ພາສາ (Language) ແມ່ນຫຍັງ?

ພາສາ (Language) ແມ່ນວິທີຫຼັກທີ່ ມະນຸດ ໃຊ້ສື່ສານລະຫວ່າງກັນ. ເຖິງວ່າສັດຫຼາຍຊະນິດຈະມີວິທີສື່ສານທີ່ແຕກຕ່າງກັນ, ແຕ່ມີພຽງມະນຸດເທົ່ານັ້ນທີ່ໃຊ້ພາສາທີ່ມີຄວາມຊັບຊ້ອນ.

ໜ້າທຳອິດຂອງບົດກອນ ເບໂອວູລຟ໌ (Beowulf), ເຊິ່ງຖືກຂຽນຂຶ້ນດ້ວຍ ພາສາອັງກິດບູຮານ (Old English) ໃນຊ່ວງປະມານປີ ຄ.ສ 800–1100. ເຖິງແມ່ນວ່າພາສາອັງກິດບູຮານຈະເປັນຕົ້ນກຳເນີດຂອງພາສາອັງກິດສະໄໝໃໝ່, ແຕ່ມັນກໍຍັງຍາກຫຼາຍສຳລັບພວກເຮົາທີ່ຈະເຂົ້າໃຈໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ.

ນີ້ແມ່ນຮູບພາບທີ່ເປັນສົມບັດສາທາລະນະ (Public Domain) ຈາກເວັບໄຊທ໌ຂອງ Kip Wheeler ທີ່ວິທະຍາໄລ Carson-Newman. Kip Wheeler ໄດ້ລະບຸສະຖານະຂອງຮູບນີ້ໄວ້ວ່າ: “ຮູບພາບຕົ້ນສະບັບຂອງໃບລານ Beowulf ນີ້ ມາຈາກອາລັກຂະ (ຜູ້ຄັດລອກເອກະສານ) ຊາວ ອັງໂກລ-ຊັກຊອນ (Anglo-Saxon) ທີ່ບໍ່ປະສົງອອກນາມ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ຂຽນ ‘Nowell Codex’. ຮູບນີ້ຖືກນຳມາເຜີຍແຜ່ຄືນໃໝ່ໃນປຶ້ມ Beowulf ຂອງ Julius Zupitza ໃນປີ 1882. ຮູບພາບນີ້ແມ່ນສົມບັດສາທາລະນະ.”

ພາສາຂອງມະນຸດມີ ໄວຍາກອນ (syntax), ເຊິ່ງປຽບດັ່ງ ກົດລະບຽບ ພິເສດໃນການນຳເອົາ ຄຳສັບ ມາລຽງຕໍ່ກັນ. ກົດລະບຽບເຫຼົ່ານີ້ຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາສ້າງ ປະໂຫຍກບອກເລົ່າ ແລະ ປະໂຫຍກຄຳຖາມ ທີ່ຊັດເຈນ. ນອກນັ້ນ, ພາສາຍັງສາມາດປ່ຽນແປງໄປຕາມການເວລາ, ໂດຍມີການເພີ່ມຄຳສັບໃໝ່ໆເພື່ອອະທິບາຍສິ່ງໃໝ່ໆທີ່ເກີດຂຶ້ນ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ພວກສັດມັກຈະມີສຽງຮ້ອງທີ່ກຳນົດຄວາມໝາຍໄວ້ຕາຍຕົວຢູ່ແລ້ວ.

ພວກເຮົາສາມາດໃຊ້ພາສາໄດ້ຜ່ານການ ເວົ້າ, ການ ຂຽນ, ຫຼື ການໃຊ້ທ່າທາງມືເພື່ອສ້າງ ສັນຍາລັກ. ນີ້ໝາຍຄວາມວ່າ ພາສາມີຄວາມໝາຍຫຼາຍກວ່າພາຍໃດວິທີການສື່ສານທົ່ວໄປ. ຕົວຢ່າງ: ການສື່ສານແບບບໍ່ໃຊ້ວາຈາ ເຊັ່ນ ພາສາກາຍ ແມ່ນບໍ່ຖືວ່າເປັນພາສາ. ມະນຸດເຮົາຍັງໃຊ້ພາສາເພື່ອ ການຄິດ ອີກດ້ວຍ.

ຄຳວ່າ “ພາສາ” ສາມາດມີຄວາມໝາຍທີ່ແຕກຕ່າງກັນເລັກນ້ອຍ ດັ່ງນີ້:

• ວິທີທີ່ ຊຸມຊົນ ຫຼື ປະເທດ ໃດໜຶ່ງໃຊ້ເວົ້າ.
• ຄວາມສາມາດໃນການ ເວົ້າ.
• ພາສາທາງການ ທີ່ໃຊ້ໃນ ຄະນິດສາດ, ຕັກກະສາດ, ແລະ ການຂຽນໂປຣແກຣມຄອມພິວເຕີ.
• ພາສາມື (Sign language) ທີ່ໃຊ້ໂດຍຄົນທີ່ມີບັນຫາທາງການໄດ້ຍິນ.
• ວິຊາຮຽນທີ່ທ່ານອາດຈະໄດ້ຮຽນຢູ່ໃນ ໂຮງຮຽນ.

