ຄວາມເຕັມໃຈ ຫຼື ເສລີພາບໃນການເລືອກ (Free will) ແມ່ນຫຍັງ?

ຄວາມເຕັມໃຈ ຫຼື ເສລີພາບໃນການເລືອກ (Free will) ແມ່ນແນວຄິດທີ່ວ່າທ່ານສາມາດເລືອກສິ່ງທີ່ທ່ານເຮັດໄດ້ ມັນໝາຍຄວາມວ່າທ່ານມີອຳນາດໃນການຕັດສິນໃຈທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ແລະ ປະຕິບັດໃນວິທີທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຫາກທ່ານເລືອກກິນໝາກໂປມແທນທີ່ຈະກິນໝາກກ້ວຍ ນັ້ນຄືເສລີພາບໃນການເລືອກຂອງທ່ານທີ່ກຳລັງເຮັດວຽກຢູ່.

ເມື່ອເຮົາເວົ້າວ່າມີຄົນເຮັດສິ່ງທີ່ດີ ຫຼືບໍ່ດີ ໂດຍປົກກະຕິມັນໝາຍຄວາມວ່າພວກເຂົາເລືອກທີ່ຈະເຮັດມັນ ຫາກຄົນເຮົາບໍ່ມີເສລີພາບໃນການເລືອກ ສິ່ງຕ່າງໆເຊັ່ນ ການໃຫ້ຄຳແນະນຳ ຫຼືການບອກໃຫ້ຄົນຢ່າເຮັດຫຍັງບາງຢ່າງ ກໍ່ຈະບໍ່ມີຄວາມໝາຍຫຍັງຫຼາຍ ນອກຈາກນີ້ ຫາກບໍ່ມີເສລີພາບໃນການເລືອກ ມັນກໍ່ຍາກທີ່ຈະບອກວ່າມີຄົນສົມຄວນໄດ້ຮັບຄຳຊົມ ຫຼືການຕຳໜິສຳລັບການກະທຳຂອງພວກເຂົາ.

ແນວຄິດເລື່ອງເສລີພາບໃນການເລືອກ ເປັນຫົວຂໍ້ໃຫຍ່ໃນ ປັດຊະຍາ ເຊິ່ງເປັນເລື່ອງກ່ຽວກັບຄຳຖາມໃຫຍ່ໆ ເຊັ່ນ ໂລກເຮັດວຽກແນວໃດ ແລະ ຫຍັງຖືກ ຫຍັງຜິດ ມັນຍັງສຳຄັນໃນວິທີທີ່ເຮົາຄິດກ່ຽວກັບ ວິທະຍາສາດ.

ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ແລະ ໃນ ກົດໝາຍ ໂດຍປົກກະຕິເຮົາສົມມຸດວ່າຄົນມີເສລີພາບໃນການເລືອກ ນີ້ໝາຍຄວາມວ່າພວກເຂົາຮັບຜິດຊອບຕໍ່ສິ່ງທີ່ພວກເຂົາເລືອກເຮັດ.

ເສລີພາບໃນການເລືອກ ໃນປັດຊະຍາແມ່ນຫຍັງ?

ນັກປັດຊະຍາໄດ້ຄິດກ່ຽວກັບເສລີພາບໃນການເລືອກ ມາເປັນເວລາຫຼາຍພັນປີ ຄຳຖາມໃຫຍ່ອັນໜຶ່ງ ຄືວ່າການເລືອກຂອງເຮົາເປັນອິດສະຫຼະແທ້ ຫຼືມັນຖືກກຳນົດໄວ້ແລ້ວໂດຍສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນກ່ອນໜ້ານັ້ນ

ການເຂົ້າໃຈກຳນົດນິຍົມ (Determinism)

ກຳນົດນິຍົມ ແມ່ນແນວຄິດທີ່ວ່າທຸກສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນ ລວມທັງການເລືອກຂອງເຮົາ ຖືກກຳນົດໄວ້ແລ້ວຢ່າງແນ່ນອນ ມັນຄືກັນກັບການເວົ້າວ່າ ຈັກກະວານ ທັງໝົດເປັນເຄື່ອງຈັກອັນມະຫຶມາ ແລະ ເມື່ອມັນເລີ່ມເຮັດວຽກ ທຸກສິ່ງກໍ່ຈະດຳເນີນຕາມເສັ້ນທາງທີ່ກຳນົດໄວ້ ແນວຄິດນີ້ມີມາເປັນເວລາດົນນານຫຼາຍ

ກຳນົດນິຍົມແບບແຂງ (Hard Determinism): ບໍ່ມີເສລີພາບໃນການເລືອກ?

