ລັດທິອະນຸລັກນິຍົມ (Conservatism) ແມ່ນຫຍັງ?

ອະນຸລັກນິຍົມ (Conservatism) ແມ່ນວິທີການຄິດທີ່ຕ້ອງການຮັກສາ ແລະ ປົກປ້ອງແນວຄວາມຄິດ, ການປະຕິບັດ, ແລະ ຄຸນຄ່າແບບດັ້ງເດີມໃນສັງຄົມ. ມັນເປັນປັດຊະຍາທາງການເມືອງທີ່ເນັ້ນໃສ່ການຮັກສາສິ່ງທີ່ຢູ່ຄູ່ກັບສັງຄົມມາເປັນເວລາດົນນານ.

Ronald Reagan (1981–1989): ອະດີດປະທານາທິບໍດີຂອງສະຫະລັດອາເມຣິກາ ຜູ້ທີ່ນຳໃຊ້ນະໂຍບາຍ “Reagan Doctrine” ເຊິ່ງມີບົດບາດສຳຄັນໃນການປັບໂຄງສ້າງພັກຣີພັບບລີກັນ (Republican Party).

ການເດີນຂະບວນ Taxpayer March on Washington (2009): ກຸ່ມຜູ້ປະທ້ວງຝ່າຍອະນຸລັກນິຍົມເດີນຂະບວນໄປຕາມຖະໜົນ Pennsylvania Avenue ໃນນະຄອນຫຼວງວໍຊິງຕັນ, ສະຫະລັດອາເມຣິກາ.

ໃນຫຼາຍປະເທດຕາເວັນຕົກ, ຜູ້ທີ່ມີແນວຄິດອະນຸລັກນິຍົມມັກຈະສະໜັບສະໜູນສິ່ງຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ຄອບຄົວແບບດັ້ງເດີມ (ພໍ່, ແມ່, ລູກ), ສາສະໜາທີ່ມີການຈັດຕັ້ງ, ກອງທັບ, ສິດທິໃນການຖືຄອງຊັບສິນ, ແລະ ບາງຄັ້ງກໍລວມເຖິງລະບອບກະສັດ (ລະບົບທີ່ມີພະມະຫາກະສັດ ຫຼື ພະລາຊິນີ). ພວກເຂົາມັກແນວຄວາມຄິດ ແລະ ລະບົບທີ່ນຳມາເຊິ່ງຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະ ໄດ້ພັດທະນາຢ່າງຊ້າໆຜ່ານການເວລາ. ບາງຄັ້ງຜູ້ມີແນວຄິດອະນຸລັກນິຍົມກໍບໍ່ມັກກະແສໃໝ່ໆ ເຊັ່ນ: ວັດທະນະທຳຍອດນິຍົມ (popular culture) ຫຼື ວິຖີຊີວິດທີ່ຫ່າງເຫີນຈາກສາສະໜາ. ພວກເຂົາຕ້ອງການກັບຄືນໄປຫາຄຸນຄ່າແບບເກົ່າ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ຖືວ່າເປັນ “ຄຸນຄ່າແບບເກົ່າ” ນັ້ນອາດຈະແຕກຕ່າງກັນໄປໃນແຕ່ລະກຸ່ມຂອງຜູ້ມີແນວຄິດອະນຸລັກນິຍົມ.

Gianfranco Fini: ອະດີດປະທານສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນຂອງອິຕາລີ (ໃນປີ 2004).

Angela Merkel: ອະດີດນາຍົກລັດຖະມົນຕີຂອງປະເທດເຢຍລະມັນ (ດຳລົງຕຳແໜ່ງລະຫວ່າງປີ 2005–2021).

Margaret Thatcher (1925–2013): ອະດີດນາຍົກລັດຖະມົນຕີອັງກິດ ຜູ້ທີ່ນຳພາພັກອະນຸລັກນິຍົມ (Conservative Party) ປັບປ່ຽນນະໂຍບາຍເສດຖະກິດໄປສູ່ຝ່າຍຂວາ ເຊິ່ງຮູ້ຈັກກັນໃນນາມ “ລັດທິແທດເຊີ” (Thatcherism).

ຄຳວ່າ “ອະນຸລັກນິຍົມ” ຖືກນຳໃຊ້ໃນທາງການເມືອງຄັ້ງທຳອິດປະມານປີ 1818 ໃນປະເທດຝຣັ່ງ. ມັນຖືກໃຊ້ໃນຊ່ວງເວລາທີ່ຜູ້ຄົນຕ້ອງການຍົກເລີກການປ່ຽນແປງບາງຢ່າງຈາກການປະຕິວັດຝຣັ່ງ. ໃນທາງປະຫວັດສາດ, ອະນຸລັກນິຍົມມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບການເມືອງຝ່າຍຂວາ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ມັນບໍ່ມີກົດເກນຕາຍຕົວອັນດຽວທີ່ກຳນົດວ່າສິ່ງໃດເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນໃດໜຶ່ງເປັນຜູ້ມີແນວຄິດອະນຸລັກນິຍົມ. ສິ່ງທີ່ຖືວ່າເປັນ “ແບບດັ້ງເດີມ” ແມ່ນມີການປ່ຽນແປງໄປຕາມສະຖານທີ່ ແລະ ເວລາ.

