ອານາຈັກກຸບຕະ ແມ່ນອານາຈັກແນວໃດ?

ອານາຈັກກຸບຕະເປັນອານາຈັກທີ່ມີອຳນາດຫຼວງໃນປະເທດອິນເດຍບູຮານ ດຳລົງຢູ່ຕັ້ງແຕ່ປະມານປີ ຄ.ສ. 320 ຫາ 550 ມັນຄອບຄຸມພື້ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງອິນເດຍພາກເໜືອ-ກາງ ລວມທັງບາງສ່ວນຂອງອິນເດຍ ແລະ ບັງກະລາເທດໃນປັດຈຸບັນ ຊ່ວງເວລານີ້ ມັກຖືກເອີ້ນວ່າ ຍຸກທອງຂອງອິນເດຍ ໃນຊ່ວງເວລານີ້ ມີຄວາມກ້າວໜ້າອັນໜ້າອັດສະຈັນໃນດ້ານ ວິທະຍາສາດ, ຄະນິດສາດ, ດາລາສາດ, ສາສະໜາ ແລະ ປັດຊະຍາ.

ນັກປະຫວັດສາດຫຼາຍຄົນປຽບທຽບອານາຈັກກຸບຕະກັບອານາຈັກບູຮານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ອື່ນໆ ເຊິ່ງລວມທັງ ລາຊະວົງຮັ່ນ ແລະ ລາຊະວົງຖາງ ໃນປະເທດຈີນ ແລະ ອານາຈັກໂຣມັນ ຊາວກຸບຕະນ່າຈະມາຈາກເຂດເບັງກອລ ໃນຕົ້ນສະຕະວັດທີ 4 ພວກເຂົາປົກຄອງອານາຈັກຮິນດູນ້ອຍໆໃນເຂດຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ມາກາທາ ແລະ ອຸດຕະຣະປະເທດ.

ເຮົາຮູ້ຂໍ້ມູນຫຼາຍຢ່າງກ່ຽວກັບອານາຈັກກຸບຕະຈາກແຫຼ່ງຂໍ້ມູນຕ່າງໆ ເຊິ່ງລວມທັງເງິນຕາບູຮານ, ການແກະສະຫຼັກຫີນ, ອະນຸສາວະລີອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ບົດຂຽນເປັນພາສາ ສັນສະກິດ ຜູ້ປົກຄອງກຸບຕະເປັນຜູ້ນຳທີ່ເຂັ້ມແຂງ ແລະ ເກັ່ງໃນການບໍລິຫານອານາຈັກຂອງພວກເຂົາ ນີ້ນຳໄປສູ່ຊ່ວງເວລາແຫ່ງຄວາມຮັ່ງມີ ແລະ ການເຕີບໂຕທາງວັດທະນະທຳອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ສັງຄົມກຸບຕະປະຕິບັດຕາມປະເພນີ ຮິນດູ ເຊິ່ງລວມມີລະບົບຊົນຊັ້ນທາງສັງຄົມທີ່ຊັດເຈນ ຕໍ່ມາ ການບຸກລຸກຫຼາຍຄັ້ງໄດ້ເຮັດໃຫ້ອານາຈັກອ່ອນແອລົງ ແນວໃດກໍ່ຕາມ ແນວຄິດອັນປານປຣະ ແລະ ຜົນສຳເລັດຂອງພວກເຂົາຫຼາຍຢ່າງໄດ້ຖືກອະນຸລັກໄວ້ ແລະ ແບ່ງປັນໃຫ້ກັບວັດທະນະທຳອື່ນໆ ພວກມັນຍັງສືບຕໍ່ມີອິດທິພົນຕໍ່ເຮົາຈົນຮອດປັດຈຸບັນ.

ຜູ້ປົກຄອງກຸບຕະແມ່ນໃຜ?