ກຳນົດນິຍົມແບບແຂງ ກ່າວວ່າທຸກສິ່ງໃນອະດີດ ກຳນົດສິ່ງທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນໃນອະນາຄົດຢ່າງສົມບູນ ລອງນຶກພາບຄອມພິວເຕີທີ່ສະຫຼາດຫຼາຍ ທີ່ຮູ້ທຸກຢ່າງກ່ຽວກັບຈັກກະວານໃນຕອນນີ້ ຫາກກຳນົດນິຍົມແບບແຂງເປັນຄວາມຈິງ ຄອມພິວເຕີນັ້ນຈະສາມາດຄາດການທຸກສິ່ງທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນໃນອະນາຄົດ ລວມທັງທຸກການເລືອກທີ່ທ່ານຈະເຮັດ

ຫາກນີ້ເປັນຄວາມຈິງ ມັນກໍ່ໝາຍຄວາມວ່າບໍ່ມີສິ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າເສລີພາບໃນການເລືອກ ທັດສະນະນີ້ຖືກເອີ້ນວ່າ “ຄວາມບໍ່ເຂົ້າກັນໄດ້” (incompatibilism) ເພາະມັນກ່າວວ່າເສລີພາບໃນການເລືອກ ແລະ ກຳນົດນິຍົມ ບໍ່ສາມາດເປັນຄວາມຈິງທັງສອງຢ່າງພ້ອມກັນໄດ້

ກຳນົດນິຍົມແບບອ່ອນ (Soft Determinism): ເສລີພາບໃນການເລືອກເປັນໄປໄດ້

ນັກຄິດຫຼາຍຄົນບໍ່ມັກແນວຄິດທີ່ວ່າເຮົາບໍ່ມີເສລີພາບໃນການເລືອກ ດັ່ງນັ້ນ ພວກເຂົາຈຶ່ງຄິດຄົ້ນ “ກຳນົດນິຍົມແບບອ່ອນ” ຫຼືທີ່ເອີ້ນວ່າ “ຄວາມເຂົ້າກັນໄດ້” (compatibilism) ແນວຄິດນີ້ພະຍາຍາມຮັກສາແນວຄິດເລື່ອງກຳນົດນິຍົມໄວ້ ແຕ່ຍັງເວົ້າວ່າເສລີພາບໃນການເລືອກມີຢູ່ຈິງ

ນັກປັດຊະຍາທີ່ມີຊື່ສຽງທ່ານໜຶ່ງ ເດວິດ ຮິວມ໌ ໄດ້ເຊື່ອໃນກຳນົດນິຍົມແບບອ່ອນ ລາວຄິດວ່າເສລີພາບໃນການເລືອກ ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງກ່ຽວກັບການສາມາດເຮັດການເລືອກທີ່ແຕກຕ່າງໃນສະຖານະການດຽວກັນເປົ໊ະ ແທນທີ່ຈະເປັນແນວນັ້ນ ລາວກ່າວວ່າເສລີພາບໃນການເລືອກໝາຍຄວາມວ່າ ທ່ານສາມາດປະຕິບັດຕາມຄວາມປາຖະໜາຂອງທ່ານໄດ້ ໂດຍບໍ່ຖືກບັງຄັບໂດຍສິ່ງອື່ນ

ລອງນຶກເຖິງໝາທີ່ຖືກຜູກໄວ້ກັບລົດເຂັນ ໝາສາມາດເລືອກທີ່ຈະຕິດຕາມລົດເຂັນໄດ້ ມັນຍັງຖືກຜູກຢູ່ ແຕ່ມັນຕັດສິນໃຈຢ່າງອິດສະຫຼະທີ່ຈະເຄື່ອນທີ່ໄປກັບມັນ ນີ້ແມ່ນຕົວຢ່າງເກົ່າແກ່ຈາກນັກປັດຊະຍາທີ່ຊື່ວ່າ ຄຣີຊິປໂປສ

