ຄຳຮ້ອຍແກ້ວ (Prose)

ຄຳຮ້ອຍແກ້ວ (Prose) ແມ່ນວິທີການຂຽນ ຫຼື ການເວົ້າແບບປົກກະຕິທີ່ເຮົາໃຊ້ກັນທຸກມື້. ໃຫ້ຄິດເບິ່ງວ່າມັນເປັນພາສາທີ່ລຽບງ່າຍ, ບໍ່ມີຮູບແບບພິເສດ ຫຼື ການສຳພັດຄ້ອງຈອງ. ມັນແຕກຕ່າງຈາກບົດກະວີ (poetry) ເຊິ່ງມັກຈະມີຈັງຫວະ ຫຼື ໂຄງສ້າງທີ່ສະເພາະເຈາະຈົງ.

ເມື່ອທ່ານອ່ານປຶ້ມ, ໜັງສືພິມ, ຫຼື ແມ່ນແຕ່ຈົດໝາຍຈາກໝູ່, ທ່ານກໍມັກຈະກຳລັງອ່ານຮ້ອຍແກ້ວຢູ່. ມັນຖືກໃຊ້ເພື່ອແບ່ງປັນຂໍ້ມູນຂໍ້ເທັດຈິງ, ເລົ່າເລື່ອງລາວ, ຫຼື ອະທິບາຍແນວຄວາມຄິດດ້ວຍວິທີທີ່ຊັດເຈນ ແລະ ກົງໄປກົງມາ.

ຄຳຮ້ອຍແກ້ວແມ່ນຫຍັງ? (What is Prose?)

ຄຳຮ້ອຍແກ້ວແມ່ນຄ້າຍຄືກັບການສື່ສານ (communication) ໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງເຮົາ. ມັນບໍ່ໄດ້ປະຕິບັດຕາມຈັງຫວະທີ່ເຄັ່ງຄັດ ຫຼື ແຜນຜັງການສຳພັດຄ້ອງຈອງ, ບໍ່ຄືກັບບົດກະວີ. ມັນເປັນຮູບແບບການຂຽນທີ່ພົບເຫັນໄດ້ຫຼາຍທີ່ສຸດ.

ຄຳວ່າ “prose” ມາຈາກຄຳພາສາລາຕິນ (Latin) ວ່າ prosa. ເຊິ່ງໝາຍຄວາມວ່າ “ກົງໄປກົງມາ”. ດັ່ງນັ້ນ, ຄຳຮ້ອຍແກ້ວຈຶ່ງເປັນການຂຽນທີ່ເຂົ້າສູ່ເນື້ອຫາໂດຍກົງ.

ພວກເຮົາເຫັນຄຳຮ້ອຍແກ້ວຢູ່ໃສແດ່? (Where Do We See Prose?)

ທ່ານສາມາດພົບເຫັນຮ້ອຍແກ້ວໄດ້ໃນຫຼາຍບ່ອນ. ນີ້ແມ່ນຕົວຢ່າງບາງຢ່າງ:

• ປຶ້ມ: ນະວະນິຍາຍ (novels) ແລະ ປຶ້ມສານຄະດີ (non-fiction) ສ່ວນໃຫຍ່ຖືກຂຽນເປັນຄຳຮ້ອຍແກ້ວ.
• ໜັງສືພິມ ແລະ ວາລະສານ: ບົດຄວາມ ແລະ ລາຍງານຕ່າງໆໃຊ້ຮ້ອຍແກ້ວເພື່ອແບ່ງປັນຂ່າວສານ ແລະ ຂໍ້ມູນ.
• ຈົດໝາຍ ແລະ ອີເມວ: ເມື່ອທ່ານຂຽນຫາໃຜຜູ້ໜຶ່ງ, ທ່ານກໍໃຊ້ຄຳຮ້ອຍແກ້ວ.
• ບົດຄວາມວິຊາການ ແລະ ລາຍງານ: ວຽກບ້ານຂອງໂຮງຮຽນມັກຈະຖືກຂຽນເປັນຄຳຮ້ອຍແກ້ວ.
• ສາລານຸກົມ: ເຊັ່ນດຽວກັບອັນນີ້! ບົດຄວາມທັງໝົດຢູ່ບ່ອນນີ້ແມ່ນຄຳຮ້ອຍແກ້ວ.
• ສຸນທອນພົດ: ເມື່ອຜູ້ຄົນຂຶ້ນກ່າວປາໄສ, ພວກເຂົາມັກຈະເວົ້າເປັນຄຳຮ້ອຍແກ້ວ.

