ສົງຄາມຮ້ອຍປີ (The Hundred Years’ War) ເປັນຄວາມຂັດແຍ່ງອັນຍາວນານລະຫວ່າງຝຣັ່ງ ແລະ ອັງກິດ. ມັນເກີດຂຶ້ນໃນຊ່ວງປາຍຍຸກກາງ, ແກ່ຍາວເປັນເວລາ 116 ປີ ຈາກປີ 1337 ຫາ 1453. ສົງຄາມເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນຍ້ອນພະເຈົ້າຊາລ໌ສທີ່ 4 (Charles IV) ແຫ່ງຝຣັ່ງ ສະຫວັນນະຄົດໃນປີ 1328 ໂດຍບໍ່ມີພະລາຊະໂອລົດເພື່ອສືບທອດບັນລັງ.

ພະເຈົ້າເອັດເວີດທີ່ 3 (Edward III) ແຫ່ງອັງກິດ ເຊື່ອວ່າພະອົງຄວນເປັນກະສັດອົງໃໝ່ຂອງຝຣັ່ງ. ພະອົງເປັນພະລາຊະນັດດາ (ຫຼານຊາຍ) ຂອງພະເຈົ້າຊາລ໌ສທີ່ 4 ທາງຝ່າຍແມ່. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຊາວຝຣັ່ງບໍ່ຕ້ອງການກະສັດທີ່ເປັນຄົນຕ່າງຊາດ. ດັ່ງນັ້ນ, ພະເຈົ້າຟີລິບທີ່ 6 (Philip VI) ແຫ່ງຝຣັ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ຂຶ້ນຄອງລາດ. ພະອົງໂຕ້ແຍ້ງວ່າ ຕາມກົດໝາຍຊາລິກ (Salic law), ຜູ້ຍິງບໍ່ສາມາດປົກຄອງ ຫຼື ຖ່າຍທອດສິດໃນການປົກຄອງໃຫ້ແກ່ລູກຊາຍຂອງຕົນໄດ້. ຄວາມຂັດແຍ່ງນີ້ ນຳໄປສູ່ສົງຄາມລະຫວ່າງສອງປະເທດ.

ສົງຄາມຮ້ອຍປີ (Hundred Years’ War)

ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງສົງຄາມອັງກິດ-ຝຣັ່ງ (Anglo-French Wars)

ຮູບພາບຈາກຊ້າຍໄປຂວາ, ຕາມເຂັມໂມງ: ການສູ້ຮົບທີ່ La Rochelle, ການສູ້ຮົບທີ່ Agincourt, ການສູ້ຮົບທີ່ Patay, ໂຈນຂອງອາກ (Joan of Arc) ໃນການປິດລ້ອມເມືອງ Orléans.

• ວັນທີ: 24 ພຶດສະພາ 1337 – 19 ຕຸລາ 1453 (116 ປີ, 4 ເດືອນ, 3 ອາທິດ ແລະ 4 ມື້)
• ສະຖານທີ່: ຝຣັ່ງ, ປະເທດຕ່ຳ (Low Countries), ອັງກິດ, ແຫຼມໄອເບຣີຢາ (Iberian Peninsula)
• ຜົນຂອງສົງຄາມ: ໄຊຊະນະຂອງຝຣັ່ງ (House of Valois) ແລະ ພັນທະມິດ

ຜົນສະຫຼຸບ:

• House of Valois ຮັກສາບັນລັງຝຣັ່ງໄວ້ໄດ້; ສະຖາບັນກະສັດອັງກິດ ແລະ ຝຣັ່ງຍັງຄົງແຍກອອກຈາກກັນ
• ການສືບທອດບັນລັງແບບ Agnatic primogeniture (ສືບທອດທາງສາຍເລືອດຊາຍ) ໄດ້ຖືກຢືນຢັນເປັນກົດໝາຍການສືບທອດບັນລັງຝຣັ່ງ
• ຄວາມເຂັ້ມແຂງຂອງສະຖາບັນກະສັດຝຣັ່ງ
• House of Plantagenet ຂອງອັງກິດອ່ອນແອລົງ, ນຳໄປສູ່ສົງຄາມດອກກຸຫຼາບ (Wars of the Roses)
• ການເກີດຂຶ້ນຂອງຕົວຕົນແບບຊາດນິຍົມໃນອັງກິດ ແລະ ຝຣັ່ງ
• ການອ້າງສິດຂອງອັງກິດເໜືອບັນລັງຝຣັ່ງໄດ້ຖືກລະຖິ້ມໂດຍພຶດຕິນັຍ
• ຄວາມເສື່ອມຖອຍຂອງລະບົບອັດສະວິນ (Chivalry)
• ຄວາມເສື່ອມຖອຍຂອງລະບົບສັກດີນາ (Feudalism)