ໃນປີ 1884 ນັກຄິດຄົນໜຶ່ງຊື່ ວິລລຽມ ເຈມສ໌ ໄດ້ໃຊ້ຄຳວ່າ “ກຳນົດນິຍົມແບບອ່ອນ” ລາວເຊື່ອວ່າ ໃນຂະນະທີ່ບາງເຫດການເກີດຈາກເຫດການກ່ອນໜ້າ ເຫດການອື່ນໆອາດຈະບໍ່ແມ່ນແບບນັ້ນ ລາວຮູ້ສຶກວ່າ ຫາກແນວຄິດກ່ຽວກັບໂລກຂັດແຍ້ງກັບຄວາມຮູ້ສຶກຜິດ-ຖືກຂອງເຮົາ ເຮົາຄວນມີອິດສະຫຼະໃນການຕັ້ງຄຳຖາມກັບມັນ

ເສລີພາບໃນການເລືອກ ໃນກົດໝາຍ

ກົດໝາຍໂດຍທົ່ວໄປເຊື່ອວ່າຄົນມີເສລີພາບໃນການເລືອກ ເມື່ອສານພິຈາລະນາຄະດີໜຶ່ງ ໜ້າທີ່ຂອງມັນ ຄືການຄົ້ນຫາວ່າຄົນນັ້ນເຮັດຫຍັງ ແລະ ເປັນຫຍັງພວກເຂົາຈຶ່ງເຮັດແນວນັ້ນ ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຫາກມີຄົນຖືກກ່າວຫາວ່າກະທຳຜິດ ສານຈະພະຍາຍາມຄົ້ນຫາສອງສິ່ງຫຼັກ:

• ຄົນນັ້ນໄດ້ເຮັດການກະທຳນັ້ນແທ້ບໍ?
• ພວກເຂົາເລືອກທີ່ຈະເຮັດມັນບໍ?

ກົດໝາຍໂດຍປົກກະຕິບໍ່ໄດ້ເຂົ້າໄປໃນຄຳຖາມທາງປັດຊະຍາອັນເລິກເຊິ່ງ ວ່າເສລີພາບໃນການເລືອກມີຢູ່ຈິງບໍ ມັນພຽງແຕ່ສົມມຸດວ່າຄົນເຮັດການເລືອກຂອງຕົນເອງ ແລະ ຮັບຜິດຊອບຕໍ່ມັນ

ເສລີພາບໃນການເລືອກ ໃນວິທະຍາສາດ

ຟີຊິກສາດ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການຄາດການ

ໃນອະດີດ ນັກວິທະຍາສາດບາງທ່ານ ເຊັ່ນ ດີໂມກຣິຕັດ ຄິດວ່າ ຈັກກະວານ ສາມາດຄາດການໄດ້ຢ່າງສົມບູນ ພວກເຂົາເຊື່ອວ່າ ຫາກທ່ານມີ ຂໍ້ມູນ ພຽງພໍ ທ່ານກໍ່ຈະສາມາດຄາດເດົາໄດ້ຢ່າງສົມບູນແບບວ່າຫຍັງຈະເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປ

ແນວໃດກໍ່ຕາມ ວິທະຍາສາດສະໄໝໃໝ່ ເປັນການປະສົມປະສານຂອງແນວຄິດ ທິດສະດີວິທະຍາສາດບາງອັນ ເປັນແບບກຳນົດນິຍົມ ໝາຍຄວາມວ່າພວກມັນຄາດການຜົນລັບທີ່ແນ່ນອນ ແຕ່ທິດສະດີອື່ນໆ ເປັນແບບ “ສະຖິຕິ” (stochastic) ໝາຍຄວາມວ່າພວກມັນກ່ຽວຂ້ອງກັບໂອກາດ ຫຼືຄວາມສຸ່ມ ການປະສົມປະສານນີ້ ເຮັດໃຫ້ຄຳຖາມກ່ຽວກັບເສລີພາບໃນການເລືອກ ໃນວິທະຍາສາດສັບຊ້ອນຂຶ້ນ

ຮູບພາບອື່ນໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ

ຄົນທີ່ກຳລັງກະໂດດລົງນ້ຳ ການກະທຳນີ້ອາດຖືກເບິ່ງວ່າເປັນການເລືອກ ທີ່ເຮັດຂຶ້ນໂດຍເສລີພາບໃນການເລືອກຂອງພວກເຂົາ (Summer redemption).

ການເຄື່ອນໄຫວຂອງໂດມິໂນ ຖືກກຳນົດຢ່າງສົມບູນໂດຍກົດແຫ່ງຟີຊິກ (Dominoes line).