ຄຳຮ້ອຍແກ້ວ ທຽບກັບ ບົດກະວີ (Prose vs. Poetry)

ຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ສຳຄັນລະຫວ່າງຄຳຮ້ອຍແກ້ວ ແລະ ບົດກະວີ (poetry) ແມ່ນວິທີທີ່ພວກມັນຖືກສ້າງຂຶ້ນ:

• ຄຳຮ້ອຍແກ້ວໄຫຼໄປຢ່າງອິດສະຫຼະ. ມັນບໍ່ມີຈັງຫວະ ຫຼື ການສຳພັດຄ້ອງຈອງທີ່ຕາຍຕົວ. ມັນເນັ້ນໃສ່ປະໂຫຍກ ແລະ ວັກຕອນ.
• ບົດກະວີມັກຈະໃຊ້ການວັດແທກຈັງຫວະ (meter) (ຮູບແບບຂອງພະຍາງທີ່ເນັ້ນໜັກ ແລະ ບໍ່ເນັ້ນໜັກ) ແລະ ການສຳພັດຄ້ອງຈອງ (rhyme). ມັນອາດຈະໃຊ້ການຕັດແຖວ ແລະ ວັກຕອນທີ່ສະເພາະເພື່ອສ້າງຜົນກະທົບທາງດົນຕີ ຫຼື ອາລົມພິເສດ.

ຕົວຢ່າງ: ເລື່ອງກ່ຽວກັບມັງກອນຈະເປັນຮ້ອຍແກ້ວ. ແຕ່ບົດກະວີກ່ຽວກັບມັງກອນອາດຈະມີແຖວທີ່ສຳພັດກັນ ເຊັ່ນ: “ມັງກອນບິນຂຶ້ນສູງ, ຢູ່ເທິງທ້ອງຟ້າ.”

ພວກມັນສາມາດປະສົມກັນໄດ້ບໍ່? (Can They Mix?)

ບາງຄັ້ງ, ນັກຂຽນກໍປະສົມຄຳຮ້ອຍແກ້ວ ແລະ ບົດກະວີເຂົ້າກັນ. ນີ້ເອີ້ນວ່າ ບົດກະວີຄຳຮ້ອຍແກ້ວ (prose poetry). ມັນເບິ່ງຄືກັບຄຳຮ້ອຍແກ້ວໃນໜ້າປຶ້ມ, ແຕ່ມັນໃຊ້ພາສາແບບກະວີ, ການໃຊ້ພາບພົດ, ແລະ ບາງຄັ້ງກໍມີຈັງຫວະທີ່ຮູ້ສຶກຄືກັບບົດກະວີ. ມັນເປັນວິທີທີ່ສ້າງສັນໃນການລວມເອົາຂໍ້ດີຂອງທັງສອງຮູບແບບເຂົ້າກັນ.

ຕົວຢ່າງຄຳຮ້ອຍແກ້ວ ແລະ ບົດກະວີ:

ເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າໃຈງ່າຍຂຶ້ນ ລອງເບິ່ງເລື່ອງດຽວກັນ ທີ່ຂຽນໃນສອງແບບ.

ຕົວຢ່າງທີ 1: ເລື່ອງດຽວກັນ

ເລື່ອງ: ຝົນຕົກຕອນເຊົ້າ

ແບບຄຳຮ້ອຍແກ້ວ:

ເຊົ້າມື້ນີ້ຝົນຕົກແຕ່ຕອນ 5 ໂມງເຊົ້າ. ແມ່ລຸກຂຶ້ນມາເກັບເຄື່ອງທີ່ຕາກໄວ້ເຂົ້າເຮືອນ, ສ່ວນພໍ່ກໍ່ຟ້າວໄປເອົາຜ້າຢາງໄປຄຸມກອງຟືນຫຼັງເຮືອນ. ເດັກນ້ອຍນອນຟັງສຽງຝົນຢູ່ເທິງຫຼັງຄາ ແລ້ວກໍ່ຫຼັບຕໍ່ໄປອີກ.

ແບບບົດກະວີ:

ຝົນຫຼົ່ນລົງມາ ຕອນຟ້າຍັງມືດ
ສຽງນ້ອຍໆ ເຄາະຫຼັງຄາ
ເດັກນ້ອຍນອນຟັງ
ຄືເພງກ່ອມ ຈາກຟ້າ

ສັງເກດວ່າ ແບບທຳອິດເລົ່າເຫດການເປັນປະໂຫຍກ ແລະ ວັກ ຄືກັບທີ່ເຮົາເວົ້າກັນປົກກະຕິ. ແບບທີສອງຕັດເປັນແຖວສັ້ນໆ ເລືອກຄຳໃຫ້ມີຈັງຫວະ ແລະ ໃຫ້ອາລົມຫຼາຍກວ່າລາຍລະອຽດ.

ຕົວຢ່າງທີ 2: ຄຳຮ້ອຍແກ້ວໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

ຂໍ້ຄວາມໃນໂທລະສັບ (ຄຳຮ້ອຍແກ້ວ):
“ແມ່ ມື້ນີ້ລູກຈະກັບບ້ານຊ້າໜ້ອຍໜຶ່ງ ເພາະມີປະຊຸມຢູ່ໂຮງຮຽນ. ບໍ່ຕ້ອງຖ້າກິນເຂົ້າແລງເດີ.”

ປະກາດຂ່າວ (ຄຳຮ້ອຍແກ້ວ):
“ກົມອຸຕຸນິຍົມວິທະຍາ ແຈ້ງວ່າ ໃນສອງສາມວັນຂ້າງໜ້າ ຈະມີຝົນຕົກໜັກຢູ່ພາກໃຕ້ ຂໍໃຫ້ປະຊາຊົນລະມັດລະວັງນ້ຳຖ້ວມ.”

