ພະທາດຫຼວງ ວຽງຈັນ: ມະຫາມໍລະດົກແຫ່ງສັດທາ ແລະ ສັນຍະລັກສູງສຸດຂອງຊາດລາວ

ຫາກຈະກ່າວເຖິງສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວ ຫຼື ສະຖາປັດຕະຍະກຳ ທີ່ເປັນຕົວແທນຂອງຈິດວິນຍານ, ວັດທະນະທຳ, ແລະ ຄວາມເປັນຊາດລາວໄດ້ດີທີ່ສຸດ, ສິ່ງນັ້ນຄື “ພະທາດຫຼວງ ວຽງຈັນ” ຫຼື “ພະທາດເຈດີໂລກະຈຸລາມະນີ”. ພະເຈດີອົງໃຫຍ່ສີທອງອຣ່າມ ທີ່ຕັ້ງຕະຫງ່ານຢູ່ໃຈກາງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນອົງນີ້ ບໍ່ເປັນພຽງແຕ່ປູຊະນີຍະສະຖານທາງພຸດທະສາສະໜາເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ແມ່ນສູນລວມຈິດໃຈ, ຄວາມສາມັກຄີ, ແລະ ປະຫວັດສາດອັນຍາວນານຂອງປະຊາຊົນລາວທັງຊາດ.

1. ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ ແລະ ການບູລະນະຄັ້ງປະຫວັດສາດ

ຕາມຕຳນານອຸລັງຄະທາດ, ພະທາດຫຼວງມີປະຫວັດການກໍ່ສ້າງທຳອິດມາຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ 3 ກ່ອນຄຣິສຕະສັກກະຣາດ (ພ.ສ 236) ໂດຍກຸ່ມພະອໍຣະຫັນ ທີ່ເດີນທາງມາຈາກປະເທດອິນເດຍ ເພື່ອອັນເຊີນພະບໍຣົມສາລີຣິກະທາດ (ກະດູກຫົວໜ່າວ) ຂອງພະພຸດທະເຈົ້າມາປະດິດສະຖານໄວ້.

ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຈຸດປ່ຽນຄັ້ງສຳຄັນທີ່ເຮັດໃຫ້ພະທາດຫຼວງມີຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ດັ່ງເຊັ່ນປັດຈຸບັນ ແມ່ນເກີດຂຶ້ນໃນປີ ຄ.ສ 1566 (ສະຕະວັດທີ 16) ເມື່ອ ສົມເດັດພະເຈົ້າໄຊຍະເສດຖາທິຣາດ ມະຫາລາດ ໄດ້ຊົງຍ້າຍເມືອງຫຼວງຂອງອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ຈາກຫຼວງພະບາງລົງມານະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ. ພະອົງໄດ້ຊົງນຳພາສ້າງພະທາດອົງໃຫຍ່ຄອບພະທາດອົງເດີມໄວ້, ພ້ອມທັງສ້າງວັດອ້ອມຮອບ 4 ທິດ (ປັດຈຸບັນເຫຼືອພຽງ ວັດທາດຫຼວງເໜືອ ແລະ ວັດທາດຫຼວງໃຕ້).

ຜ່ານຍຸກສະໄໝ, ພະທາດຫຼວງໄດ້ຜ່ານຜ່າສົງຄາມ ແລະ ຖືກທຳລາຍຢ່າງໜັກໜ່ວຍ, ແຕ່ກໍໄດ້ຮັບການບູລະນະປະຕິສັງຂອນຄັ້ງໃຫຍ່ຄືນໃໝ່ໃນຍຸກຕໍ່ມາ ເພື່ອໃຫ້ຄົງຄວາມງົດງາມຄູ່ບ້ານຄູ່ເມືອງຕະຫຼອດໄປ.

2. ສະຖາປັດຕະຍະກຳສິລະປະລ້ານຊ້າງອັນໂດດເດັ່ນ

ພະທາດຫຼວງ ວຽງຈັນ ຖືເປັນສຸດຍອດຜົນງານການອອກແບບທີ່ສະທ້ອນເຖິງພູມປັນຍາ ແລະ ສິລະປະລ້ານຊ້າງອັນປານີດ ໂດຍໂຄງສ້າງຂອງອົງພະທາດມີລັກສະນະຄ້າຍຄືດອກບົວຕູມ, ມີຄວາມສູງປະມານ 45 ແມັດ ແລະ ປະກອບດ້ວຍ 3 ຊັ້ນ ທີ່ແຝງຄວາມໝາຍທາງທຳມະ ດັ່ງນີ້:

• ຊັ້ນທີ 1 (ຖານຊັ້ນລຸ່ມ): ເປັນຖານສີ່ຫຼ່ຽມຂະໜາດໃຫຍ່, ມີກົມມະລຽນ (ລະບຽງ) ອ້ອມຮອບ ພ້ອມດ້ວຍຫໍໄຫວ້ທັງ 4 ທິດ.
• ຊັ້ນທີ 2 (ຖານຊັ້ນກາງ): ປະກອບດ້ວຍພະທາດຈຳລອງອົງນ້ອຍໆ ອ້ອມຮອບອົງພະທາດໃຫຍ່ ຈຳນວນ 30 ອົງ ເຊິ່ງເປັນສັນຍະລັກແທນ “ບໍຣະມີ 30 ທັດ” ຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ.
• ຊັ້ນທີ 3 (ຍອດພະທາດ): ເປັນໂຄງສ້າງຮູບດອກບົວຫງາຍ ທີ່ຕໍ່ຍອດຂຶ້ນໄປເປັນຮູບດອກບົວຕູມສູງຊັນ, ເຄືອບດ້ວຍສີທອງອຣ່າມ ທີ່ເປັນປະກາຍຢູ່ງົດງາມພາຍໃຕ້ແສງແດດ.

