ຄວາມຈິງ (Truth) ແມ່ນຫຍັງ?

ຄວາມຈິງ (Truth) ແມ່ນກ່ຽວກັບສິ່ງທີ່ເປັນຈິງ ແລະ ຖືກຕ້ອງ. ຖ້າບາງສິ່ງບາງຢ່າງເປັນຂໍ້ເທັດຈິງ, ມັນກໍເປັນຄວາມຈິງ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ມັນເປັນຄວາມຈິງທີ່ວ່າທ້ອງຟ້າມັກຈະເປັນສີຟ້າ.

ຮູບປັ້ນນ້ອຍຂອງ Aristotle, ນັກປັດຊະຍາຊາວກຣີກບູຮານ.

ຄຳວ່າ “ຄວາມຈິງ” (Truth) ມີຮາກສັບມາຈາກພາສາອັງກິດເກົ່າເຊັ່ນ tríewþ. ນັກຄິດທີ່ມີຊື່ສຽງຊື່ວ່າ Aristotle ເຄີຍກ່າວໄວ້ວ່າ ຖ້າເຈົ້າເວົ້າວ່າສິ່ງໃດໜຶ່ງເປັນຈິງ ໃນເວລາທີ່ມັນເປັນຈິງ, ຫຼື ເວົ້າວ່າສິ່ງໃດໜຶ່ງບໍ່ເປັນຈິງ ໃນເວລາທີ່ມັນບໍ່ເປັນຈິງ, ເຈົ້າກຳລັງເວົ້າຄວາມຈິງ. ຖ້າເຈົ້າເວົ້າກົງກັນຂ້າມ, ສິ່ງນັ້ນກໍເປັນຄວາມເທັດ (false).

ຄວາມຈິງເປັນຄຳນາມ ຄືກັນກັບຄຳວ່າ “ໂຕະ” ຫຼື “ໝູ່”. ຄຳທີ່ໃຊ້ເອີ້ນສິ່ງທີ່ເປັນຄວາມຈິງ ຄື “ແທ້” ຫຼື “ຖືກຕ້ອງ” (true).

ຜູ້ຄົນມັກເວົ້າເຖິງຄວາມຈິງໃນສອງທາງຫຼັກໆ:

• ວິທີການຫາຄຳຕອບວ່າ ຂໍ້ສະເໜີ (proposition) (ເຊິ່ງຄ້າຍຄືກັບຖະແຫຼງການ ຫຼື ການອ້າງອີງ) ນັ້ນເປັນຄວາມຈິງຫຼືບໍ່.
• ວິທີການຊອກຫາຄວາມຈິງ ເມື່ອເຈົ້າມີຄຳຖາມ ຫຼື ບັນຫາທີ່ຕ້ອງແກ້ໄຂ. ນັກປັດຊະຍາຫຼາຍຄົນ (ຜູ້ທີ່ຄິດຢ່າງເລິກເຊິ່ງກ່ຽວກັບຊີວິດ) ໄດ້ແບ່ງປັນແນວຄິດຂອງພວກເຂົາໃນຫົວຂໍ້ເຫຼົ່ານີ້.

ຂໍ້ຄວາມທີ່ເປັນຈິງແມ່ນຫຍັງ?

ຕົວຢ່າງ: ມັນເປັນຄວາມຈິງທີ່ວ່າໝາເປັນສັດ. ນີ້ແມ່ນຂໍ້ເທັດຈິງ. ມັນບໍ່ເປັນຄວາມຈິງ ຫຼື ເປັນຄວາມເທັດທີ່ວ່າໝາເປັນພືດ. ນີ້ບໍ່ແມ່ນຂໍ້ເທັດຈິງ.

ຄຳອື່ນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບຄວາມຈິງ

ຖ້າສິ່ງໃດໜຶ່ງບໍ່ເປັນຄວາມຈິງ, ພວກເຮົາເອີ້ນມັນວ່າ ເປັນຄວາມເທັດ (false). ບາງຄັ້ງ, ຜູ້ຄົນເວົ້າເຖິງ “ຄວາມຈິງເຄິ່ງດຽວ” (half-truth). ນີ້ໝາຍຄວາມວ່າບາງສິ່ງທີ່ເປັນຈິງບາງສ່ວນ ແຕ່ກໍເປັນຄວາມເທັດບາງສ່ວນ. ຫຼືມັນອາດຈະເປັນຄວາມຈິງ, ແຕ່ຜູ້ທີ່ເລົ່າບໍ່ໄດ້ເລົ່າທຸກຢ່າງອອກມາ.

ເມື່ອເຈົ້າເວົ້າໃນສິ່ງທີ່ເປັນຄວາມຈິງ, ເຈົ້າກຳລັງ “ເວົ້າຄວາມຈິງ” (speaking the truth). ຖ້າໃຜຜູ້ໜຶ່ງເວົ້າສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນຄວາມຈິງ ແລະ ພວກເຂົາຮູ້ວ່າມັນບໍ່ເປັນຄວາມຈິງ, ສິ່ງນັ້ນເອີ້ນວ່າ “ການຕົວະ” (lie). ຜູ້ທີ່ຕົວະເປັນປະຈຳເອີ້ນວ່າ “ຄົນຕົວະ” (liar).

ຄວາມຈິງ ແລະ ເຫດຜົນວິທະຍາ (Logic)

ດົນນານມາແລ້ວ, Pontius Pilate ໄດ້ຖາມວ່າ, “ຄວາມຈິງແມ່ນຫຍັງ?” (ນີ້ແມ່ນມາຈາກຄຳພີໄບເບິນ, ໃນພະທຳໂຢຮັນ).

ໃນເຫດຜົນວິທະຍາ (logic), ເຊິ່ງເປັນການສຶກສາກ່ຽວກັບການໃຊ້ເຫດຜົນທີ່ຖືກຕ້ອງ, “ຄວາມຈິງ” (true) ແມ່ນໜຶ່ງໃນສອງຄ່າຫຼັກ. ອີກຄ່າໜຶ່ງແມ່ນ “ຄວາມເທັດ” (false). Aristotle ແມ່ນໜຶ່ງໃນບຸກຄົນທຳອິດທີ່ວາງລະບົບທາງການສຳລັບເຫດຜົນວິທະຍາ. ລະບົບຂອງລາວເອີ້ນວ່າ ຕັກກະສາດປະພົດ (propositional logic). ມັນຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາເຂົ້າໃຈວ່າຂໍ້ຄວາມຕ່າງໆສາມາດເປັນຈິງ ຫຼື ເປັນເທັດໄດ້ແນວໃດ ແລະ ພວກມັນເຊື່ອມໂຍງກັນແນວໃດ. ເຫດຜົນວິທະຍາປະເພດອື່ນໃຊ້ຄະນິດສາດ ຫຼື ສັນຍະລັກ. ຕົວຢ່າງ: ພຶດຊະຄະນິດບູລີນ (Boolean algebra) ແມ່ນປະເພດໜຶ່ງຂອງຄະນິດສາດທີ່ຈັດການກັບສິ່ງທີ່ເປັນຈິງ ຫຼື ເປັນເທັດ.

ນັກປັດຊະຍາມັກຈະສົນທະນາກັນວ່າສິ່ງໃດເຮັດໃຫ້ບາງສິ່ງເປັນຈິງ ແລະ ພວກເຮົາຈະຮູ້ໄດ້ແນວໃດວ່າສິ່ງນັ້ນເປັນຈິງ. ຂົງເຂດການສຶກສານີ້ເອີ້ນວ່າ ຍານວິທະຍາ (epistemology).

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/