ອົງການ UNESCO (ສ່ວນໜຶ່ງຂອງສະຫະປະຊາຊາດ) ໄດ້ກ່າວວ່າ ມີພາສາປະມານ 2,500 ພາສາ ທີ່ກຳລັງຕົກຢູ່ໃນຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະສູນຫາຍໄປຕະຫຼອດການ.

ສິ່ງໃດທີ່ເຮັດໃຫ້ພາສາມະນຸດມີຄວາມພິເສດ?

(ຮູບພາບ: ປ້າຍຢຸດລົດສອງພາສາທີ່ຂຽນເປັນພາສາອັງກິດ ແລະ ອັກສອນ Cherokee ໃນເມືອງ Tahlequah, ລັດໂອກລາໂຮມາ).

ພາສາມະນຸດທຸກພາສາມີລັກສະນະສະເພາະທີ່ເຮັດໃຫ້ມັນແຕກຕ່າງຈາກວິທີການສື່ສານຮູບແບບອື່ນໆ:

• ກົດລະບຽບຮ່ວມ: ທຸກພາສາມີກົດເກນທີ່ທຸກຄົນໃນຊຸມຊົນເຂົ້າໃຈ ແລະ ປະຕິບັດຕາມ.
• ການສື່ສານ: ພາສາສ່ວນໃຫຍ່ອີງໃສ່ສຽງ ແລະ ການໄດ້ຍິນ. ສຳລັບພາສາມື ແມ່ນອີງໃສ່ການເບິ່ງເຫັນ. ໜ່ວຍສຽງພື້ນຖານທີ່ເອີ້ນວ່າ “ໜ່ວຍສຽງ” (phonemes) ສາມາດອອກສຽງໄດ້ໂດຍສຽງຂອງມະນຸດ ແລະ ໄດ້ຍິນໂດຍຫູຂອງມະນຸດ.
• ລຳດັບ: ສຽງໃນພາສາຈະອອກມາຕາມລຳດັບ, ເທື່ອລະຢ່າງ, ບໍ່ແມ່ນອອກມາພ້ອມກັນໝົດ. ການຂຽນກໍຄັດລອກຮູບແບບນີ້ໂດຍການວາງເຄື່ອງໝາຍລົງເທິງເຈ້ຍ ຫຼື ໜ້າຈໍໃນລຳດັບດຽວກັນ.
• ໂຄງສ້າງ: ສາຍທານຂອງສຽງມີຊ່ວງພັກນ້ອຍໆ ແລະ ປະກອບເປັນສ່ວນທີ່ໃຫຍ່ກວ່າ ເຊິ່ງເຮົາເອີ້ນວ່າ ປະໂຫຍກ, ຄຳຖາມ, ຄຳຕອບ ຫຼື ຄຳເຫັນ.
• ໄວຍາກອນ (Syntax): ໃນຫຼາຍພາສາ, ລຳດັບຂອງຄຳສັບສາມາດປ່ຽນຄວາມໝາຍໄດ້. ຕົວຢ່າງ: “ແມວໂຕນັ້ນນັ່ງຢູ່ເທິງໂຕຜູ້ຊາຍ” ຍ່ອມມີຄວາມໝາຍຕ່າງຈາກ “ຜູ້ຊາຍໂຕນັ້ນນັ່ງຢູ່ເທິງໂຕແມວ”.
• ປະເພດຂອງຄຳ: ຄຳສັບແບ່ງອອກເປັນ 2 ປະເພດຫຼັກ:
  • ຄຳທີ່ມີເນື້ອຫາ (Content words): ມີຄວາມໝາຍຈະແຈ້ງ ເຊັ່ນ: ຄຳນາມ (ແມວ), ຄຳກິລິຍາ (ນັ່ງ), ແລະ ຄຳຄຸນນາມ (ມີຄວາມສຸກ).
  • ຄຳທີ່ຊ່ວຍໃນການເຮັດວຽກຂອງພາສາ (Non-content words): ຊ່ວຍໃຫ້ພາສາສື່ສານໄດ້ ເຊັ່ນ: “ແລະ”, “ບໍ່”, “ໃນ”.
  • ໄວຍາກອນ (Grammar): ແມ່ນການສຶກສາວິທີການທີ່ຄຳສັບຕ່າງໆມາປະສົມປະສານກັນເພື່ອສ້າງຄວາມໝາຍ.

