ເມືອງມໍລະດົກໂລກ ຫຼວງພະບາງ: ສະເໜ່ແຫ່ງວັດທະນະທຳ, ວິຖີຊີວິດ ແລະ ທຳມະຊາດທີ່ບໍ່ເຄີຍເລືອນຫາຍ

ຫາກປຽບທຽບນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນເປັນສູນກາງແຫ່ງການບໍລິຫານ ແລະ ເສດຖະກິດ, “ຫຼວງພະບາງ” ກໍຄືຄັງສະສົມທາງວັດທະນະທຳ ແລະ ຈິດວິນຍານທີ່ຍັງຄົງມີຊີວິດ. ເມືອງນ້ອຍໆ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ທາມກາງການໂອບກອດຂອງຂຸນເຂົາ ແລະ ການບັນຈົບກັນຂອງແມ່ນ້ຳຂອງ ແລະ ແມ່ນ້ຳອູແຫ່ງນີ້ ເປັນອະດີດເມືອງຫຼວງຂອງອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ທີ່ສາມາດຮັກສາຮາກເຫງົ້າຄວາມເປັນລາວດັ້ງເດີມໄວ້ໄດ້ຢ່າງງົດງາມທີ່ສຸດ ຈົນໄດ້ຮັບການຂຶ້ນທະບຽນເປັນ ມໍລະດົກໂລກໂດຍອົງການ UNESCO ໃນປີ 1995.

1. ມໍລະດົກໂລກ: ການປະສົມປະສານທາງສະຖາປັດຕະຍະກຳທີ່ລົງຕົວ

ເຫດຜົນສຳຄັນທີ່ອົງການ UNESCO ຍົກຍ້ອງໃຫ້ຫຼວງພະບາງເປັນເມືອງມໍລະດົກໂລກ ບໍ່ແມ່ນພຽງເພາະຄວາມເກົ່າແກ່, ແຕ່ແມ່ນ “ການປະສົມປະສານທີ່ລົງຕົວລະຫວ່າງສະຖາປັດຕະຍະກຳດັ້ງເດີມ ແລະ ຍຸກອານານິຄົມ”.

ເມື່ອຍ່າງເຂົ້າໄປໃນເຂດຕົວເມືອງເກົ່າ, ທ່ານຈະໄດ້ເຫັນເຮືອນໄມ້ຊົງລາວບູຮານ ຕັ້ງລຽງລາຍສະຫຼັບກັບຕຶກອາຄານສະໄຕລ໌ຝຣັ່ງ (French Colonial) ທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃນຍຸກອານານິຄົມ. ຄວາມແຕກຕ່າງທາງວັດທະນະທຳນີ້ບໍ່ໄດ້ຂັດແຍ່ງກັນ, ແຕ່ກັບຫຼໍ່ຫຼອມເຂົ້າກັນກາຍເປັນເອກະລັກທາງທັດສະນີຍະພາບ ທີ່ມີສະເໜ່ຄາດຕາ ແລະ ຫາເບິ່ງໄດ້ຍາກໃນໂລກປັດຈຸບັນ.

2. ວັດຊຽງທອງ: ອັນຍະມະນີແຫ່ງສິລະປະລ້ານຊ້າງ

ຫຼວງພະບາງເປັນເມືອງທີ່ມີວັດວາອາຮາມເກົ່າແກ່ຢາຍຢູ່ທົ່ວເມືອງ, ແຕ່ສະຖານທີ່ທີ່ຖືເປັນສຸດຍອດແຫ່ງສິລະປະສະຖາປັດຕະຍະກຳລາວຄື “ວັດຊຽງທອງ”.