ການປ່ຽນແປງທາງດິນແດນ: ອັງກິດສູນເສຍດິນແດນທັງໝົດໃນທະວີບເອີຣົບທີ່ເຄີຍຄອບຄອງມາກ່ອນຢ່າງຖາວອນ ຍົກເວັ້ນພຽງແຕ່ເມືອງ Pale of Calais.

ຝ່າຍທີ່ເຂົ້າຮ່ວມສົງຄາມ:

• ຝຣັ່ງ (ສັດຊື່ຕໍ່ House of Valois): ລັດ Burgundy (1337 ຫາ 1419 ແລະ 1435 ຫາ 1453), ລາຊະອານາຈັກສະກັອດແລນ, ລາຊະອານາຈັກ Castile, ສາທາລະນະລັດ Genoa, ລາຊະອານາຈັກ Bohemia, ລາຊະອານາຈັກ Aragon, Avignon Papacy.
• ຝຣັ່ງ (ສັດຊື່ຕໍ່ House of Plantagenet): ລາຊະອານາຈັກອັງກິດ, ລັດ Burgundy (1419 ຫາ 1435), ລາຊະອານາຈັກປອກຕຸຍການ, ລາຊະອານາຈັກ Navarre, ກຸ່ມກະບົດ Ghent, Papal States.

ບັນດາຜູ້ນຳ:

• ຝຣັ່ງ: Philip VI (1337–1350), John II (1350–1364), Charles V (1364–1380), Charles VI (1380–1422), Charles VII (1422–1453)
• ອັງກິດ: Edward III (1337–1377), Richard II (1377–1399), Henry IV (1399–1413), Henry V (1413–1422), Henry VI (1422–1453)

ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງສົງຄາມ (1337-1360)

ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນ, ຝຣັ່ງມີຄວາມເຂັ້ມແຂງກວ່າອັງກິດ ເນື່ອງຈາກມີປະຊາກອນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີຄວາມຮັ່ງມີກວ່າ. ອັດສະວິນຝຣັ່ງຍັງມີຊື່ສຽງໃນດ້ານທັກສະການຕໍ່ສູ້ໄປທົ່ວເອີຣົບ. ຝຣັ່ງມີປະຊາກອນປະມານ 17 ລ້ານຄົນ, ໃນຂະນະທີ່ອັງກິດມີພຽງປະມານ 4 ລ້ານຄົນເທົ່ານັ້ນ.

ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຝຣັ່ງບໍ່ໄດ້ມີຄວາມເປັນປຶກແຜ່ນເທົ່າກັບອັງກິດ. ຝຣັ່ງເປັນລະບອບກະສັດສັກດີນາ (feudal monarchy), ເຊິ່ງໝາຍຄວາມວ່າອຳນາດຖືກແຈກຢາຍໄປຢູ່ກັບເຈົ້ານາຍຫຼາຍໆຄົນ. ຝຣັ່ງເປັນພັນທະມິດກັບສະກັອດແລນ ແລະ ໂບຮີເມຍ (Bohemia). ສ່ວນອັງກິດໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກບາງສ່ວນຂອງປະເທດຕ່ຳ (Low Countries) ແລະ ບາງພື້ນທີ່ໃນຝຣັ່ງ.

ໄຊຊະນະໃນຍຸກຕົ້ນຂອງອັງກິດ

ອັງກິດຊະນະການສູ້ຮົບທາງທະເລທີ່ສຳຄັນໃນການສູ້ຮົບທີ່ Sluys ໃນປີ 1340, ເຊິ່ງເປັນການສະກັດກັ້ນບໍ່ໃຫ້ຝຣັ່ງບຸກໂຈມຕີອັງກິດທາງທະເລໄດ້. ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ການສູ້ຮົບສ່ວນໃຫຍ່ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນໃນດິນແດນຝຣັ່ງ.

