ພູມສາດລາວ: ເປີດແຜນທິດ ແລະ ພາບລັກທາງທຳມະຊາດຂອງ “ແຜ່ນດິນສີຂຽວ”

ພູມສາດ ແມ່ນປັດໄຈພື້ນຖານທີ່ກຳນົດວິຖີຊີວິດ, ວັດທະນະທຳ, ປະຫວັດສາດ, ແລະ ເສດຖະກິດຂອງທຸກໆປະເທດ. ສຳລັບ ສປປ ລາວ, ພູມສາດມີຄວາມໂດດເດັ່ນ ແລະ ເປັນເອກະລັກສະເພາະຕົວ ເຊິ່ງໄດ້ກາຍເປັນທັງສິ່ງທ້າທາຍ ແລະ ເປັນກົນໄກສຳຄັນໃນການຂັບເຄື່ອນການພັດທະນາປະເທດຊາດໃນປັດຈຸບັນ.

ບົດຄວາມນີ້ຈະພາໄປເຈາະເລິກກ່ຽວກັບລັກສະນະພູມສາດທີ່ສຳຄັນຂອງລາວ ທີ່ທຸກຄົນຄວນຮູ້.

1. ທີ່ຕັ້ງທາງພູມສາດ ແລະ ອານາເຂດຄອງດິນ

ສປປ ລາວ ຕັ້ງຢູ່ໃຈກາງຂອງແຫຼມອິນດູຈີນ ໃນພາກພື້ນອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້. ລັກສະນະເດັ່ນທີ່ສຸດຂອງລາວໃນອະດີດຄືການເປັນ “ປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ” (Landlocked Country) ພຽງປະເທດດຽວໃນພາກພື້ນນີ້ ໂດຍມີຊາຍແດນຕິດກັບ 5 ປະເທດອ້ອມຂ້າງ ດັ່ງນີ້:

• ທິດເໜືອ: ຕິດກັບ ປະເທດຈີນ.
• ທິດຕາເວັນອອກ: ຕິດກັບ ປະເທດຫວຽດນາມ (ມີສາຍພູຫຼວງເປັນພົມແດນທຳມະຊາດ).
• ທິດໃຕ້: ຕິດກັບ ປະເທດກຳປູເຈຍ.
• ທິດຕາເວັນຕົກ: ຕິດກັບ ປະເທດໄທ (ມີແມ່ນ້ຳຂອງເປັນເສັ້ນແບ່ງເຂດແດນສ່ວນໃຫຍ່).
• ທິດຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອ: ຕິດກັບ ປະເທດມຽນມາ.

2. ສະພາບພູມສັນຖານ: ພູຜາ, ປ່າດົງ ແລະ ພູພຽງ

ໂຄງສ້າງພື້ນທີ່ຂອງລາວສາມາດແບ່ງອອກເປັນ 3 ລັກສະນະຫຼັກ ເຊິ່ງມີພື້ນທີ່ພູດອຍ ແລະ ພູພຽງກວມເອົາເຖິງ 80% ຂອງເນື້ອທີ່ທົ່ວປະເທດ:

• ເຂດພູດອຍສູງ (ພາກເໜືອ ແລະ ຕາເວັນອອກ): ພາກເໜືອຂອງລາວສ່ວນໃຫຍ່ເປັນພູເຂົາທີ່ສະຫຼັບຊັບຊ້ອນ. ໃນນັ້ນ, ຍອດພູທີ່ສູງທີ່ສຸດໃນລາວຄື “ພູເບ້ຍ” (ຕັ້ງຢູ່ແຂວງໄຊສົມບູນ) ມີຄວາມສູງປະມານ 2,819 ແມັດຈາກລະດັບນ້ຳທະເລ. ສ່ວນທາງທິດຕາເວັນອອກມີ “ສາຍພູຫຼວງ” ທີ່ທອດຍາວເປັນກຳແພງທຳມະຊາດກັ້ນລະຫວ່າງລາວ ແລະ ຫວຽດນາມ.
• ເຂດພູພຽງ: ເປັນເຂດທີ່ມີຄວາມອຸດົມສົມບູນທາງດ້ານຊັບພະຍາກອນ ແລະ ເໝາະແກ່ການປູກຝັງພືດອຸດສາຫະກຳ ເຊັ່ນ: ພູພຽງບໍລິເວນ (ພາກໃຕ້) ທີ່ມີຊື່ສຽງລະດັບໂລກໃນການປູກກາເຟ, ພູພຽງທົ່ງໄຫຫີນ (ແຂວງຊຽງຂວາງ), ແລະ ພູພຽງນາກາຍ (ແຂວງຄຳມ່ວນ).
• ເຂດທົ່ງພຽງ (ຕາມລຳນ້ຳຂອງ): ເປັນເຂດອ່າງໂຕ່ງ ແລະ ເປັນອູ່ເຂົ້າອູ່ນ້ຳທີ່ສຳຄັນຂອງປະເທດ ເຊັ່ນ: ທົ່ງພຽງວຽງຈັນ, ທົ່ງພຽງສະຫວັນນະເຂດ, ແລະ ທົ່ງພຽງຈຳປາສັກ.