• ຫຼັງຄາຊ້ອນກັນອ່ອນຊ້ອຍ: ພຣະອຸໂບສົດ (ສິມ) ຂອງວັດຊຽງທອງ ມີລັກສະນະເດັ່ນຄືຫຼັງຄາທີ່ຊ້ອນກັນ 3 ຊັ້ນ ແລະ ໂຄ້ງລົງຕ່ຳເກືອບຕິດໜ້າດິນ ເຊິ່ງເປັນເອກະລັກສະເພາະຂອງສິລະປະຊ່າງຫຼວງພະບາງ ທີ່ສະແດງເຖິງຄວາມອ່ອນຊ້ອຍ, ສຸພາບ ແລະ ສະງ່າງາມ.
• ຕົ້ນໄມ້ແຫ່ງຊີວິດ (Tree of Life): ຢູ່ຝາດ້ານຫຼັງຂອງສິມ ໄດ້ຮັບການຕົບແຕ່ງດ້ວຍສິລະປະການຕິດກະຈົກສີເປັນຮູບຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ ທີ່ເລົ່າເລື່ອງລາວພື້ນເມືອງ ແລະ ທຳມະ, ກາຍເປັນຈຸດດຶງດູດທີ່ຊົງຄຸນຄ່າທາງດ້ານສິລະປະຊັ້ນສູງ.

3. ວິຖີຊີວິດອັນສະຫງົບສຸກ: ການຕັກບາດຢາດນ້ຳຍາມເຊົ້າ

ພາບຈຳທີ່ງົດງາມ ແລະ ສະທ້ອນເຖິງຄວາມເຫຼື້ອມໃສສັດທາໃນພຸດທະສາສະໜາຂອງຄົນຫຼວງພະບາງຄື “ປະເພນີການຕັກບາດຍາມເຊົ້າ”.

ໃນທຸກໆມື້ ເມື່ອແສງຕາເວັນທຳອິດຍັງບໍ່ທັນໂຜ່ຂຶ້ນຂອບຟ້າ, ປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນຈະພ້ອມກັນມານັ່ງລຽງລາຍຢູ່ແຄມທາງ, ນຸ່ງເຄື່ອງປະຈຳຊາດຢ່າງສຸພາບ ເພື່ອລໍຖ້າຕັກບາດຖວາຍເຂົ້າໜຽວແກ່ຂະບວນພະສົງສາມະເນນເປັນຮ້ອຍໆຮູບ ທີ່ຍ່າງກາຍມາດ້ວຍຄວາມສະຫງົບ. ສຽງຍ່າງອັນງຽບສະຫງົບ, ກິ່ນຫອມຂອງເຂົ້າໜຽວສຸກໃໝ່, ແລະ ບັນຍາກາດທີ່ເຕັມไปด้วยຄວາມສັດທາ ໄດ້ສ້າງຄວາມປະທັບໃຈໃຫ້ແກ່ນັກທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ເປັນການຢັ້ງຢືນວ່າ ວັດທະນະທຳຂອງທີ່ນີ້ບໍ່ໄດ້ຢູ່ພຽງແຕ່ໃນຫໍພິພິທະພັນ, ແຕ່ມັນຢູ່ໃນທຸກລົມຫາຍໃຈຂອງຄົນໃນທ້ອງຖິ່ນ.

4. ຕາດກວາງຊີ: ສິ່ງອວຍພອນຈາກທຳມະຊາດ

ນອກເໜືອຈາກມໍລະດົກທາງວັດທະນະທຳແລ້ວ, ຫຼວງພະບາງຍັງມີຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດທີ່ງົດງາມລະດັບໂລກ ເຊິ່ງໜຶ່ງໃນນັ້ນຄື “ຕາດກວາງຊີ”.

ຕາດກວາງຊີ ເປັນນ້ຳຕົກຕາດຫີນປູນຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ມີຫຼາຍຊັ້ນ. ຈຸດເດັ່ນທີ່ສຸດຄື “ນ້ຳສີຟ້າຂຽວມໍລະກົດ” ທີ່ເກີດຈາກແຮ່ທາດກາກໂບນາດກັລຊຽມ ທີ່ຕົກຕະກອນຢູ່ໃນນ້ຳ. ນ້ຳຕົກທີ່ໄຫຼຜ່ານປ່າດົງອັນອຸດົມສົມບູນ, ສຽງນ້ຳຕົກກະທົບໂງ່ນຫີນ, ແລະ ແອ່ງນ້ຳທຳມະຊາດທີ່ໃສເຢັນ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ກາຍເປັນອຸທິຍານສີຂຽວ ທີ່ຊ່ວຍຜ່ອນຄາຍຈິດໃຈຂອງຜູ້ມາຢ້ຽມຢາມໄດ້ເປັນຢ່າງດີ.