ຕໍ່ມາອັງກິດໄດ້ຮັບໄຊຊະນະຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນການສູ້ຮົບທີ່ Crécy ໃນປີ 1346. ອັງກິດໃຊ້ພົນທະນູຍາວ (longbow archers) ທີ່ມີພະລັງ ແລະ ຫຼັກໄມ້ປາຍແຫຼມ ເພື່ອສະກັດກັ້ນທະຫານມ້າຝຣັ່ງ. ນີ້ຖືເປັນໄຊຊະນະທີ່ໜ້າປະຫຼາດໃຈຕໍ່ກອງທັບຝຣັ່ງທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ກວ່າ.

ກາລະມະຣົກ (Black Death) ແລະ ການພັກຮົບ

ການແຜ່ລະບາດຂອງກາລະມະຣົກ (Black Death): ແຜນທີ່ສະແດງການແຜ່ລະບາດຂອງພະຍາດດ້ວຍຂອບເຂດຊາຍແດນໃນປັດຈຸບັນ.

ໃນລະຫວ່າງປີ 1348 ຫາ 1356, ການສູ້ຮົບເກີດຂຶ້ນໜ້ອຍຫຼາຍ ເນື່ອງຈາກການລະບາດຂອງກາລະມະຣົກ (Black Death), ເຊິ່ງເປັນພະຍາດລະບາດທີ່ຮ້າຍແຮງ ແລະ ໄດ້ຄ່າຊີວິດຜູ້ຄົນໄປຈຳນວນຫຼາຍໃນທັງອັງກິດ ແລະ ຝຣັ່ງ.

ຫຼັງຈາກການລະບາດຂອງພະຍາດ, ເອັດເວີດ ເຈົ້າຊາຍຜິວດຳ (Edward, the Black Prince – ພະລາຊະໂອລົດຂອງພະເຈົ້າເອັດເວີດທີ່ 3) ໄດ້ນຳພາອັງກິດໄປສູ່ໄຊຊະນະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ອີກຄັ້ງໃນການສູ້ຮົບທີ່ Poitiers, ເຊິ່ງໃນລະຫວ່າງການສູ້ຮົບນີ້ ພະເຈົ້າຈອນທີ່ 2 (John II) ແຫ່ງຝຣັ່ງ ຖືກຈັບເປັນຊະເລີຍ. ອັງກິດພະຍາຍາມບຸກໂຈມຕີຝຣັ່ງອີກຄັ້ງແຕ່ບໍ່ສາມາດຍຶດເມືອງເພີ່ມເຕີມໄດ້. ສົນທິສັນຍາສັນຕິພາບໃນປີ 1360 ເຮັດໃຫ້ອັງກິດໄດ້ຮັບການຄວບຄຸມດິນແດນປະມານໜຶ່ງສ່ວນສີ່ຂອງຝຣັ່ງ. ໄລຍະທຳອິດຂອງສົງຄາມນີ້ຖືກເອີ້ນວ່າ “ສົງຄາມເອັດເວີດຽນ” (Edwardian War).

ຝຣັ່ງຕອບໂຕ້ກັບ (1369-1415)

ສົງຄາມເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນອີກຄັ້ງໃນປີ 1369. ພະເຈົ້າຊາລ໌ສທີ່ 5 (Charles V) ແຫ່ງຝຣັ່ງ ພະອົງໃໝ່ ປະສົບຄວາມສຳເລັດຫຼາຍຂຶ້ນ. ພະອົງມີອັດສະວິນທີ່ມີຄວາມຊຳນານສູງຊື່ວ່າ ແບຣ໌ຕຣັງ ດູ ເກສກແລັງ (Bertrand du Guesclin). ຝຣັ່ງຍັງໄດ້ສ້າງພັນທະມິດກັບ Castile ແລະ ຕໍ່ສູ້ກັບອັງກິດ ແລະ ປອກຕຸຍການ, ເຮັດໃຫ້ບາງການສູ້ຮົບເກີດຂຶ້ນເຖິງໃນສະເປນ ແລະ ປອກຕຸຍການ.

