບຕໍ່ມາຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ.

ເປັນຫຍັງຄົນລາວນິຍົມໃຊ້ເງິນບາດ?

ການຄ້າກັບໄທ

ປະເທດໄທເປັນໜຶ່ງໃນຄູ່ຄ້າທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງລາວ.

ສິນຄ້າຈໍານວນຫຼາຍທີ່ນໍາເຂົ້າມາລາວມີການກໍານົດລາຄາເປັນເງິນບາດ.

ດັ່ງນັ້ນ

ຜູ້ນໍາເຂົ້າ → ຈ່າຍເງິນບາດ → ຮ້ານຄ້າຂາຍເປັນເງິນບາດ → ຜູ້ບໍລິໂພກກໍ່ໃຊ້ເງິນບາດຕາມ.

ຄວາມໃກ້ຊິດດ້ານພູມສາດ

ລາວມີຊາຍແດນຕິດກັບໄທຍາວກວ່າ 1,800 ກິໂລແມັດ.

ປະຊາຊົນຂ້າມໄປມາເພື່ອ

• ຊື້ສິນຄ້າ
• ຮັບການຮັກສາພະຍາດ
• ສຶກສາ
• ທ່ອງທ່ຽວ

ເຮັດໃຫ້ເງິນບາດກາຍເປັນເງິນທີ່ໃຊ້ງ່າຍໃນການດໍາລົງຊີວິດ.

ອິດທິພົນຂອງສື່ໄທ

ຄົນລາວຈໍານວນຫຼາຍເບິ່ງໂທລະພາບ ແລະ ຕິດຕາມສື່ຂອງໄທ.

ສິນຄ້າ ແລະ ລາຄາຈໍານວນຫຼາຍຈຶ່ງຖືກຮັບຮູ້ໃນຫົວໜ່ວຍເງິນບາດ.

ເປັນຫຍັງຄົນລາວຈຶ່ງນິຍົມໃຊ້ເງິນໂດລາ?

ໂດລາເປັນເງິນສະກຸນສາກົນ

ເງິນໂດລາເປັນເງິນທີ່ໃຊ້ໃນ

• ການຄ້າສາກົນ
• ການຊໍາລະຄ່ານໍ້າມັນ
• ການລົງທຶນ
• ຄັງສໍາຮອງຂອງທະນາຄານກາງ

ຈຶ່ງຖືກມອງວ່າເປັນ “ສິນຊັບທີ່ປອດໄພ”.

ການຮັກສາມູນຄ່າຂອງຊັບສິນ

ເມື່ອເກີດເງິນເຟີ້ ຫຼື ເງິນກີບອ່ອນຄ່າ

ປະຊາຊົນມັກປ່ຽນເງິນກີບເປັນ USD ເພື່ອຮັກສາມູນຄ່າຂອງເງິນອອມ.

ນັກເສດຖະສາດເອີ້ນພຶດຕິກໍານີ້ວ່າ

Store of Value Function

ຫຼື ການເກັບຮັກສາມູນຄ່າຂອງຊັບສິນ.

ທິດສະດີ Currency Substitution

Currency Substitution ໝາຍເຖິງ: “ການທີ່ປະຊາຊົນເລືອກໃຊ້ເງິນຕາຕ່າງປະເທດແທນເງິນຕາພາຍໃນ ເພາະມີຄວາມເຊື່ອໝັ້ນຫຼາຍກວ່າ.”

ເງື່ອນໄຂທີ່ມັກເຮັດໃຫ້ເກີດປະກົດການນີ້ ໄດ້ແກ່:

• ເງິນເຟີ້ສູງ
• ເງິນກີບອ່ອນຄ່າ
• ການຄ້າກັບຕ່າງປະເທດຫຼາຍ ໂດຍສະເພາະ ຖ້າເປັນຄູ່ຄ້າກັບປະເທດໃດໜຶ່ງມາເປັນເວລາຍາວນານ
• ຄວາມເຊື່ອໝັ້ນຕໍ່ເງິນພາຍໃນຫຼຸດລົງ

ຂໍ້ດີ ແລະ ຂໍ້ເສຍ

ຂໍ້ດີ:

• ຫຼຸດຄວາມສ່ຽງຈາກເງິນເຟີ້
• ອໍານວຍຄວາມສະດວກການຄ້າກັບຕ່າງປະເທດ
• ສະດວກສໍາລັບນັກລົງທຶນ

ຂໍ້ເສຍ:

• ຄວາມຕ້ອງການເງິນກີບຫຼຸດລົງ
• ທະນາຄານກາງດໍາເນີນນະໂຍບາຍເງິນຕາໄດ້ຍາກຂຶ້ນ
• ປະສິດທິຜົນຂອງການຄວບຄຸມສະພາບຄ່ອງ ແລະ ອັດຕາດອກເບ້ຍຫຼຸດລົງ

ສະຫຼຸບ:

ການທີ່ຄົນລາວນິຍົມໃຊ້ເງິນໂດລາ ແລະ ເງິນບາດ ບໍ່ແມ່ນປະກົດການໃໝ່ ແຕ່ເປັນຜົນສະສົມຈາກປະຫວັດການເປີດເສດຖະກິດ, ການຄ້າຊາຍແດນ, ການເຄີຍປະສົບກັບເງິນເຟີ້ສູງ ແລະ ການອ່ອນຄ່າຂອງເງິນກີບ.

ໃນທາງວິຊາການ ປະກົດການນີ້ອະທິບາຍໄດ້ດ້ວຍທິດສະດີ Currency Substitution ແລະ Dollarization. ຍິ່ງຄວາມເຊື່ອໝັ້ນຕໍ່ເງິນກີບຫຼຸດລົງ ຫຼື ອັດຕາເງິນເຟີ້ສູງຂຶ້ນ ປະຊາຊົນກໍຍິ່ງຫັນໄປຖືຄອງເງິນຕາຕ່າງປະເທດຫຼາຍຂຶ້ນເທົ່ານັ້ນ.

ສະນັ້ນ, ສໍາລັບນັກສຶກສາເສດຖະສາດ ປະກົດການນີ້ເປັນຕົວຢ່າງທີ່ດີຂອງຄວາມສໍາພັນລະຫວ່າງຄວາມເຊື່ອໝັ້ນຕໍ່ເງິນຕາ, ເງິນເຟີ້, ອັດຕາແລກປ່ຽນ ແລະ ພຶດຕິກໍາຂອງປະຊາຊົນໃນການເລືອກຖືຄອງຊັບສິນ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: International Monetary Fund (IMF). (2001). Dollarization: Issues and Policy Implications.

International Monetary Fund (IMF). (Various Years). Lao People’s Democratic Republic: Article IV Consultation Reports.

Reinhart, C. M., Rogoff, K. S., & Savastano, M. A. (2003). Addicted to Dollars. NBER Working Paper No. 10015.

Feige, E. L. (2003). Dynamics of Currency Substitution, Asset Substitution and De Facto Dollarization. Comparative Economic Studies, 45(3), 358–383.