ເຣເນ ເດການ໌ດ໌ ເປັນນັກປັດຊະຍາທີ່ມີຊື່ສຽງ (Portrait of René Descartes (1596-1650)).

ໂທມັດ ຮອບສ໌ ເຊື່ອໃນຮູບແບບໜຶ່ງຂອງກຳນົດນິຍົມແບບອ່ອນ (Thomas Hobbes).

ບາຣຸກ ສະປິໂນຊາ ຄິດວ່າເສລີພາບໃນການເລືອກບໍ່ມີຢູ່ຈິງ (Portrait of Baruch de Spinoza (1632-1677), ca. 1665).

 ອາທັວ ໂຊເປັນເຮົາເອີ ເຊື່ອວ່າການກະທຳຂອງເຮົາບໍ່ອິດສະຫຼະ ແຕ່ຄວາມປາຖະໜາທີ່ເລິກເຊິ່ງກວ່າຂອງເຮົາເປັນອິດສະຫຼະ (Arthur Schopenhauer).

ແນວຄິດຂອງ ອອກັດສະຕິນແຫ່ງຮິບໂປ ກ່ຽວກັບເສລີພາບໃນການເລືອກ ມີຜົນກະທົບອັນໃຫຍ່ຫຼວງຕໍ່ຄວາມເຊື່ອຂອງຄຣິສຕຽນ (Español: San Agustín).

ການແກະສະຫຼັກ ຂອງ ໄມໂມນິດີສ ໃນ ສະພາຜູ້ແທນລາດສະດອນສະຫະລັດ: Jewish philosopher of Cordova, Spain; compiled a systematic exposition of the whole of Jewish law as contained in the Pentateuch and in Talmudic literature. Brenda Putnam Marble, 28″ dia. 1950 House of Representatives Chamber This official Architect of the Capitol photograph is being made available for educational, scholarly, news or personal purposes (not advertising or any other commercial use). When any of these images is used the photographic credit line should read “Architect of the Capitol.” These images may not be used in any way that would imply endorsement by the Architect of the Capitol or the United States Congress of a product, service or point of view. For more information visit www.aoc.gov.

ເສລີພາບໃນການເລືອກ: ວິທີງ່າຍໆນຳໄປໃຊ້ໃນຊີວິດຂອງທ່ານ

ເສລີພາບໃນການເລືອກ ໝາຍຄວາມງ່າຍໆວ່າ: ທ່ານຄວບຄຸມການເລືອກຂອງຕົນເອງໄດ້ແທ້ບໍ? ນີ້ຟັງເບິ່ງຄືເປັນຄຳຖາມທາງປັດຊະຍາທີ່ຍາກ ແຕ່ແທ້ຈິງແລ້ວມັນຊ່ວຍແກ້ບັນຫາປະຈຳວັນ — ເຊັ່ນ ຄວາມຮູ້ສຶກຜິດ, ການຕຳໜິ ແລະ ຄວາມຄຽດກ່ຽວກັບການຕັດສິນໃຈ ນີ້ຄືວິທີນຳໄປໃຊ້ແບບງ່າຍໆ.

1. ໃຈດີກັບຕົນເອງ ແຕ່ຍັງຮັບຜິດຊອບ

ແນວຄິດ: ທ່ານບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງມີ “ອິດສະຫຼະສົມບູນແບບ” ຈຶ່ງຈະຮັບຜິດຊອບໄດ້ ທ່ານພຽງແຕ່ຕ້ອງໄດ້ປະຕິບັດຕາມຄວາມຕ້ອງການຂອງຕົນເອງ ບໍ່ແມ່ນເພາະຖືກໃຜບັງຄັບ.

ວິທີໃຊ້: ເມື່ອທ່ານເຮັດຜິດພາດ ໃຫ້ຖາມສອງຄຳຖາມງ່າຍໆ:

• ຕອນນັ້ນຂ້ອຍຮູ້ພຽງພໍທີ່ຈະເລືອກໄດ້ດີກວ່ານີ້ບໍ?
• ຂ້ອຍຍັງໄດ້ປະຕິບັດຕາມຄຸນຄ່າຂອງຕົນເອງບໍ ໂດຍບໍ່ມີໃຜບັງຄັບ?