ໃນໄລຍະນີ້, ຝຣັ່ງໄດ້ດິນແດນສ່ວນໃຫຍ່ຄືນມາຈາກອັງກິດ. ແບຣ໌ຕຣັງ ດູ ເກສກແລັງ ໄດ້ນຳພາກອງທັບຝຣັ່ງໄປສູ່ໄຊຊະນະທີ່ສຳຄັນໃນການສູ້ຮົບທີ່ Cocherel ແລະ Pontvallain. ຈາກນັ້ນກໍເກີດໄລຍະສັນຕິພາບໃນລະຫວ່າງປີ 1389 ຫາ 1415. ໄລຍະທີສອງຂອງສົງຄາມນີ້ຖືກເອີ້ນວ່າ “ສົງຄາມຄາໂຣລີນ” (Caroline War).

ໂຈນຂອງອາກ (Joan of Arc) ແລະ ໄຊຊະນະຂອງຝຣັ່ງ (1415-1453)

ໂຈນຂອງອາກ (Joan of Arc) (ພາບປີ 1429): ພາບແຕ້ມວີລະສະຕຣີຜູ້ປ່ຽນແປງຊະຕາກຳຂອງຝຣັ່ງ.

ໄລຍະທີ່ໂດ່ງດັງທີ່ສຸດຂອງສົງຄາມໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນໃນປີ 1415 ເມື່ອພະເຈົ້າເຮັນຣີທີ່ 5 (Henry V) ແຫ່ງອັງກິດ ບຸກໂຈມຕີຝຣັ່ງ. ພະອົງໄດ້ຮັບໄຊຊະນະຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງໃນການສູ້ຮົບທີ່ Agincourt ໂດຍມີກອງທະນູຍາວ (longbowmen) ເປັນປັດໄຈສຳຄັນໃນໄຊຊະນະຄັ້ງນັ້ນ, ເຊິ່ງສົ່ງຜົນໃຫ້ພວກຂຸນນາງຝຣັ່ງຈຳນວນຫຼາຍເສຍຊີວິດ.

ໃນເວລານັ້ນ, ພະເຈົ້າຊາລ໌ສທີ່ 6 (Charles VI) ແຫ່ງຝຣັ່ງ ມີພະລານາໄມບໍ່ສົມບູນ ແລະ ບໍ່ສາມາດປົກຄອງໄດ້. ພະລາຊະໂອລົດສ່ວນຫຼາຍຂອງພະອົງໄດ້ສິ້ນພະຊົນຕັ້ງແຕ່ຍັງເຍົາວະໄວ. ພະນາງອີຊາໂບ ແຫ່ງບາເວເຣຍ (Isabeau of Bavaria) ພະລາຊີນີຝຣັ່ງ ຈຶ່ງຈັດການໃຫ້ພະລາຊະທິດາຂອງພະນາງອະພິເສກສົມລົດກັບພະເຈົ້າເຮັນຣີທີ່ 5 ແລະ ໄດ້ລົງນາມໃນ “ສົນທິສັນຍາທຣົວ” (Treaty of Troyes) ເຊິ່ງລະບຸວ່າ ພະເຈົ້າເຮັນຣີທີ່ 5 ຈະເປັນກະສັດອົງຕໍ່ໄປຂອງຝຣັ່ງ.

ທັງພະເຈົ້າເຮັນຣີທີ່ 5 ແລະ ພະເຈົ້າຊາລ໌ສທີ່ 6 ສະຫວັນນະຄົດໃນໄລຍະໃກ້ຄຽງກັນໃນປີ 1422. ຝ່າຍອັງກິດຈຶ່ງເຊື່ອວ່າ ພະລາຊະໂອລົດຂອງເຮັນຣີທີ່ 5 ຄື ພະເຈົ້າເຮັນຣີທີ່ 6 (Henry VI) ແຫ່ງອັງກິດ ຄືກະສັດຝຣັ່ງທີ່ຖືກຕ້ອງ, ແລະ ຊາວຝຣັ່ງຈຳນວນໜຶ່ງກໍເຫັນດີນຳ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ພະລາຊະໂອລົດອົງສຸດທ້າຍຂອງຊາລ໌ສທີ່ 6 ຄື ພະເຈົ້າຊາລ໌ສທີ່ 7 (Charles VII) ແຫ່ງຝຣັ່ງ ກໍໄດ້ປະກາດວ່າພະອົງເອງຕ່າງຫາກທີ່ຄວນເປັນກະສັດອົງໃໝ່.

