ທົ່ງໄຫຫີນ ຊຽງຂວາງ: ປິດສະໜາໜ້າພິດສະວົງແຫ່ງຍຸກເຫຼັກ ແລະ ມໍລະດົກໂລກແຫ່ງທີສາມຂອງລາວ

ຫາກພາກໃຕ້ມີປາສາດຫີນວັດພູທີ່ສະງ່າງາມ, ພາກເໜືອບົນພູພຽງອັນກວ້າງໃຫຍ່ຂອງແຂວງຊຽງຂວາງ ກໍມີ “ທົ່ງໄຫຫີນ” (Plain of Jars) ເຊິ່ງເປັນແຫຼ່ງບູຮານຄະດີ ທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ແລະ ລີ້ລັບທີ່ສຸດແຫ່ງໜຶ່ງໃນອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້. ດ້ວຍຄວາມໂດດເດັ່ນທາງປະຫວັດສາດ ແລະ ຄວາມເປັນເອກະລັກທີ່ຫາເບິ່ງບໍ່ໄດ້ອີກແລ້ວໃນໂລກ, ສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການຂຶ້ນທະບຽນເປັນ ມໍລະດົກໂລກແຫ່ງທີສາມຂອງລາວ ໂດຍອົງການ UNESCO ໃນປີ 2019.

1. ຈຸດເດັ່ນ: ປະຕິມາກຳຫີນສະກັດ ຢາຍທົ່ວຜືນຫຍ້າອັນກວ້າງໃຫຍ່

ສິ່ງທີ່ດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ນັກວິທະຍາສາດຈາກທົ່ວໂລກໃຫ້ມາເຢືອນຊຽງຂວາງ ຄືພາບຂອງໄຫຫີນຂະໜາດໃຫຍ່ຫຼາກຫຼາຍຮູບຊົງ ຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍເປັນຮ້ອຍໆໜ່ວຍ ທີ່ຢາຍກັນຢູ່ຕາມທົ່ງຫຍ້າ ແລະ ເນີນພູ.

• ຂະໜາດ ແລະ ຮູບຊົງ: ໄຫຫີນເຫຼົ່ານີ້ມີຕັ້ງແຕ່ຂະໜາດນ້ອຍ ໄປຈົນເຖິງຂະໜາດໃຫຍ່ເກີນກວ່າຄວາມສູງຂອງມະນຸດ ໂດຍບາງໜ່ວຍມີນ້ຳໜັກຫຼາຍໂຕນ. ຮູບຊົງສ່ວນໃຫຍ່ເປັນຊົງກະບອກ, ຊົງສີ່ຫຼ່ຽມມົນ, ແລະ ບາງໜ່ວຍກໍມີຮ່ອງຮອຍຂອງຝາປິດ.
• ວັດສະດຸ: ໄຫສ່ວນຫຼາຍຖືກສະກັດ ຫຼື ເຈາະມາຈາກຫີນຊາຍ (Sandstone), ແຕ່ກໍມີບາງແຫຼ່ງທີ່ພົບໄຫ ທີ່ເຮັດຈາກຫີນ granite, ຫີນປູນ, ຫຼື ຫີນກວດ, ເຊິ່ງສະທ້ອນເຖິງຄວາມມານະອົດທົນ ແລະ ຝີມືການສະກັດຫີນອັນລ້ຳເລີດຂອງຄົນບູຮານ.

2. ຄວາມລີ້ລັບທາງປະຫວັດສາດ: ພວກເຂົາສ້າງມັນຂຶ້ນມາເພື່ອຫຍັງ?

ອາຍຸຂອງທົ່ງໄຫຫີນໄດ້ຮັບການສັນນິຖານວ່າ ຖືກສ້າງຂຶ້ນໃນ ຍຸກເຫຼັກ (Iron Age) ຫຼື ປະມານ 500 ປີກ່ອນຄຣິສຕະສັກກະຣາດ ໄປຈົນເຖິງ ຄ.ສ 500 (ມີອາຍຸເກົ່າແກ່ປະມານ 1,500 ຫາ 2,500 ກວ່າປີມາແລ້ວ). ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຄຳຖາມທີ່ວ່າ “ໃຜເປັນຜູ້ສ້າງ?” ແລະ “ສ້າງຂຶ້ນມາເພື່ອຫຍັງ?” ຍັງຄົງເປັນປິດສະໜາທີ່ນັກບູຮານຄະດີພະຍາຍາມຖອດລະຫັດ:

• ຂໍ້ສັນນິຖານທາງວິທະຍາສາດ (ພິທີກຳຝັງສົບ): ນັກບູຮານຄະດີສ່ວນໃຫຍ່ ໂດຍສະເພາະທ່ານນາງ ມາດແລນ ໂກລານີ (Madeleine Colani) ນັກວິໄຈຊາວຝຣັ່ງ ທີ່ໄດ້ເຂົ້າມາສຶກສາໃນທົດສະວັດ 1930 ສັນນິຖານວ່າ ໄຫຫີນເຫຼົ່ານີ້ຖືກໃຊ້ໃນ ພິທີກຳກ່ຽວກັບການຝັງສົບຂອງຄົນບູຮານ. ພວກເຂົາອາດຈະໃຊ້ໄຫເປັນບ່ອນເກັບຮັກສາສົບ ຫຼື ກະດູກຄົນຕາຍ ເນື່ອງຈາກມີການຄົ້ນພົບຮ່ອງຮອຍຂອງກະດູກມະນຸດ, ເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາ, ແລະ ເຄື່ອງປະດັບບູຮານ ຝັງຢູ່ອ້ອມຮອບບໍລິເວນໄຫຫີນ ພ້ອມທັງພົບຖ້ຳໃກ້ໆ ທີ່ຄາດວ່າຖືກໃຊ້ເປັນເຕົາເຜົາສົບ.
• ຕຳນານພື້ນເມືອງ (ໄຫເຫຼົ້າຂອງຂຸນເຈືອງ): ສຳລັບຄົນທ້ອງຖິ່ນ, ມີຕຳນານເລົ່າຂານກັນມາວ່າ ໄຫເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນ “ໄຫເຫຼົ້າ” ຂອງພະຍາຂຸນເຈືອງ ມະຫາບຸລຸດແຫ່ງສອງຝັ່ງຂອງ. ຫຼັງຈາກທີ່ພະອົງໄດ້ນຳພາທັບສູ້ຮົບ ແລະ ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່, ຈຶ່ງໄດ້ສັ່ງໃຫ້ສ້າງໄຫຫີນເຫຼົ່ານີ້ຂຶ້ນມາ ເພື່ອໝັກເຫຼົ້າສະຫຼອງໄຊຊະນະອັນມະໂຫລານ.

3. ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວສຳຄັນ ທີ່ຄວນໄປຢ້ຽມຢາມ

ໃນປັດຈຸບັນ, ແຫຼ່ງທົ່ງໄຫຫີນທີ່ໄດ້ຮັບການອະນາໄມລະເບີດ (UXO) ແລະ ເປີດໃຫ້ໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວເຂົ້າຊົມຢ່າງປອດໄພ ມີຢູ່ຫຼາກຫຼາຍຈຸດ, ແຕ່ຈຸດຫຼັກໆ ທີ່ນິຍົມທີ່ສຸດມີ 3 ແຫຼ່ງ ຄື:

• ທົ່ງໄຫຫີນ ແຫຼ່ງທີ 1: ຕັ້ງຢູ່ໃກ້ກັບຕົວເມືອງໂພນສະຫວັນທີ່ສຸດ. ເປັນແຫຼ່ງທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ ແລະ ມີໄຫຫີນຢາຍຢູ່ຫຼາຍທີ່ສຸດ (ປະມານ 300 ກວ່າໜ່ວຍ). ຈຸດເດັ່ນຂອງແຫຼ່ງນີ້ຄືມີ “ໄຫຂຸນເຈືອງ” ເຊິ່ງເປັນໄຫຫີນທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ສຸດ, ແລະ ມີຖ້ຳທຳມະຊາດ ທີ່ຄາດວ່າເປັນບ່ອນປະກອບພິທີກຳໃນອະດີດ.
• ທົ່ງໄຫຫີນ ແຫຼ່ງທີ 2 ແລະ 3: ຕັ້ງຢູ່ຫ່າງອອກໄປຕາມເນີນເຂົາ ທີ່ມີຄວາມສະຫງົບ. ສອງແຫຼ່ງນີ້ມີສະເໜ່ຕົງທີ່ ໄຫຫີນບາງສ່ວນຕັ້ງຢູ່ກົມກຽວກັບທຳມະຊາດ ພາຍໃຕ້ຮົ່ມໄມ້ໃຫຍ່ ແລະ ມີວິວທົ່ງນາທີ່ສວຍງາມອ້ອມຮອບ.

ສະຫຼຸບ

ທົ່ງໄຫຫີນ ຊຽງຂວາງ ຄືມໍລະດົກທາງປະຫວັດສາດ ທີ່ເຕືອນໃຫ້ພວກເຮົາເຫັນເຖິງການມີຕົວຕົນ ຂອງອະລິຍະທຳບູຮານ ທີ່ເຄີຍຮຸ່ງເຮືອງບົນພູພຽງແຫ່ງນີ້. ຄວາມລີ້ລັບທີ່ຍັງຫາຄຳຕອບບໍ່ໄດ້ທັງໝົດນີ້ເອງ ທີ່ກາຍເປັນສະເໜ່ອັນຄົ້ນຫາ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທົ່ງໄຫຫີນເປັນມໍລະດົກໂລກ ທີ່ບໍ່ພຽງແຕ່ໜ້າເບິ່ງຊົມ, ແຕ່ຍັງທ້າທາຍຈິນຕະນາການ ແລະ ກະຕຸ້ນການຮຽນຮູ້ຂອງມະນຸດສະຍະຊາດໃນທຸກຍຸກສະໄໝ.