ລາຊະວົງກຸບຕະແມ່ນຄອບຄົວທີ່ປົກຄອງອານາຈັກກຸບຕະ ພວກເຂົາຄອງອຳນາດຕັ້ງແຕ່ປະມານປີ ຄ.ສ. 320 ຫາ 550

ຜູ້ປົກຄອງທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດບາງທ່ານຂອງລາຊະວົງນີ້ ລວມມີ:

• ສະມຸດຣະກຸບຕະ
• ຈັນທະຣະກຸບຕະທີ 2
• ກຸມາຣະກຸບຕະທີ 1
• ສະການດະກຸບຕະ
• ນະຣະສິງຫະກຸບຕະ
• ພຸດທະກຸບຕະ
• ວິດສະນຸກຸບຕະ

ຍຸກທອງຂອງອິນເດຍ

ຍຸກກຸບຕະມີຊື່ສຽງໃນການເປັນ “ຍຸກທອງ” ນີ້ໝາຍຄວາມວ່າມັນເປັນຊ່ວງເວລາແຫ່ງຄວາມກ້າວໜ້າ ແລະ ຄວາມສ້າງສັນອັນຍິ່ງໃຫຍ່

ການຄົ້ນພົບອັນໜ້າອັດສະຈັນທາງດ້ານວິທະຍາສາດ ແລະ ຄະນິດສາດ

ໃນຊ່ວງອານາຈັກກຸບຕະ ນັກປາດຊາວອິນເດຍໄດ້ພັດທະນາກ້າວໜ້າຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງ ພວກເຂົາໄດ້ພັດທະນາແນວຄິດເລກສູນ ເຊິ່ງມີຄວາມສຳຄັນຢ່າງຍິ່ງໃນຄະນິດສາດປັດຈຸບັນ ພວກເຂົາຍັງໄດ້ສ້າງລະບົບທົດສະນິຍົມ ເຊິ່ງໃຊ້ຕົວເລກສິບຫຼັກ (0-9) ລະບົບນີ້ຖືກໃຊ້ຢູ່ທົ່ວໂລກໃນປັດຈຸບັນ.

ນັກດາລາສາດໄດ້ສຶກສາດາວ ແລະ ດາວເຄາະ ພວກເຂົາຄົ້ນພົບວ່າໂລກມີຮູບຮ່າງກົມ ແລະ ໝູນອ້ອມແກນຂອງມັນເອງ ພວກເຂົາຍັງເຂົ້າໃຈວ່າໂລກໝູນອ້ອມດວງອາທິດ ແນວຄິດເຫຼົ່ານີ້ກ້າວໜ້າຫຼາຍສຳລັບຍຸກສະໄໝຂອງພວກເຂົາ.

ສິລະປະ, ສະຖາປັດຕະຍະກຳ ແລະ ວັນນະຄະດີ

ຍຸກກຸບຕະໄດ້ເຫັນສິລະປະ ແລະ ສະຖາປັດຕະຍະກຳອັນສວຍງາມ ວັດ ແລະ ປະຕິມາກຳອັນໜ້າອັດສະຈັນຫຼາຍແຫ່ງຖືກສ້າງຂຶ້ນ ສ່ວນໃຫຍ່ມັກສະແດງເທບເຈົ້າ ແລະ ເທບີຮິນດູ ຖ້ຳອະຈັນຕາ ແລະ ຖ້ຳເອລລໍຣາ ອັນມີຊື່ສຽງ ມີຮູບແຕ້ມ ແລະ ການແກະສະຫຼັກອັນໜ້າອັດສະຈັນຈາກຍຸກນີ້.

ວັນນະຄະດີກໍ່ຮຸ່ງເຮືອງເຊັ່ນກັນ ນັກກະວີ ແລະ ນັກຂຽນບົດລະຄອນທີ່ມີຊື່ສຽງ ໄດ້ຂຽນຜົນງານຄລາສສິກຫຼາຍຊິ້ນເປັນພາສາສັນສະກິດ ເລື່ອງລາວ ແລະ ລະຄອນເຫຼົ່ານີ້ຍັງເປັນທີ່ນິຍົມຈົນຮອດປັດຈຸບັນ.

ລັດຖະບານທີ່ເຂັ້ມແຂງ ແລະ ການຄ້າ

ຜູ້ປົກຄອງກຸບຕະໄດ້ສ້າງລັດຖະບານທີ່ໝັ້ນຄົງ ແລະ ມີການຈັດຕັ້ງທີ່ດີ ນີ້ຊ່ວຍໃຫ້ອານາຈັກຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ພວກເຂົາສົ່ງເສີມການຄ້າ ທັງພາຍໃນອິນເດຍ ແລະ ກັບປະເທດອື່ນໆ ນີ້ນຳຄວາມຮັ່ງມີ ແລະ ແນວຄິດໃໝ່ໆເຂົ້າມາໃນອານາຈັກ ປະຊາຊົນໂດຍທົ່ວໄປມີຊີວິດຄວາມເປັນຢູ່ດີ ແລະ ມີອາຫານພຽງພໍ.