ວຽກບ້ານ (ຄຳຮ້ອຍແກ້ວ):
“ແມ່ນ້ຳຂອງເປັນແມ່ນ້ຳສາຍສຳຄັນຂອງພາກພື້ນນີ້ ເພາະມັນໃຫ້ນ້ຳ, ປາ ແລະ ເສັ້ນທາງຄົມມະນາຄົມແກ່ຜູ້ຄົນຫຼາຍລ້ານຄົນ.”

ທັງສາມຕົວຢ່າງ ຕັ້ງໃຈບອກຂໍ້ມູນໃຫ້ຊັດເຈນ ແລະ ກົງໄປກົງມາ ບໍ່ໄດ້ເນັ້ນຄວາມມ່ວນຂອງສຽງ.

ຕົວຢ່າງທີ 3: ຄຳຮ້ອຍແກ້ວ ທຽບກັບ ບົດກະວີ ແບບງ່າຍໆ

ຫົວຂໍ້	ຄຳຮ້ອຍແກ້ວ	ບົດກະວີ
ວິທີຂຽນ	ເປັນປະໂຫຍກ ແລະ ວັກ	ເປັນແຖວສັ້ນ-ຍາວ ຕາມຈັງຫວະ
ຈັງຫວະ/ສຽງສຳຜັດ	ບໍ່ບັງຄັບ	ມັກມີ
ຈຸດປະສົງ	ບອກຂໍ້ມູນ ເລົ່າເລື່ອງ ອະທິບາຍ	ສະແດງອາລົມ ແລະ ພາບພົດ
ຕົວຢ່າງ	ຂ່າວ, ນິຍາຍ, ອີເມວ	ກອນ, ເພງລຳ, ບົດຮ້ອງ

ຕົວຢ່າງທີ 4: ບົດກະວີຄຳຮ້ອຍແກ້ວ (Prose poetry)

ເບິ່ງຄືຄຳຮ້ອຍແກ້ວ ແຕ່ໃຊ້ພາສາແບບກະວີ:

“ຕອນແລງ ຕາເວັນຕົກລົງຫຼັງພູ ເຮັດໃຫ້ທ້ອງຟ້າກາຍເປັນສີສົ້ມຄືເປືອກໝາກກ້ຽງ. ລົມພັດເບົາໆ ພາກິ່ນດິນຫຼັງຝົນມາຫາເຮົາ ຄືກັບວ່າແຜ່ນດິນກຳລັງຫາຍໃຈ.”

ມັນຖືກຂຽນເປັນວັກຕໍ່ເນື່ອງແບບຮ້ອຍແກ້ວ ແຕ່ມີຮູບພາບ ແລະ ການປຽບທຽບແບບບົດກະວີ.

ແບບຝຶກຫັດ ລອງຈັດປະເພດເບິ່ງ

ອັນໃດເປັນຄຳຮ້ອຍແກ້ວ ແລະ ອັນໃດເປັນບົດກະວີ?

1. “ມື້ນີ້ຂ້ອຍໄປຕະຫຼາດຊື້ຜັກ ແລະ ປາ ແລ້ວກັບມາແຕ່ງກິນເຂົ້າທ່ຽງ.”
2. “ເດືອນສ່ອງສະຫວ່າງ ເໜືອນ້ຳຂອງ / ຄື້ນນ້ອຍໆ ລອງລຳ ນຳແສງເງິນ”
3. “ລັດຖະບານປະກາດເປີດໂຮງຮຽນໃໝ່ ຢູ່ເມືອງວັງວຽງ ໃນເດືອນໜ້າ.”

ຄຳຕອບ: ຂໍ້ 1 ແລະ 3 ເປັນຄຳຮ້ອຍແກ້ວ (ເລົ່າ ແລະ ບອກຂໍ້ມູນກົງໆ). ຂໍ້ 2 ເປັນບົດກະວີ (ມີຈັງຫວະ ແຖວສັ້ນ ແລະ ພາບພົດ).

ໃນວັນນະຄະດີລາວ ບົດກະວີມັກຈະມີຮູບແບບສະເພາະ ເຊັ່ນ: ກອນ ແລະ ຄຳລຳຕ່າງໆ ທີ່ມີກົດເລື່ອງສຽງວັນນະຍຸດ ແລະ ສຽງສຳຜັດ. ສ່ວນນິຍາຍ ຂ່າວ ແລະ ບົດຄວາມ ແມ່ນຄຳຮ້ອຍແກ້ວ. ຖ້າທ່ານມີຄຳຖາມວ່າ ຂໍ້ຄວາມໃດເປັນຄຳຮ້ອຍແກ້ວ ໃຫ້ຖາມຕົນເອງວ່າ “ມັນຖືກຂຽນເປັນປະໂຫຍກທຳມະດາ ບໍ່ມີຈັງຫວະບັງຄັບ ບໍ?” ຖ້າແມ່ນ ກໍ່ເປັນຄຳຮ້ອຍແກ້ວ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://kids.kiddle.co/Prose