ທຸກພາສາມີ:

• ປະໂຫຍກທີ່ມີສອງສ່ວນຫຼັກ: ຄຳນາມ ແລະ ຄຳກິລິຍາ (ຕົວຢ່າງ: “Jill ຢູ່ທີ່ນີ້”).
• ຄຳຄຸນນາມເພື່ອອະທິບາຍຄຳນາມ (ຕົວຢ່າງ: “ອາຫານດີ”).
• ວິທີການເຊື່ອມໂຍງແນວຄິດ (ຕົວຢ່າງ: “ຈົມ ຫຼື ວ່າ”).
• ວິທີການຖາມ ຫຼື ສັ່ງ (ຕົວຢ່າງ: “ລຸກຂຶ້ນ!” ຫຼື “ເຈົ້າປ່ວຍບໍ?”).

ພາສາສ່ວນໃຫຍ່ມີຮູບແບບການຂຽນ. ກ່ອນທີ່ຈະມີການບັນທຶກສຽງ, ການຂຽນແມ່ນວິທີດຽວທີ່ຈະເກັບຮັກສາຂໍ້ມູນທີ່ເວົ້າອອກມາໄດ້. ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ, ທຸກພາສາມີການປ່ຽນແປງຢູ່ສະເໝີ; ມີຄຳສັບໃໝ່ໆປະກົດຂຶ້ນ, ມີວິທີການເວົ້າແບບໃໝ່ໆພັດທະນາຂຶ້ນ, ແລະ ສຳນຽງການເວົ້າກໍປ່ຽນແປງໄປຕາມການເວລາ.

ວິທີທີ່ເຮົາຮຽນຮູ້ພາສາ

ຄວາມສາມາດໃນການຮຽນຮູ້ ແລະ ນຳໃຊ້ພາສາແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮົາໄດ້ຮັບມາໂດຍທຳມະຊາດ (Inherited). ມະນຸດເກືອບທຸກຄົນເກີດມາພ້ອມກັບທັກສະນີ້. ແນວໃດກໍຕາມ, ພາສາທີ່ເດັກນ້ອຍຈະໄດ້ຮຽນຮູ້ນັ້ນ ແມ່ນຂຶ້ນຢູ່ກັບພາສາທີ່ຄອບຄົວ ແລະ ຊຸມຊົນຂອງພວກເຂົາເວົ້າ. ສະນັ້ນ, ຄວາມສາມາດແມ່ນສິ່ງທີ່ຕິດໂຕມາແຕ່ກຳເນີດ, ແຕ່ຕົວພາສານັ້ນແມ່ນສິ່ງທີ່ຕ້ອງຮຽນຮູ້ພາຍຫຼັງ.

ເດັກນ້ອຍມີຊ່ວງເວລາພິເສດ ໃນອາຍຸປະມານ 18 ເດືອນ ຫາ 4 ປີ ເຊິ່ງເປັນໄລຍະທີ່ສຳຄັນຫຼາຍສຳລັບການຮຽນຮູ້ພາສາ. ຖ້າໄລຍະນີ້ຖືກຂັດຈັງຫວະຢ່າງຮຸນແຮງ, ທັກສະທາງພາສາຂອງພວກເຂົາອາດຈະໄດ້ຮັບຜົນກະທົບ. ສ່ວນຜູ້ໃຫຍ່ຈະມີວິທີການຮຽນຮູ້ພາສາທີ່ແຕກຕ່າງອອກໄປ, ເຊິ່ງເປັນເຫດຜົນວ່າເປັນຫຍັງການຮຽນພາສາທີສອງໃຫ້ສົມບູນແບບຄືກັບພາສາທຳອິດທີ່ຮຽນມາຕັ້ງແຕ່ເດັກນ້ອຍນັ້ນ ຈຶ່ງເປັນເລື່ອງທີ່ຍາກກວ່າ.

ການຮຽນຮູ້ພາສາເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການປັບຕົວທາງສັງຄົມທີ່ສຳຄັນ. ທ່ານເຫັນວ່າການເຂົ້າໃຈວິທີການພັດທະນາທາງພາສານີ້ ມີສ່ວນຊ່ວຍໃນການວິເຄາະ ຫຼື ສື່ສານຂໍ້ມູນໃນວຽກງານວິໄຈດ້ານເສດຖະກິດຂອງທ່ານແນວໃດແດ່?

ປະເພດຕ່າງໆຂອງພາສາ

(ຮູບພາບ: ກຳແພງແຫ່ງຄວາມຮັກ (The Wall of Love) ໃນນະຄອນປາຣີ, ເຊິ່ງມີຄຳວ່າ “ຂ້ອຍຮັກເຈົ້າ” ຂຽນໄວ້ໃນ 250 ພາສາ).