ສັງຄົມ ແລະ ວັດທະນະທຳ

ສັງຄົມກຸບຕະສ່ວນໃຫຍ່ອີງໃສ່ຄວາມເຊື່ອ ຮິນດູ ປະຊາຊົນຖືກຈັດເປັນກຸ່ມສັງຄົມ ຫຼືຊົນຊັ້ນຕ່າງໆ ລະບົບນີ້ຖືກເອີ້ນວ່າລະບົບວັນນະ ແຕ່ລະກຸ່ມມີໜ້າທີ່ ແລະ ບົດບາດຂອງຕົນເອງ

ໃນຂະນະທີ່ຮິນດູມີຄວາມສຳຄັນຫຼາຍ ສາສະໜາອື່ນໆກໍ່ມີຢູ່ ພຸດທະສາສະໜາ ແລະ ສາສະໜາເຊນ ກໍ່ຖືກປະຕິບັດເຊັ່ນກັນ ຜູ້ປົກຄອງມັກສະໜັບສະໜູນສາສະໜາຕ່າງໆ ນີ້ນຳໄປສູ່ການປະສົມປະສານຂອງແນວຄິດ ແລະ ການປະຕິບັດທາງສາສະໜາ.

ຄວາມເສື່ອມຖອຍຂອງອານາຈັກ

ຫຼັງຈາກຊ່ວງເວລາແຫ່ງຄວາມສຳເລັດອັນຍາວນານ ອານາຈັກກຸບຕະເລີ່ມອ່ອນແອລົງ ນີ້ເປັນຫຼັກຍ້ອນການບຸກລຸກຈາກກຸ່ມຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ພວກຮູນາ (ສາຂາໜຶ່ງຂອງພວກຮັນ) ການບຸກລຸກເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຫຼຸດຜ່ອນຊັບພະຍາກອນຂອງອານາຈັກ ພວກມັນຍັງກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມບໍ່ໝັ້ນຄົງ.

ໃນກາງສະຕະວັດທີ 6 ອານາຈັກໄດ້ແຕກອອກເປັນອານາຈັກນ້ອຍໆຫຼາຍແຫ່ງ ແນວໃດກໍ່ຕາມ ຜົນສຳເລັດທາງດ້ານວັດທະນະທຳ ແລະ ສະຕິປັນຍາຂອງຍຸກທອງກຸບຕະ ຍັງສືບຕໍ່ມີອິດທິພົນຕໍ່ອິນເດຍເປັນເວລາຫຼາຍສະຕະວັດ ແນວຄິດຫຼາຍຢ່າງຂອງພວກເຂົາໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປສູ່ພາກສ່ວນອື່ນໆຂອງອາຊີ ແລະ ໄກກວ່ານັ້ນ.

ຮູບພາບອື່ນໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ

ລາຊະນີກຸມາຣະເທວີ ແລະ ພະຣາຊາ ຈັນທະຣະກຸບຕະທີ 1 ປາກົດຢູ່ໃນຫຼຽນຄຳ (Queen_Kumaradevi_and_King_Chandragupta_I_on_a_coin_of_their_son_Samudragupta_350_380_CE).

ພະພຸດທະຮູບ ພຸດທະ ຢືນ ເຮັດຈາກຫີນຊາຍແດງ ສິລະປະມາທຸຣາ ຍຸກກຸບຕະ ປະມານສະຕະວັດທີ 5 ຫຼັງ ຄ.ສ. ພິພິທະພັນມາທຸຣາ (Standing Buddha Installed by Buddist Monk Yasadinna – Circa 5th Century CE – Jamalpur Mound – ACCN 00-A-5 – Government Museum Mathura Red background).

ປະຕິມາກຳພະວິສະນຸ (ຫີນຊາຍແດງ) ສະຕະວັດທີ 5 ຫຼັງ ຄ.ສ. Vishnu (red sandstone). Gupta (mid. 5th century AD), Mathura, U.P. HxWxD (cm): 109x67x22. (Information from museum plaque.) National Museum, New Delhi.

ຫຼຽນຄຳໜັກ 8 ກຣາມ ມີຮູບ ຈັນທະຣະກຸບຕະທີ 2 ຂີ່ມ້າທີ່ປະດັບເຄື່ອງ ພ້ອມທັງມືຄັນທະນູຢູ່ມືຊ້າຍ (Coin of the Gupta king Chandragupta II).