ການຜະງາດຂຶ້ນຂອງ ໂຈນຂອງອາກ (Joan of Arc)

ຝ່າຍອັງກິດຍັງຄົງຍຶດຄອງດິນແດນຝຣັ່ງໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນ ແລະ ໄດ້ສ້າງພັນທະມິດກັບເບີຣ໌ກັນດີ (Burgundy) ເຊິ່ງເປັນລັດທີ່ຊົງອຳນາດຂອງຝຣັ່ງ. ອັງກິດໄດ້ຮັບໄຊຊະນະອີກຄັ້ງໃຫຍ່ໃນການສູ້ຮົບທີ່ Verneuil.

ແຕ່ໃນປີ 1429, ຍິງສາວຊື່ ໂຈນຂອງອາກ (Joan of Arc) ໄດ້ປ່ຽນແປງທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງ. ນາງໄດ້ນຳພາກອງທັບຝຣັ່ງໄປສູ່ຄວາມສຳເລັດຄັ້ງໃຫຍ່ໃນການປິດລ້ອມເມືອງ Orléans. ຈາກນັ້ນໃນປີດຽວກັນທີ່ການສູ້ຮົບທີ່ Patay, ອັດສະວິນຝຣັ່ງໄດ້ຮັບໄຊຊະນະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໂດຍການເອົາຊະນະພົນທະນູຍາວອັງກິດທີ່ຊຳນານການໄດ້.

ໂຈນຂອງອາກ ຊ່ວຍໃຫ້ຝຣັ່ງຍຶດເມືອງຕ່າງໆໃນພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຄືນມາໄດ້ຫຼາຍແຫ່ງ ແລະ ຊ່ວຍໃຫ້ພະເຈົ້າຊາລ໌ສທີ່ 7 ໄດ້ຮັບການລາຊາພິເສກເປັນກະສັດ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ນາງບໍ່ສາມາດຍຶດປາຣີຄືນໄດ້. ໂຈນຂອງອາກ ຖືກພວກເບີຣ໌ກັນດີຈັບຕົວໄດ້ໃນປີ 1430, ຕໍ່ມາຖືກຕັດສິນວ່າຜິດໃນຂໍ້ຫາຜິດຮີດຄອງສາສະໜາ (heresy) ແລະ ຖືກເຜົາທັງເປັນໃນປີ 1431.

ການບຸກໂຈມຕີຄັ້ງສຸດທ້າຍຂອງຝຣັ່ງ

ເຖິງແມ່ນວ່າ ໂຈນຂອງອາກ ຈະເສຍຊີວິດໄປແລ້ວ, ແຕ່ຝຣັ່ງຍັງສືບຕໍ່ຍຶດດິນແດນຄືນ. ຝຣັ່ງຍັງໄດ້ຮັບໄຊຊະນະທາງການທູດຄັ້ງໃຫຍ່ໃນປີ 1435 ດ້ວຍ “ສົນທິສັນຍາອັລຣາສ” (Treaty of Arras), ເຊິ່ງເບີຣ໌ກັນດີຢຸດການເປັນພັນທະມິດກັບອັງກິດ ແລະ ເຮັດສັນຕິພາບກັບຝຣັ່ງ.

ໃນປີ 1450, ຝຣັ່ງໄດ້ຮັບໄຊຊະນະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ອີກຄັ້ງໃນການສູ້ຮົບທີ່ Formigny ແລະ ຍຶດພາກພື້ນນໍມັງດີ (Normandy) ຄືນໄດ້. ສົງຄາມສິ້ນສຸດລົງຢ່າງເປັນທາງການໃນປີ 1453 ດ້ວຍໄຊຊະນະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຝຣັ່ງທີ່ການສູ້ຮົບທີ່ Castillon, ເຊິ່ງເປັນການສູ້ຮົບທີ່ນຳໃຊ້ປືນໃຫຍ່ເກືອບ 300 ກະບອກເປັນຄັ້ງທຳອິດ. ໄລຍະສຸດທ້າຍຂອງສົງຄາມນີ້ຖືກເອີ້ນວ່າ “ສົງຄາມລັງຄາສເຕຣຍນ໌” (Lancastrian War).