ຕົວຢ່າງ: ທ່ານລືມວັນເກີດຂອງໝູ່ ເພາະວຽກຫຼາຍເກີນໄປ ຢ່າເວົ້າວ່າ “ຂ້ອຍເປັນໝູ່ທີ່ບໍ່ດີຫຼາຍ” (ຮ້າຍແຮງເກີນໄປ) ຢ່າເວົ້າວ່າ “ບໍ່ແມ່ນຄວາມຜິດຂ້ອຍເລີຍ” (ງ່າຍເກີນໄປກັບຕົນເອງ) ແທນສິ່ງນັ້ນ ໃຫ້ເວົ້າວ່າ: “ຂ້ອຍຫຍຸ້ງ ແຕ່ຂ້ອຍສາມາດຕັ້ງການແຈ້ງເຕືອນໄດ້ ເທື່ອໜ້າຂ້ອຍຈະເຮັດ” ນີ້ຍຸຕິທຳກັບຕົນເອງ ແລະ ຍັງຮັບຜິດຊອບຢູ່.

2. ແຍກ “ເກີດຫຍັງຂຶ້ນ” ອອກຈາກ “ເປັນຫຍັງມັນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ”

ແນວຄິດ: ສານມັກຖາມສອງຄຳຖາມສະເໝີ: ຄົນນັ້ນເຮັດແທ້ບໍ? ພວກເຂົາເລືອກທີ່ຈະເຮັດບໍ? ທ່ານສາມາດໃຊ້ສອງຄຳຖາມດຽວກັນນີ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ.

ວິທີໃຊ້: ກ່ອນຕັດສິນຄົນອື່ນ ໃຫ້ຖາມ:

1. ເກີດຫຍັງຂຶ້ນແທ້ໆ? (ພຽງແຕ່ຂໍ້ເທັດຈິງ)
2. ພວກເຂົາມີທາງເລືອກແທ້ບໍ ຫຼື ພວກເຂົາຕິດຢູ່ (ເຈັບປ່ວຍ, ໄດ້ຮັບຂໍ້ມູນຜິດ, ບໍ່ມີທາງເລືອກອື່ນ)?

ຕົວຢ່າງ: ເພື່ອນຮ່ວມງານຂອງທ່ານມາປະຊຸມຊ້າ ແທນທີ່ຈະຄິດວ່າ “ລາວຂີ້ຄ້ານ” ໃຫ້ກວດຂໍ້ເທັດຈິງກ່ອນ: ລົດເມຂອງລາວເສຍ ລາວບໍ່ໄດ້ເລືອກທີ່ຈະມາຊ້າ — ມັນຢູ່ນອກການຄວບຄຸມຂອງລາວ ຕອນນີ້ການຕັດສິນຂອງທ່ານຍຸຕິທຳ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ປະຕິກິລິຍາໄວໆ.

3. ປ່ອຍວາງອະດີດ ຄືກັບວ່າມັນ “ຖືກກຳນົດໄວ້ແລ້ວ”

ແນວຄິດ: ບາງສິ່ງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ແລະ ປ່ຽນແປງບໍ່ໄດ້ ການຄິດວ່າ “ມັນຈະເກີດຂຶ້ນຢູ່ດີ” ສາມາດຊ່ວຍໃຫ້ທ່ານເລີກຮູ້ສຶກຜິດກ່ຽວກັບມັນ.

ວິທີໃຊ້: ສຳລັບສິ່ງທີ່ທ່ານແກ້ໄຂບໍ່ໄດ້ ໃຫ້ບອກຕົນເອງວ່າ: “ຈາກທຸກສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນ ນີ້ຄືສິ່ງທີ່ຈະຕ້ອງເກີດຂຶ້ນ ຂ້ອຍບໍ່ສາມາດຍ້ອນກັບໄປປ່ຽນມັນໄດ້” ຈາກນັ້ນ ໃຫ້ຫັນໄປສົນໃຈສິ່ງທີ່ທ່ານ ຄວບຄຸມໄດ້ ໃນຕອນນີ້.

ຕົວຢ່າງ: ທ່ານບໍ່ໄດ້ວຽກທີ່ຢາກໄດ້ຫຼາຍ ແທນທີ່ຈະຄິດວົນຄຳຕອບສຳພາດຊ້ຳໆໃນຫົວ ໃຫ້ເວົ້າວ່າ: “ມັນຈົບແລ້ວ ຂ້ອຍປ່ຽນມັນບໍ່ໄດ້ ສິ່ງທີ່ສຳຄັນຕອນນີ້ ຄືການສະໝັກຄັ້ງຕໍ່ໄປ” ນີ້ບໍ່ແມ່ນການຍອມແພ້ — ແຕ່ແມ່ນການປົດປ່ອຍຄວາມຄິດຂອງທ່ານ ໄປສູ່ອະນາຄົດ.