3. ເຄືອຂ່າຍແມ່ນ້ຳລຳເຊ: ແມ່ນ້ຳຂອງ ຫົວໃຈຫຼັກ

ລະບົບອຸທົກກະສາດ ຫຼື ແມ່ນ້ຳລຳເຊໃນລາວ ມີຄວາມໜາແໜ້ນ ແລະ ເປັນແຫຼ່ງພະລັງງານທຳມະຊາດທີ່ມະຫາສານ:

• ແມ່ນ້ຳຂອງ (Mekong River): ໄຫຼຜ່ານລາວເປັນໄລຍະທາງຍາວເຖິງ 1,835 ກິໂລແມັດ (ຈາກຄວາມຍາວທັງໝົດປະມານ 4,900 ກິໂລແມັດ). ແມ່ນ້ຳຂອງເປັນທັງເສັ້ນທາງຄົມມະນາຄົມ, ແຫຼ່ງສະໜອງສະບຽງອາຫານ (ປານ້ຳຈືດ), ແລະ ເປັນສູນລວມວິຖີຊີວິດແຫ່ງວັດທະນະທຳລາວ.
• ແມ່ນ້ຳສາຂາ: ລາວມີແມ່ນ້ຳສາຂາທີ່ແຕກແໜງອອກຈາກແມ່ນ້ຳຂອງຫຼາກຫຼາຍສາຍ ເຊັ່ນ: ນ້ຳອູ, ນ້ຳງື່ມ, ນ້ຳຊັນ, ນ້ຳກະດິງ, ແລະ ເຊໂດນ. ແມ່ນ້ຳເຫຼົ່ານີ້ມີທ່າແຮງສູງໃນການສ້າງເຂື່ອນໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ ທີ່ເຮັດໃຫ້ລາວໄດ້ຮັບສົມຍານາມວ່າເປັນ “ໝໍ້ໄຟແຫ່ງອາຊີ” (Battery of Asia).

4. ພູມອາກາດ ແລະ ລະບົບນິເວດ

ລາວຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດ ພູມອາກາດມໍລະສຸມເຂດຮ້ອນ (Tropical Monsoon Climate) ເຊິ່ງແບ່ງອອກເປັນ 2 ລະດູຢ່າງຈະແຈ້ງ:

1. ລະດູຝົນ (ເດືອນພຶດສະພາ ຫາ ຕຸລາ): ໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກລົມມໍລະສຸມຕາເວັນຕົກສ່ຽງໃຕ້ ເຮັດໃຫ້ມີຝົນຕົກຊຸກຊຸມ, ເໝາະແກ່ການເຮັດກະສິກຳ ແລະ ເຮັດໃຫ້ທຳມະຊາດຂຽວງາມ.
2. ລະດູແລ້ງ (ເດືອນພະຈິກ ຫາ ເມສາ): ໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກລົມມໍລະສຸມຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອ ພາໃຫ້ມີອາກາດແຫ້ງ ແລະ ເຢັນ (ໂດຍສະເພາະໃນເຂດພາກເໜືອ ແລະ ເຂດພູດອຍ), ກ່ອນຈະປ່ຽນເປັນອາກາດຮ້ອນຈັດໃນຊ່ວງເດືອນມີນາ-ເມສາ.

ດ້ວຍສະພາບອາກາດ ແລະ ພູມສັນຖານດັ່ງກ່າວ, ລາວຈຶ່ງມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງຊີວະນາໆພັນສູງ, ມີຜືນປ່າທີ່ອຸດົມສົມບູນ, ແລະ ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສັດປ່າຫາຍາກຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ.

5. ຍຸດທະສາດການປ່ຽນແປງ: ຈາກ Land-locked ສູ່ Land-linked

ໃນອະດີດ, ການບໍ່ມີຊາຍແດນຕິດທະເລອາດຖືກເບິ່ງວ່າເປັນຂໍ້ຈຳກັດທາງດ້ານການຄ້າ ແລະ ການຂົນສົ່ງ. ແຕ່ໃນຍຸກປັດຈຸບັນ, ສປປ ລາວ ໄດ້ຫັນປ່ຽນຈຸດນີ້ໃຫ້ກາຍເປັນໂອກາດ ໂດຍການວາງຍຸດທະສາດຫັນປ່ຽນໄປສູ່ “ປະເທດເຊື່ອມໂຍງ-ເຊື່ອມຈອດ” (Land-linked Country).

ການພັດທະນາໂຄງລ່າງພື້ນຖານ ເຊັ່ນ: ເສັ້ນທາງລົດໄຟ ລາວ-ຈີນ, ເສັ້ນທາງດ່ວນ, ແລະ ແລວທາງເສດຖະກິດ ຕາເວັນອອກ-ຕາເວັນຕົກ (East-West Economic Corridor) ໄດ້ເຮັດໃຫ້ລາວກາຍເປັນຂົວຕໍ່ທີ່ສຳຄັນໃນການເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງຈີນ, ຫວຽດນາມ, ໄທ, ແລະ ປະເທດອື່ນໆໃນອາຊຽນ ເຊິ່ງເປັນການເປີດປະຕູສູ່ໂອກາດໃໝ່ທາງດ້ານເສດຖະກິດ, ການທ່ອງທ່ຽວ, ແລະ ການລົງທຶນຢ່າງມະຫາສານ.

ສະຫຼຸບ

ພູມສາດຂອງລາວ ບໍ່ໄດ້ເປັນພຽງແຕ່ເລື່ອງຂອງແຜນທີ່ ຫຼື ຕົວເລກເນື້ອທີ່, ແຕ່ມັນຄືສິ່ງທີ່ມີຊີວິດ ທີ່ຫຼໍ່ຫຼອມໃຫ້ເກີດຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດອັນອຸດົມສົມບູນ, ວິຖີຊີວິດກະສິກຳທີ່ສະຫງົບສຸກ, ແລະ ທ່າແຮງທາງດ້ານພະລັງງານສະອາດ. ການເຂົ້າໃຈພູມສາດລາວ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາເຫັນພາບລວມຂອງການພັດທະນາ ແລະ ທິດທາງໃນອະນາຄົດຂອງປະເທດ ທີ່ຈະກ້າວໄປຂ້າງໜ້າຢ່າງໝັ້ນຄົງບົນຮາກຖານທຳມະຊາດອັນລ້ຳຄ່ານີ້.