ການຖະຫວາຍຄວາມຈົງຮັກພັກດີຂອງພະເຈົ້າເອັດເວີດທີ່ 1 ແຫ່ງອັງກິດ (ຄຸເຂົ່າ) ຕໍ່ພະເຈົ້າຟີລິບທີ່ 4 ແຫ່ງຝຣັ່ງ (ປະທັບ), ປີ 1286: ໃນຖານະທີ່ເປັນດັສແຫ່ງອາກິແຕນ (Duke of Aquitaine), ພະເຈົ້າເອັດເວີດຍັງມີຖານະເປັນຂ້າລາຊະບໍລິພານ (vassal) ຂອງກະສັດຝຣັ່ງອີກດ້ວຍ.

ແຜນທີ່ເຄື່ອນໄຫວສະແດງຄວາມຄືບໜ້າຂອງສົງຄາມ: ສະແດງໃຫ້ເຫັນການປ່ຽນແປງທາງດິນແດນ ແລະ ການສູ້ຮົບທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດລະຫວ່າງປີ 1337 ຫາ 1453.

ການສູ້ຮົບທີ່ Sluys (ຈາກປຶ້ມໃບລານ BNF, ປະມານປີ 1470): ສະແດງເຫດການການສູ້ຮົບທາງທະເລທີ່ສຳຄັນໃນຍຸກຕົ້ນຂອງສົງຄາມ.

ການສູ້ຮົບທີ່ Crécy, ປີ 1346 (ຈາກປຶ້ມ Grandes Chroniques de France): ພາບປະຫວັດສາດຂອງໄຊຊະນະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງອັງກິດທີ່ໃຊ້ພົນທະນູຍາວ.

ພະເຈົ້າເອັດເວີດທີ່ 3 ກວດນັບສົບໃນສະໜາມຮົບທີ່ Crécy: ພາບສະທ້ອນເຖິງຄວາມສູນເສຍ ແລະ ຜົນກະທົບຂອງສົງຄາມໃນສະໜາມຮົບ.

Black Monday (1360): ເຫດການພະຍຸໝາກເຫັບ ແລະ ຟ້າຜ່າທີ່ພັດຖະຫຼົ່ມກອງທັບອັງກິດຢູ່ທີ່ເມືອງ Chartres.

ປະເທດຝຣັ່ງໃນສົນທິສັນຍາ Brétigny: ພື້ນທີ່ສີແດງອ່ອນສະແດງເຖິງດິນແດນທີ່ອັງກິດຍຶດຄອງ.

ຮູບປັ້ນຂອງ ແບຣ໌ຕຣັງ ດູ ເກສກແລັງ (Bertrand du Guesclin) ໃນເມືອງ Dinan: ລະລຶກເຖິງອັດສະວິນຜູ້ມີຊື່ສຽງທີ່ນຳພາຝຣັ່ງຕອບໂຕ້ຄືນ.

ພາບແຕ້ມໃນສະຕະວັດທີ 15 ສະແດງເຖິງການສູ້ຮົບທີ່ Agincourt ໃນປີ 1415: ພາບສະທ້ອນຂອງການສູ້ຮົບທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດໃນໄລຍະສົງຄາມລັງຄາສເຕຣຍນ໌.

ພາບການສູ້ຮົບທີ່ມີການນຳໃຊ້ປືນໃຫຍ່ຄັ້ງທຳອິດໃນໂລກຕາເວັນຕົກ: ການປິດລ້ອມເມືອງ Orléans ໃນປີ 1429.

ການສູ້ຮົບທີ່ Formigny (1450): ໄຊຊະນະຂອງຝຣັ່ງທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ຍຶດພາກພື້ນນໍມັງດີຄືນໄດ້.

ພະເຈົ້າຊາລ໌ສ “ຜູ້ມີໄຊ” (Charles “the Victorious”) ໂດຍ Jean Fouquet: ພາບພະສາຍາລັກຂອງກະສັດຝຣັ່ງຜູ້ພາປະເທດຜ່ານພົ້ນສົງຄາມ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/