ສະຫຼຸບ
ໃນໂລກທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍການແຂ່ງຂັນ ແລະ ການໄລ່ຕາມ "ຄວາມສົມບູນແບບ" (Perfectionism), ບາງຄັ້ງເຮົາກໍລືມໄປວ່າຄວາມງາມທີ່ແທ້ຈິງອາດບໍ່ໄດ້ເຊື່ອງຢູ່ໃນສິ່ງທີ່ລີ້ລັບ ຫຼື ສົມບູນແບບສະເໝີໄປ. ແນວຄິດ Wabi-Sabi ຕາມໜັງສືຂອງ Nobuo Suzuki ໄດ້ເປີດມຸມມອງໃໝ່ໃຫ້ເຮົາເຫັນວ່າ: ຄວາມງາມທີ່ແທ້ຈິງຊ່ອນຢູ່ໃນສິ່ງທີ່ລຽບງ່າຍ, ຢູ່ອ້ອມຕົວເຮົາ ແລະ ໃນຊີວິດທີ່ບໍ່ສົມບູນແບບຂອງເຮົາເອງ. ຫົວໃຈ 5 ປະການຂອງ Wabi-Sabi, ແນວຄິດນີ້ສອນໃຫ້ເຮົາກັບມາເບິ່ງຊີວິດດ້ວຍສາຍຕາທີ່ອ່ອນໂຍນຂຶ້ນຜ່ານ 5 ຫຼັກການ: ຄວາມງາມຂອງຄວາມບໍ່ສົມບູນ (Imperfect Beauty): ຮອຍແຕກ, ຮອຍຂີດຂ່ວນ ຫຼື ຄວາມເກົ່າແກ່ ບໍ່ແມ່ນ "ຂໍ້ບົກພ່ອງ" ແຕ່ເປັນ "ສະເໜ່" ທີ່ເກີດຈາກຮ່ອງຮອຍຂອງເວລາ ເຊິ່ງຖືເປັນຄວາມງາມຕາມທຳມະຊາດທີ່ສົມບູນແບບ. ຄວາມບໍ່ທ່ຽງ (Impermanence): ທຸກສິ່ງເກີດຂຶ້ນ, ປ່ຽນແປງ…
ໃນໂລກທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍການແຂ່ງຂັນ ແລະ ການໄລ່ຕາມ “ຄວາມສົມບູນແບບ” (Perfectionism), ບາງຄັ້ງເຮົາກໍລືມໄປວ່າຄວາມງາມທີ່ແທ້ຈິງອາດບໍ່ໄດ້ເຊື່ອງຢູ່ໃນສິ່ງທີ່ລີ້ລັບ ຫຼື ສົມບູນແບບສະເໝີໄປ. ແນວຄິດ Wabi-Sabi ຕາມໜັງສືຂອງ Nobuo Suzuki ໄດ້ເປີດມຸມມອງໃໝ່ໃຫ້ເຮົາເຫັນວ່າ: ຄວາມງາມທີ່ແທ້ຈິງຊ່ອນຢູ່ໃນສິ່ງທີ່ລຽບງ່າຍ, ຢູ່ອ້ອມຕົວເຮົາ ແລະ ໃນຊີວິດທີ່ບໍ່ສົມບູນແບບຂອງເຮົາເອງ.
ຫົວໃຈ 5 ປະການຂອງ Wabi-Sabi, ແນວຄິດນີ້ສອນໃຫ້ເຮົາກັບມາເບິ່ງຊີວິດດ້ວຍສາຍຕາທີ່ອ່ອນໂຍນຂຶ້ນຜ່ານ 5 ຫຼັກການ:
- ຄວາມງາມຂອງຄວາມບໍ່ສົມບູນ (Imperfect Beauty): ຮອຍແຕກ, ຮອຍຂີດຂ່ວນ ຫຼື ຄວາມເກົ່າແກ່ ບໍ່ແມ່ນ “ຂໍ້ບົກພ່ອງ” ແຕ່ເປັນ “ສະເໜ່” ທີ່ເກີດຈາກຮ່ອງຮອຍຂອງເວລາ ເຊິ່ງຖືເປັນຄວາມງາມຕາມທຳມະຊາດທີ່ສົມບູນແບບ.