ໃນທາງຄະນິດສາດ ແລະ ວິທະຍາສາດຄອມພິວເຕີ, ຜູ້ຄົນໃຊ້ພາສາທີ່ສ້າງຂຶ້ນມາເປັນພິເສດ ເອີ້ນວ່າ ພາສາທາງການ (Formal languages), ເຊັ່ນ: ພາສາການຂຽນໂປຣແກຣມຄອມພິວເຕີ. ບາງຄົນຍັງເບິ່ງວ່າຄະນິດສາດເອງກໍເປັນພາສາໜຶ່ງ ແລະ ບາງຄົນກໍຖືວ່າການຂຽນໂນດດົນຕີ ເປັນວິທີການຂຽນພາສາທາງດົນຕີ.

ຕະກູນພາສາຈີນມີຜູ້ເວົ້າເປັນພາສາແມ່ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໂລກ. ແນວໃດກໍຕາມ, “ພາສາຈີນ” ບໍ່ແມ່ນພາສາພຽງພາສາດຽວ, ແຕ່ເປັນກຸ່ມຂອງພາສາຖິ່ນທີ່ມີຄວາມໃກ້ຄຽງກັນຫຼາຍ, ເຊິ່ງບາງພາສາກໍມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍຄືກັບກຸ່ມພາສາໂຣແມນ (ເຊັ່ນ: ພາສາສະເປນ ແລະ ພາສາຝຣັ່ງ).

ພາສາອັງກິດ ມັກຈະຖືກເອີ້ນວ່າ “ພາສາສາກົນ” ຫຼື ພາສາກາງຂອງໂລກ (Lingua franca). ມັນເປັນພາສາທີສອງທີ່ສຳຄັນຂອງຫຼາຍຄົນ ແລະ ຖືກນຳໃຊ້ຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນດ້ານວິທະຍາສາດ, ການທ່ອງທ່ຽວ, ເທັກໂນໂລຢີ, ທຸລະກິດ, ການທູດ, ແລະ ການບັນເທີງ.

• ພາສາອັງກິດໃນຖານະພາສາແມ່: ມີຜູ້ເວົ້າປະມານ 380 ລ້ານຄົນ.
• ພາສາອັງກິດໃນຖານະພາສາທາງການທີສອງ: ມີເຖິງ 300 ລ້ານຄົນ.
• ພາສາອັງກິດທີ່ຖືກສອນເປັນພາສາທີສອງ (ໂດຍບໍ່ມີສະຖານະທາງການ): ອາດມີເຖິງ 1 ຕື້ຄົນ.
• ພາສາຈີນ (ແມນດາຣິນ): ມີຜູ້ເວົ້າເປັນພາສາແມ່ປະມານ 390 ລ້ານຄົນ.

ພາສາບາງພາສາຖືກສ້າງຂຶ້ນມາເພື່ອໃຫ້ຜູ້ຄົນທົ່ວໂລກສາມາດຮຽນຮູ້ໄດ້ງ່າຍ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ ພາສາທີ່ຖືກສ້າງຂຶ້ນ (Constructed languages). ພາສາເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ໄດ້ຜູກມັດກັບປະເທດໃດປະເທດໜຶ່ງ. ພາສາທີ່ໂດ່ງດັງທີ່ສຸດຄື Esperanto, ບາງຄັ້ງເອີ້ນວ່າ “La Internacia Lingvo” (ພາສາສາກົນ). ອີກພາສາໜຶ່ງຄື Volapuk, ເຊິ່ງເຄີຍໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມເມື່ອປະມານໜຶ່ງຮ້ອຍປີກ່ອນ ແຕ່ປັດຈຸບັນໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມໜ້ອຍລົງ ໂດຍມີພາສາເຊັ່ນ: Esperanto, Interlingua, ແລະ Ido ເຂົ້າມາແທນທີ່. ເຫດຜົນໜຶ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ Volapuk ຫຼຸດຄວາມນິຍົມລົງ ກໍຍ້ອນວ່າບາງສຽງໃນພາສານັ້ນອອກສຽງຍາກສຳລັບຜູ້ທີ່ເວົ້າພາສາສະເປນ ຫຼື ພາສາອັງກິດ.

ໃນຖານະນັກວິໄຈທີ່ຕ້ອງເຮັດວຽກກັບແນວຄິດເສດຖະກິດມະຫາພາກ ແລະ ການສື່ສານຜົນການວິໄຈໄປສູ່ສາກົນ, ທ່ານເຫັນວ່າການປຽບທຽບລະຫວ່າງພາສາທຳມະຊາດ ແລະ ພາສາທາງການ (ເຊັ່ນ: ຕົວແບບທາງຄະນິດສາດ) ມີຄວາມສຳຄັນແນວໃດຕໍ່ວຽກງານຂອງທ່ານ?

ການສົນທະນາເປັນພາສາມື ຢູ່ອາເມລິກາ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/