3. ຄວາມສຳຄັນໃນຖານະ “ສັນຍະລັກປະຈຳຊາດ”

ພະທາດຫຼວງ ບໍ່ໄດ້ມີບົດບາດພຽງແຕ່ໃນທາງສາສະໜາເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງໃຫ້ເປັນ ສັນຍະລັກສູງສຸດຂອງປະເທດຊາດ. ພາບຂອງພະທາດຫຼວງ ວຽງຈັນ ໄດ້ຖືກອັນເຊີນໄປປະດິດສະຖານຢູ່ໃນ “ກາໝາຍແຜ່ນດິນ” ຂອງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິບໍໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ຕັ້ງແຕ່ອະດີດຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ ເຊິ່ງເປັນສິ່ງຢັ້ງຢືນເຖິງຄວາມສັກສິດ, ຄວາມເປັນເອກະລາດ, ແລະ ເປັນສູນຮວມກຳລັງໃຈຂອງປະຊາຊົນລາວທຸກຄົນ ບໍ່ວ່າຈະອາໄສຢູ່ໃນປະເທດ ຫຼື ຕ່າງປະເທດ.

4. ງານບຸນນະມັດສະການພະທາດຫຼວງ: ສູນລວມແຫ່ງແຮງສັດທາ

ໃນທຸກໆປີ, ເມື່ອຮອດຍາມເດືອນ 12 ເພັງ (ຕາມປະຕິທິນລາວ, ປະມານເດືອນພະຈິກ), ຈະມີການຈັດ “ງານບຸນນະມັດສະການພະທາດຫຼວງ” ເຊິ່ງເປັນງານບຸນປະເພນີທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ຄຶກຄື້ນທີ່ສຸດຂອງ ສປປ ລາວ.

ພິທີກຳທີ່ສຳຄັນໃນງານບຸນປະກອບມີ:

• ພິທີແຫ່ຜາສາດເຜີ້ງ: ປະຊາຊົນຈາກທົ່ວທຸກສານທິດຈະພ້ອມກັນຕົບແຕ່ງຜາສາດເຜີ້ງຢ່າງງົດງາມ ເພື່ອນຳມາແຫ່ອ້ອມອົງພະທາດ ຖວາຍເປັນພຸດທະບູຊາ.
• ການແຂ່ງຂັນຕີຄີ: ເປັນກິລາພື້ນເມືອງບູຮານ ທີ່ຈັດຂຶ້ນເພື່ອສ້າງຄວາມສາມັກຄີ ແລະ ສະແດງເຖິງຄວາມຜູກພັນລະຫວ່າງພາກສ່ວນຕ່າງໆໃນສັງຄົມ.
• ພິທີຕັກບາດມະຫາທານ: ໃນຍາມເຊົ້າຂອງມື້ເພັງເດືອນ 12, ພະສົງສາມະເນນເປັນພັນໆຮູບ ຈາກທົ່ວປະເທດ ຈະມາຮ່ວມຮັບບິນທະບາດ ຈາກມວນມະຫາປະຊາຊົນ ທີ່ພ້ອມກັນນຸ່ງເຄື່ອງປະຈຳຊາດຢ່າງຈົບງາມ, ກາຍເປັນພາບແຫ່ງແຮງສັດທາທີ່ສະຫງົບສຸກ ແລະ ໜ້າອັດສະຈັນ.

ສະຫຼຸບ

ພະທາດຫຼວງ ວຽງຈັນ ຄືມໍລະດົກຕົກທອດອັນລ້ຳຄ່າ ທີ່ຫຼໍ່ຫຼອມເອົາທັງປະຫວັດສາດການຕໍ່ສູ້, ສິລະປະວັດທະນະທຳ, ແລະ ແຮງສັດທາທາງສາສະໜາຂອງຄົນລາວເຂົ້າໄວ້ນຳກັນ. ການໄດ້ມາຢ້ຽມຢາມ, ກາບໄຫວ້ ແລະ ສຶກສາຮຽນຮູ້ກ່ຽວກັບພະທາດຫຼວງ ບໍ່ພຽງແຕ່ເຮັດໃຫ້ເຮົາໄດ້ຊື່ນຊົມຄວາມງາມທາງສະຖາປັດຕະຍະກຳເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເຮັດໃຫ້ເຮົາໄດ້ສຳຜັດເຖິງ “ຫົວໃຈ” ແລະ “ຈິດວິນຍານ” ຂອງຄວາມເປັນລາວຢ່າງແທ້ຈິງ.