- ຄວາມບໍ່ທ່ຽງ (Impermanence): ທຸກສິ່ງເກີດຂຶ້ນ, ປ່ຽນແປງ ແລະ ດັບໄປສະເໝີ. ການຍອມຮັບຄວາມຈິງຂໍ້ນີ້ຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາປ່ອຍວາງ ແລະ ໃຊ້ຊີວິດຢ່າງສະຫງົບໃນທຸກຊ່ວງເວລາ.
- ຄວາມລຽບງ່າຍ (Simplicity): “ມີໜ້ອຍ ແຕ່ມີຄວາມໝາຍຫຼາຍ”. ການຫຼຸດຜ່ອນສິ່ງລົບກວນອ້ອມຂ້າງ ຈະຊ່ວຍເພີ່ມພື້ນທີ່ໃຫ້ຈິດໃຈໄດ້ພັກຜ່ອນ ແລະ ເຫັນຄຸນຄ່າຂອງສິ່ງທີ່ມີ.
- ຄວາມສະຫງົບຈາກພາຍໃນ (Inner Quietness): ຄວາມສຸກບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງອອກໄປຊອກຫາຈາກພາຍນອກ ແຕ່ເກີດຈາກການຮັບຮູ້ ແລະ ຢູ່ກັບປັດຈຸບັນ. ການຢູ່ກັບຕົນເອງຢ່າງສະຫງົບຄືສິລະປະຂອງຊີວິດ.
- ຄວາມເປັນທຳມະຊາດ (Naturalness): ປ່ອຍໃຫ້ທຸກຢ່າງເປັນໄປຕາມທຳມະຊາດ ບໍ່ຝືນ ບໍ່ປຸງແຕ່ງ. ຄວາມງາມຊ່ອນຢູ່ໃນສິ່ງທຳມະດາທີ່ເຮົາອາດເບິ່ງຂ້າມໃນຊີວິດປະຈຳວັນ.
ປ່ຽນວິທີຄິດ… ເພື່ອຊີວິດທີ່ສົມດຸນ
ໜັງສືເຫຼັ້ມນີ້ບໍ່ໄດ້ພຽງແຕ່ບອກໃຫ້ເຮົາຮູ້ຈັກປັດຊະຍາ, ແຕ່ຢາກໃຫ້ເຮົາປັບປ່ຽນວິຖີຊີວິດ:
- ເຊົາໄລ່ຕາມຄວາມສົມບູນແບບ: ເພາະຊີວິດທີ່ສົມບູນແບບບໍ່ມີຢູ່ຈິງ.
- ຍອມຮັບການປ່ຽນແປງ: ບໍ່ວ່າຈະດີ ຫຼື ຮ້າຍ, ມັນກໍຈະຜ່ານໄປ.
- ເຫັນຄຸນຄ່າໃນສິ່ງນ້ອຍໆ: ເຊັ່ນ ຈອກຊາເກົ່າໆ ຫຼື ໂຕ໊ະໄມ້ທີ່ມີຮອຍຂີດຂ່ວນ, ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ມີເລື່ອງລາວ ແລະ ມີຄຸນຄ່າໃນຕົວມັນເອງ.
- ໃຊ້ຊີວິດແບບ “ພໍດີ”: ບໍ່ໜ້ອຍເກີນໄປ, ບໍ່ຫຼາຍເກີນໄປ.
ປະໂຫຍດທີ່ທ່ານຈະໄດ້ຮັບ
ການນຳ Wabi-Sabi ມາປັບໃຊ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ຈະເຮັດໃຫ້ທ່ານ:
- ຫຼຸດຜ່ອນຄວາມຄຽດ: ເລີກກົດດັນຕົນເອງໃນເລື່ອງຕ່າງໆ.
- ມີຄວາມສຸກກັບປັດຈຸບັນ: ເຫັນຄວາມງາມໃນສິ່ງທີ່ເຄີຍເບິ່ງຂ້າມ.
- ມີຊີວິດທີ່ສະຫງົບ: ເມື່ອຊີວິດລຽບງ່າຍ ຈິດໃຈກໍຈະມີພື້ນທີ່ໃຫ້ກັບຕົນເອງຫຼາຍຂຶ້ນ.