ການເດີນຂະບວນ March for Life ໃນປາຣີ (2012): ການເດີນຂະບວນໃນປະເທດຝຣັ່ງ.

Nicolas Sarkozy: ອະດີດປະທານາທິບໍດີຂອງປະເທດຝຣັ່ງ (ດຳລົງຕຳແໜ່ງລະຫວ່າງປີ 2007–2012).

ແນວຄວາມຄິດອະນຸລັກນິຍົມໄດ້ມີການປ່ຽນແປງຫຼາຍຢ່າງ ເນື່ອງຈາກມັນໄດ້ປັບຕົວເຂົ້າກັບປະເພນີ ແລະ ວັດທະນະທຳທີ່ແຕກຕ່າງກັນທົ່ວໂລກ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ຜູ້ມີແນວຄິດອະນຸລັກນິຍົມບາງຄົນເຊື່ອວ່າລັດຖະບານຄວນເຂົ້າມາມີບົດບາດໃນເສດຖະກິດຫຼາຍຂຶ້ນ, ໃນຂະນະທີ່ຄົນອື່ນມັກລະບົບເສລີນິຍົມທາງເສດຖະກິດ (laissez-faire) ທີ່ລັດຖະບານເຂົ້າມາແຊກແຊງໜ້ອຍທີ່ສຸດ. ນີ້ໝາຍຄວາມວ່າ ຜູ້ມີແນວຄິດອະນຸລັກນິຍົມຈາກປະເທດທີ່ແຕກຕ່າງກັນ, ເຊິ່ງແຕ່ລະຝ່າຍພະຍາຍາມປົກປ້ອງປະເພນີຂອງຕົນເອງ, ອາດຈະມີຄວາມເຫັນບໍ່ລົງຮອຍກັນໃນຫຼາຍຫົວຂໍ້. ເອັດມຸນດ໌ ເບີຣ໌ກ (Edmund Burke), ນັກການເມືອງໃນສະຕະວັດທີ 18, ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບວ່າເປັນໜຶ່ງໃນນັກຄິດຫຼັກທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງແນວຄິດອະນຸລັກນິຍົມ. ເພິ່ນໄດ້ຄັດຄ້ານການປະຕິວັດຝຣັ່ງ ແຕ່ໄດ້ສະໜັບສະໜູນການປະຕິວັດອາເມຣິກາ.

ອະນຸລັກນິຍົມແມ່ນຫຍັງ?

ຜູ້ຊ່ຽວຊານບາງຄົນ ເຊັ່ນ: ຊາມູເອນ ພີ. ຮັນຕິງຕັນ (Samuel P. Huntington), ເຫັນວ່າອະນຸລັກນິຍົມເປັນສິ່ງທີ່ປ່ຽນແປງໄປຕາມສະຖານະການ. ພວກເຂົາເຊື່ອວ່າຜູ້ທີ່ມີແນວຄິດອະນຸລັກນິຍົມຄືຜູ້ທີ່ປົກປ້ອງລະບົບ ແລະ ແນວຄວາມຄິດທີ່ສຳຄັນຂອງຍຸກສະໄໝຂອງພວກເຂົາ. ຄວິນຕິນ ຮອກ (Quintin Hogg), ຜູ້ທີ່ນຳພາພັກອະນຸລັກນິຍົມອັງກິດໃນປີ 1959, ກ່າວວ່າອະນຸລັກນິຍົມ “ບໍ່ແມ່ນປັດຊະຍາຫຼາຍເທົ່າກັບການເປັນທັດສະນະຄະຕິ”. ເພິ່ນໝາຍຄວາມວ່າມັນເປັນວິທີການຄິດທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ສັງຄົມພັດທະນາ ແລະ ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການພື້ນຖານຂອງມະນຸດ. ຄຳວ່າ “ອະນຸລັກນິຍົມ” ມັກຖືກໃຊ້ເພື່ອອະທິບາຍ “ທັດສະນະຝ່າຍຂວາ” ທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງເສລີນິຍົມ ແລະ ລັດທິຟາດຊິດໃນມາດຕາສ່ວນທາງການເມືອງ.