 ພະພຸດທະຮູບທັມມະຈັກກັບປະວັດຕະນະ ຢູ່ສາຣະນາຖ ຈາກຍຸກກຸບຕະ ສະຕະວັດທີ 5 ຫຼັງ ຄ.ສ. (teaching Buddha (Dharmacakra mudrā). Gupta period. Sandstone, H. 160 cm. Archaeological Museum (ASI), Sarnath, India. Location:Sarnath Museum, India).

ວັດຍຸກກຸບຕະແບບເທດຕຣາສະໄຕລ໌ ພຣອສໄຕລ໌ ຢູ່ ສານຈິ ຄຽງຂ້າງຫໍປະຊຸມແອບຊິດັລ ທີ່ມີພື້ນຖານຈາກຍຸກ ເມົາຣິຢະ ຕົວຢ່າງໜຶ່ງຂອງສະຖາປັດຕະຍະກຳພຸດທະສາສະໜາ ສະຕະວັດທີ 5 ຫຼັງ ຄ.ສ. (Gupta period temple with the apsidal hall with Mauryan foundation).

ໂຄງສ້າງປັດຈຸບັນຂອງ ວັດມະຫາໂພທິ ມີອາຍຸຍ້ອນຫຼັງໄປເຖິງຍຸກກຸບຕະ ສະຕະວັດທີ 5 ຫຼັງ ຄ.ສ. ໝາຍສະຖານທີ່ທີ່ເລົ່າກັນວ່າພະພຸດທະເຈົ້າໄດ້ບັນລຸທຳມະ (Maha Bodhi Temple, Bodhgaya, India).

 ວັດທະສາວະຕາຣະ ແມ່ນວັດຮິນດູພະວິສະນຸ ທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃນຍຸກກຸບຕະ (The 6th century late Gupta period Dashavatara temple Deogarh, Uttar Pradesh at sunset).

ພະພຸດທະຮູບຈາກ ສາຣະນາຖ ສະຕະວັດທີ 5-6 ຫຼັງ ຄ.ສ. Photos taken at the British Museum – Asian Gallery.

ຮູບປັ້ນ ຕຣິມູຣະຕິ ອັນມະຫຶມາ ຢູ່ ຖ້ຳເອເລແຟນຕາ (Elephanta tourists).

ຮູບແຕ້ມ ປັດມາປານີ ຖ້ຳທີ 1 ຢູ່ ອະຈັນຕາ (Bodhisattva Padmapani, cave 1, from Ajanta, India).

 ພະສີວະ ມຸຂາລິງກາ (ລິງກາ ທີ່ມີໜ້າ) ຈາກວັດພູມາຣາ ~ Shiva Ekamukhalinga ~ Gupta dynasty Shiva Mandir, Bhumara, MP.

ກຳແພງປ້ອມປາການນາລຣາຈາການ໌ ໃນປ່າຊິລາປາຕາ, ເບັງກອລຕາເວັນຕົກ ເປັນໜຶ່ງໃນຊາກປ້ອມປາການສຸດທ້າຍທີ່ຍັງເຫຼືອຢູ່ຈາກຍຸກກຸບຕະ ປັດຈຸບັນສູງ 5-7 ແມັດ (Shot during a documentary making trip to Duars, North Bengal. Ruins of a little known fort of Nal Rajar Garh, built in 5th century AD, Gupta period, inside the forest of Chilapata, North Bengal).

ມະຫາວິທະຍາໄລນາລັນທາ ຖືກສ້າງຕັ້ງຄັ້ງທຳອິດພາຍໃຕ້ອານາຈັກກຸບຕະ (Nalanda University India ruins).

ວັດບິຕາຣ໌ກາອນ ຈາກຍຸກກຸບຕະ ເປັນໜຶ່ງໃນຕົວຢ່າງເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດຂອງໂຄ້ງແຫຼມ ໃນທົ່ວໂລກ (This is Ancient brick temple (Gupt kalin mandir) in bhitargaon Kanpur).

 ຖ້ຳອະຈັນຕາ ຈາກຍຸກກຸບຕະ (Ajanta-3-aurangabad).

ພະກິດສະນະຕໍ່ສູ້ກັບປີສາດມ້າເກສີ ສະຕະວັດທີ 5 (India (Uttar Pradesh); Relief; Sculpture).

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/