- ສ້າງຄວາມສຳພັນທີ່ດີ: ເມື່ອເຮົາຍອມຮັບຄວາມບໍ່ສົມບູນແບບຂອງຕົນເອງໄດ້ ເຮົາກໍຈະຍອມຮັບຄົນອ້ອມຂ້າງໄດ້ດີຂຶ້ນເຊັ່ນກັນ.
ບົດສະຫຼຸບ: Wabi-Sabi ບໍ່ແມ່ນການຍອມແພ້ຕໍ່ຊີວິດ, ແຕ່ແມ່ນການ “ຮັກຊີວິດ” ໃນແບບທີ່ມັນເປັນຢ່າງແທ້ຈິງ. ມື້ນີ້… ລອງປ່ອຍໃຫ້ຊີວິດມີ “ຮອຍແຕກ” ບາງ, ລອງເບິ່ງຄວາມທຳມະດາດ້ວຍສາຍຕາໃໝ່ ແລ້ວທ່ານຈະພົບວ່າ… ຄວາມສຸກທີ່ແທ້ຈິງນັ້ນງ່າຍດາຍ ແລະ ງົດງາມກວ່າທີ່ຄິດ.
ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນວ່າປັດຊະຍາ Wabi-Sabi ຂອງ Nobuo Suzuki ສາມາດນຳມາໃຊ້ໃນຊີວິດຈິງໄດ້ແນວໃດ, ລອງມາເບິ່ງຕົວຢ່າງເຫດການທີ່ເຮົາອາດພົບພໍ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ:
ຕົວຢ່າງ 1: ເມື່ອຈອກຊາ ທີ່ທ່ານມັກທີ່ສຸດຂອງທ່ານແຕກບາງສ່ວນ
- ມຸມມອງປົກກະຕິ: “ໂອ້ຍ! ເສຍດາຍເດ, ຈອກແຕກແລ້ວ, ບໍ່ສວຍງາມຄືເກົ່າ, ຕ້ອງຖິ້ມແລ້ວຊື້ໃໝ່.”
- ມຸມມອງ Wabi-Sabi: ທ່ານເຫັນຮອຍແຕກນັ້ນເປັນ “ຮ່ອງຮອຍຂອງເວລາ” ແລະ ການນຳໃຊ້ງານທີ່ຜ່ານມາ. ທ່ານອາດຈະນຳຈອກນັ້ນມາເຮັດເປັນກະຖາງຕົ້ນໄມ້ນ້ອຍໆ ຫຼື ເອົາມາໃສ່ຂອງຕັ້ງໂຕະ. ມັນບໍ່ໄດ້ “ສົມບູນແບບ” ແຕ່ມັນມີ “ເລື່ອງລາວ” ແລະ ເປັນເອກະລັກສະເພາະຕົວທີ່ບໍ່ມີໃຜຄື.
ຕົວຢ່າງ 2: ການຍອມຮັບ “ຄວາມບໍ່ສົມບູນແບບ” ໃນບ້ານ
- ມຸມມອງປົກກະຕິ: ພະຍາຍາມຮັກສາບ້ານໃຫ້ສະອາດງາມຕາຢູ່ຕະຫຼອດເວລາ, ເຄື່ອງທຸກຢ່າງຕ້ອງຢູ່ໃນຕຳແໜ່ງທີ່ຖືກຕ້ອງ. ຖ້າເຫັນຮອຍຂີດຂ່ວນໃສ່ພື້ນໄມ້ ຫຼື ຝາເຮືອນ ກໍຮູ້ສຶກຫງຸດຫງິດ ແລະ ຢາກສ້ອມແປງທັນທີ.
- ມຸມມອງ Wabi-Sabi: ທ່ານຍອມຮັບວ່າບ້ານຄື “ສະຖານທີ່ແຫ່ງການໃຊ້ຊີວິດ” ບໍ່ແມ່ນຫ້ອງວາງສະແດງ. ຮອຍຂີດຂ່ວນເທິງພື້ນໄມ້ຄືຮ່ອງຮອຍຄວາມຊົງຈຳຂອງລູກນ້ອຍທີ່ແລ່ນຫຼິ້ນ ຫຼື ສັດລ້ຽງທີ່ແສນຮັກ. ມັນເຮັດໃຫ້ບ້ານເບິ່ງມີຊີວິດຊີວາ ແລະ ເປັນ “ບ້ານ” ທີ່ອົບອຸ່ນແທ້ໆ ບໍ່ແມ່ນບ້ານທີ່ເຢັນຊາຄືໃນວາລະສານ.