ຄວາມສຳຄັນຂອງປະເພນີ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະບໍ່ມີຄຳນິຍາມດຽວ, ແຕ່ແນວຄວາມຄິດທົ່ວໄປບາງຢ່າງກໍປາກົດຢູ່ໃນການຄິດແບບອະນຸລັກນິຍົມ. ອີງຕາມ ໄມເຄິລ ໂອເຄຊອດ (Michael Oakeshott), ການເປັນຜູ້ມີແນວຄິດອະນຸລັກນິຍົມໝາຍຄວາມວ່າເຈົ້າພໍໃຈໃນສິ່ງທີ່ຄຸ້ນເຄີຍຫຼາຍກວ່າສິ່ງທີ່ໃໝ່. ເຈົ້າພໍໃຈສິ່ງທີ່ໄດ້ຜ່ານການທົດສອບມາແລ້ວຫຼາຍກວ່າສິ່ງທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ທົດສອບ. ເຈົ້າມັກຂໍ້ເທັດຈິງຫຼາຍກວ່າຄວາມລຶກລັບ, ແລະ ສິ່ງທີ່ເປັນຈິງຫຼາຍກວ່າສິ່ງທີ່ເປັນໄປໄດ້ພຽງແຕ່ໃນຄວາມຄິດ. ການເນັ້ນໃສ່ປະເພນີນີ້ສາມາດສະແດງເຖິງຄວາມເຊື່ອໝັ້ນໃນວິທີການຈັດຕັ້ງສັງຄົມທີ່ໄດ້ຜົນມາເປັນເວລາດົນນານ. ປະເພນີຍັງສາມາດເປັນສ່ວນສຳຄັນຂອງເອກະລັກຂອງກຸ່ມຄົນໄດ້.

ລະບຽບສັງຄົມ ແລະ ຄວາມເປັນທຳ ນັກຄິດທາງການເມືອງບາງຄົນ, ໂດຍສະເພາະຜູ້ທີ່ຢູ່ຝ່າຍຊ້າຍ, ເຫັນວ່າອະນຸລັກນິຍົມເປັນການປົກປ້ອງຄວາມບໍ່ສະເໝີພາບທາງສັງຄົມ ແລະ ເສດຖະກິດເປັນຫຼັກ. ຈາກມຸມມອງນີ້, ການເມືອງຝ່າຍຂວາສະໜັບສະໜູນແນວຄວາມຄິດທີ່ວ່າລະບຽບສັງຄົມ ແລະ ລຳດັບຊັ້ນ (ລະດັບຂອງອຳນາດ) ບາງຢ່າງແມ່ນເປັນທຳມະຊາດ ຫຼື ເປັນສິ່ງທີ່ດີ. ພວກເຂົາມັກຈະອີງໃສ່ສິ່ງນີ້ບົນພື້ນຖານຂອງກົດໝາຍທຳມະຊາດ, ເສດຖະກິດ, ຫຼື ປະເພນີ. ດັ່ງນັ້ນ, ສຳລັບບາງຄົນ, ອະນຸລັກນິຍົມຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນການຮັກສາລະບົບເກົ່າໄວ້ ແຕ່ເປັນການພະຍາຍາມເອົາອຳນາດກັບຄືນມາໃນເວລາທີ່ພວກເຂົາຮູ້ສຶກວ່າຖືກຄຸກຄາມ.

ໃນທາງກັບກັນ, ຜູ້ມີແນວຄິດອະນຸລັກນິຍົມບາງຄົນໂຕ້ຖຽງວ່າພວກເຂົາບໍ່ໄດ້ພະຍາຍາມປົກປ້ອງອຳນາດຂອງຕົນເອງ. ແຕ່ກົງກັນຂ້າມ, ພວກເຂົາເຊື່ອວ່າພວກເຂົາກຳລັງປົກປ້ອງ “ສິດທິທີ່ບໍ່ສາມາດໂອນໃຫ້ກັນໄດ້” ແລະ ສົ່ງເສີມກົດລະບຽບທີ່ພວກເຂົາຄິດວ່າຄວນຈະເປັນຄວາມຈິງຕະຫຼອດໄປ ແລະ ໃຊ້ໄດ້ກັບທຸກຄົນ.

ນັກຄິດທາງການເມືອງ ໂຢຣາມ ຮາໂຊນີ (Yoram Hazony) ອະທິບາຍວ່າ ໃນສັງຄົມອະນຸລັກນິຍົມແບບດັ້ງເດີມ, ຜູ້ຄົນຈະໄດ້ຮັບຄວາມສຳຄັນ ແລະ ອິດທິພົນໂດຍອີງໃສ່ວ່າພວກເຂົາໄດ້ຮັບຄວາມເຄົາລົບຫຼາຍເທົ່າໃດພາຍໃນລຳດັບຊັ້ນທາງສັງຄົມ. ສິ່ງນີ້ລວມເຖິງປັດໄຈຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ອາຍຸ, ປະສົບການ, ແລະ ສະຕິປັນຍາ. ຄຳວ່າ ‘ລຳດັບຊັ້ນ’ (hierarchy) ມີຮາກຖານທາງສາສະໜາ ແລະ ໝາຍເຖິງ ‘ການປົກຄອງໂດຍປະໂລຫິດຊັ້ນສູງ’.