4. ໂຟກັດສະເພາະສິ່ງທີ່ທ່ານຄວບຄຸມໄດ້

ແນວຄິດ: ບາງສິ່ງທ່ານຄວບຄຸມໄດ້ ບາງສິ່ງພຽງແຕ່ເປັນໂຊກ ຫຼື ໂອກາດ ການຮູ້ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ ຊ່ວຍໃຫ້ທ່ານຫຼຸດຄວາມຄຽດໄດ້ຫຼາຍ.

ວິທີໃຊ້: ແຍກການຕັດສິນໃຈໃຫຍ່ໃດໜຶ່ງ ອອກເປັນສອງລາຍການ:

• ສິ່ງທີ່ຂ້ອຍຄວບຄຸມ: ຄວາມພະຍາຍາມຂອງຂ້ອຍ, ການກຽມຕົວ, ຄວາມຊື່ສັດ
• ສິ່ງທີ່ຂ້ອຍຄວບຄຸມບໍ່ໄດ້: ການຕັດສິນໃຈຂອງຄົນອື່ນ, ໂຊກ, ຈັງຫວະເວລາ

ຕົວຢ່າງ: ທ່ານກຳລັງສະໝັກວຽກໃໝ່ ທ່ານຄວບຄຸມຊີວະປະຫວັດ ແລະ ການກຽມຕົວສຳພາດຂອງທ່ານໄດ້ ແຕ່ທ່ານ ຄວບຄຸມບໍ່ໄດ້ ວ່າບໍລິສັດມີຄົນພາຍໃນທີ່ຫວັງໄວ້ແລ້ວບໍ ໃຫ້ໃສ່ພະລັງງານພຽງແຕ່ໃນຊີວະປະຫວັດ ແລະ ທັກສະການສຳພາດ ຢ່າຄຽດກັບສ່ວນທີ່ຄວບຄຸມບໍ່ໄດ້.

5. ເຮັດ “ການກວດສອບການເລືອກ” ງ່າຍໆທຸກຄືນ

ກ່ອນນອນ ໃຫ້ຄິດເຖິງການຕັດສິນໃຈໜຶ່ງທີ່ທ່ານໄດ້ເຮັດມື້ນີ້ ແລ້ວຖາມວ່າ:

• ມື້ນີ້ຂ້ອຍໄດ້ເລືອກຫຍັງຢ່າງອິດສະຫຼະ?
• ແມ່ນຫຍັງເປັນພຽງແຕ່ນິໄສ ຫຼື ປະຕິກິລິຍາຕໍ່ຄວາມກົດດັນ?
• ຂ້ອຍຈະເລືອກສິ່ງດຽວກັນອີກບໍ?

ຕົວຢ່າງ: “ມື້ນີ້ຂ້ອຍເລືອກທີ່ຈະອອກໄປຍ່າງ ແທນທີ່ຈະໄຖມືຖື ນັ້ນຄືການເລືອກຢ່າງອິດສະຫຼະ ແລະ ຂ້ອຍພູມໃຈໃນມັນ ແຕ່ການທີ່ຂ້ອຍໃຈຮ້າຍໃສ່ນ້ອງສາວກ່ອນໜ້ານີ້ ເປັນປະຕິກິລິຍາຕໍ່ຄວາມຄຽດຫຼາຍກວ່າ ເທື່ອໜ້າຂ້ອຍຈະຢຸດຄິດກ່ອນ”.

ຂໍ້ຄິດຫຼັກ: ທ່ານບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງແກ້ໄຂການໂຕ້ຖຽງທາງປັດຊະຍາທັງໝົດ ພຽງແຕ່ໃຊ້ “ມັນຖືກກຳນົດໄວ້ແລ້ວ” ເພື່ອປ່ອຍວາງອະດີດ ແລະ ໃຊ້ “ຂ້ອຍມີທາງເລືອກ” ເພື່ອຄວບຄຸມມື້ນີ້ ທັງສອງແນວຄິດເປັນປະໂຫຍດ — ເຖິງແມ່ນວ່າພວກມັນຈະບໍ່ເຫັນດີກັນຢ່າງສົມບູນແບບກໍ່ຕາມ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/