ຕົວຢ່າງ 3: ການປ່ອຍວາງໃນວຽກງານ (Perfectionism)
- ມຸມມອງປົກກະຕິ: ເມື່ອເຮັດວຽກສົ່ງເຈົ້ານາຍ, ທ່ານໃຊ້ເວລາຫຼາຍຊົ່ວໂມງເພື່ອແກ້ໄຂລາຍລະອຽດເລັກໆນ້ອຍໆທີ່ບໍ່ມີໃຜເຫັນ ເພື່ອໃຫ້ມັນສົມບູນແບບທີ່ສຸດຈົນກາຍເປັນຄວາມຄຽດ.
- ມຸມມອງ Wabi-Sabi: ທ່ານເຂົ້າໃຈຫຼັກການ “ພໍດີ”. ທ່ານເຮັດວຽກຢ່າງເຕັມທີ່ ແຕ່ຍອມຮັບວ່າຄວາມຜິດພາດເລັກນ້ອຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງທຳມະຊາດມະນຸດ. ທ່ານຮຽນຮູ້ທີ່ຈະປ່ອຍວາງ, ບໍ່ພະຍາຍາມຄວບຄຸມທຸກຢ່າງໃຫ້ເປะ, ແລະ ຮູ້ສຶກສະຫງົບໃນການເຮັດວຽກຫຼາຍຂຶ້ນ ເພາະທ່ານຮູ້ວ່າຄວາມພະຍາຍາມແມ່ນສິ່ງທີ່ສຳຄັນກວ່າຜົນລັບທີ່ສົມບູນແບບ.
ຕົວຢ່າງ 4: ການເບິ່ງຄວາມງາມໃນທຳມະຊາດ
- ມຸມມອງປົກກະຕິ: ມອງເຫັນໃບໄມ້ແຫ້ງລົ່ນຢູ່ພື້ນດິນແລ້ວຮູ້ສຶກວ່າເປິເປື້ອນ ຕ້ອງກວາດອອກໃຫ້ໝົດ.
- ມຸມມອງ Wabi-Sabi: ທ່ານຢຸດຢືນເບິ່ງໃບໄມ້ແຫ້ງເຫຼົ່ານັ້ນ, ເຫັນສີສັນທີ່ປ່ຽນແປງໄປຕາມລະດູການ (ຄວາມບໍ່ທ່ຽງ). ທ່ານຮູ້ສຶກວ່າການທີ່ໃບໄມ້ລົ່ນລົງສູ່ດິນ ເພື່ອເປັນຝຸ່ນໃຫ້ກັບຕົ້ນໄມ້ຕໍ່ໄປ ຄືວົງຈອນທີ່ງົດງາມ ແລະ ເປັນທຳມະຊາດທີ່ສຸດ.
ບົດຮຽນຈາກຕົວຢ່າງເຫຼົ່ານີ້: ການໃຊ້ Wabi-Sabi ບໍ່ໄດ້ໝາຍເຖິງການປ່ອຍປະລະເລີຍ, ແຕ່ໝາຍເຖິງການ “ເປີດໃຈຍອມຮັບ”. ເມື່ອໃດທີ່ທ່ານຢຸດໄລ່ຕາມຄວາມສົມບູນແບບແບບບໍ່ມີວັນສິ້ນສຸດ, ທ່ານຈະພົບ “ຄວາມງາມໃນຄວາມທຳມະດາ” ທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ຈິດໃຈຂອງທ່ານໄດ້ພັກຜ່ອນຢ່າງແທ້ຈິງ.
ລອງຖາມຕົວເອງໃນມື້ນີ້: “ສິ່ງໃດໃນຊີວິດຂອງຂ້ອຍທີ່ບໍ່ສົມບູນແບບ ແຕ່ຂ້ອຍສາມາດເຫັນຄຸນຄ່າຂອງມັນໄດ້?” ແລ້ວທ່ານຈະພົບຄວາມສຸກທີ່ງ່າຍດາຍຢູ່ອ້ອມຕົວທ່ານ.