ທັດສະນະທີ່ເປັນຈິງກ່ຽວກັບມະນຸດ ອະນຸລັກນິຍົມໄດ້ຖືກເອີ້ນວ່າເປັນ “ປັດຊະຍາແຫ່ງຄວາມບໍ່ສົມບູນແບບຂອງມະນຸດ”. ນີ້ໝາຍຄວາມວ່າຜູ້ມີແນວຄິດອະນຸລັກນິຍົມຫຼາຍຄົນມີທັດສະນະທີ່ບໍ່ຄ່ອຍມີຄວາມຫວັງຕໍ່ທຳມະຊາດຂອງມະນຸດເທົ່າໃດ. ພວກເຂົາມັກຈະສົງໄສວ່າ ມະນຸດສາມາດໄດ້ຮັບການປັບປຸງໃຫ້ດີຂຶ້ນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຜ່ານແຜນການ ‘ອຸດົມຄະຕິ’ (ແນວຄວາມຄິດທີ່ສົມບູນແບບແຕ່ບໍ່ມີຄວາມເປັນຈິງ). ໂທມັສ ຮັອບສ໌ (Thomas Hobbes), ນັກຄິດສຳຄັນຜູ້ໜຶ່ງທີ່ມີທັດສະນະນີ້, ເຊື່ອວ່າຖ້າປາດສະຈາກກົດລະບຽບທີ່ເຂັ້ມງວດ, ຊີວິດຂອງມະນຸດຈະ “ຍາກຈົນ, ເລວຮ້າຍ, ປ່າເຖື່ອນ, ແລະ ສັ້ນ”. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ເພິ່ນຄິດວ່າຍັງຕ້ອງການລັດຖະບານສູນກາງທີ່ເຂັ້ມແຂງ.

ລັດທິປະຕິກິລິຍາ (Reactionism) ແມ່ນຫຍັງ?

ບົດຄວາມຫຼັກ: Reactionary

ລັດທິປະຕິກິລິຍາເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການເມືອງຝ່າຍຂວາທີ່ຄັດຄ້ານການປ່ຽນແປງທາງສັງຄົມຢ່າງແຂງຂັນ. ໃນພາສາທີ່ໃຊ້ທົ່ວໄປ, ຜູ້ມີແນວຄິດປະຕິກິລິຍາ (reactionary) ແມ່ນຜູ້ທີ່ມີທັດສະນະທາງການເມືອງແບບອະນຸລັກນິຍົມດັ້ງເດີມທີ່ຮຸນແຮງຫຼາຍ. ພວກເຂົາຕ້ານການປ່ຽນແປງທາງສັງຄົມ, ການເມືອງ, ແລະ ເສດຖະກິດ. ຜູ້ຊ່ຽວຊານບາງຄົນ, ເຊັ່ນ: ໂຄຣີ ໂຣບິນ (Corey Robin), ໃຊ້ຄຳວ່າ ‘reactionary’ ແລະ ‘conservative’ ເໝືອນກັບວ່າມັນມີຄວາມໝາຍອັນດຽວກັນ. ສ່ວນຄົນອື່ນໆ, ເຊັ່ນ: ມາກ ລິລລາ (Mark Lilla), ໂຕ້ຖຽງວ່າມັນເປັນວິທີການເບິ່ງໂລກທີ່ແຕກຕ່າງກັນ.

ຜູ້ມີແນວຄິດປະຕິກິລິຍາຄືບຸກຄົນທີ່ຕ້ອງການກັບຄືນໄປຫາສະພາບສັງຄົມໃນອະດີດ. ພວກເຂົາເຊື່ອວ່າສະພາບໃນອະດີດນັ້ນມີຄຸນນະພາບທີ່ດີເຊິ່ງຫາຍໄປໃນໂລກປັດຈຸບັນ. ໃນການໂຕ້ວາທີທາງການເມືອງ, ການຖືກເອີ້ນວ່າເປັນ ‘reactionary’ ມັກຈະຖືກເບິ່ງວ່າເປັນສິ່ງທີ່ເປັນທາງລົບ. ແນວໃດກໍຕາມ, ນັກຂຽນບາງຄົນກໍໄດ້ເລືອກທີ່ຈະໃຊ້ປ້າຍຊື່ນີ້ສຳລັບຕົນເອງ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/