ສະຫຼຸບ

ສະເໜ່ຂອງ ຫຼວງພະບາງ ບໍ່ໄດ້ຢູ່ທີ່ຄວາມຫລາບຫຼູ ຫຼື ຄວາມທັນສະໄໝ, ແຕ່ມັນຢູ່ທີ່ “ຄວາມສາມາດໃນການຢຸດເວລາ”. ການໄດ້ມາຢ້ຽມຢາມຫຼວງພະບາງ ເໝືອນການໄດ້ເດີນທາງຍ້ອນກັບໄປສູ່ອະດີດ ທີ່ມະນຸດ, ວັດທະນະທຳ, ແລະ ທຳມະຊາດ ສາມາດດຳລົງຊີວິດຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງກົມກຽວ ແລະ ປານີດ. ມັນແມ່ນມໍລະດົກໂລກທີ່ມີຊີວິດ ທີ່ພວກເຮົາທຸກຄົນຕ້ອງຮ່ວມກັນຮັກສາຄຸນຄ່າດັ້ງເດີມນີ້ໄວ້ ໃຫ້ຍືນຍົງຕະຫຼອດໄປ.

ເມືອງມໍລະດົກໂລກ ຫຼວງພະບາງ: ສະເໜ່ແຫ່ງວັດທະນະທຳ, ວິຖີຊີວິດ ແລະ ທຳມະຊາດທີ່ບໍ່ເຄີຍເລືອນຫາຍ

ຫາກປຽບທຽບນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນເປັນສູນກາງແຫ່ງການບໍລິຫານ ແລະ ເສດຖະກິດ, “ຫຼວງພະບາງ” ກໍຄືຄັງສະສົມທາງວັດທະນະທຳ ແລະ ຈິດວິນຍານທີ່ຍັງຄົງມີຊີວິດ. ເມືອງນ້ອຍໆ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ທາມກາງການໂອບກອດຂອງຂຸນເຂົາ ແລະ ການບັນຈົບກັນຂອງແມ່ນ້ຳຂອງ ແລະ ແມ່ນ້ຳອູແຫ່ງນີ້ ເປັນອະດີດເມືອງຫຼວງຂອງອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ທີ່ສາມາດຮັກສາຮາກເຫງົ້າຄວາມເປັນລາວດັ້ງເດີມໄວ້ໄດ້ຢ່າງງົດງາມທີ່ສຸດ ຈົນໄດ້ຮັບການຂຶ້ນທະບຽນເປັນ ມໍລະດົກໂລກໂດຍອົງການ UNESCO ໃນປີ 1995.

1. ມໍລະດົກໂລກ: ການປະສົມປະສານທາງສະຖາປັດຕະຍະກຳທີ່ລົງຕົວ

ເຫດຜົນສຳຄັນທີ່ອົງການ UNESCO ຍົກຍ້ອງໃຫ້ຫຼວງພະບາງເປັນເມືອງມໍລະດົກໂລກ ບໍ່ແມ່ນພຽງເພາະຄວາມເກົ່າແກ່, ແຕ່ແມ່ນ “ການປະສົມປະສານທີ່ລົງຕົວລະຫວ່າງສະຖາປັດຕະຍະກຳດັ້ງເດີມ ແລະ ຍຸກອານານິຄົມ”.

ເມື່ອຍ່າງເຂົ້າໄປໃນເຂດຕົວເມືອງເກົ່າ, ທ່ານຈະໄດ້ເຫັນເຮືອນໄມ້ຊົງລາວບູຮານ ຕັ້ງລຽງລາຍສະຫຼັບກັບຕຶກອາຄານສະໄຕລ໌ຝຣັ່ງ (French Colonial) ທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃນຍຸກອານານິຄົມ. ຄວາມແຕກຕ່າງທາງວັດທະນະທຳນີ້ບໍ່ໄດ້ຂັດແຍ່ງກັນ, ແຕ່ກັບຫຼໍ່ຫຼອມເຂົ້າກັນກາຍເປັນເອກະລັກທາງທັດສະນີຍະພາບ ທີ່ມີສະເໜ່ຄາດຕາ ແລະ ຫາເບິ່ງໄດ້ຍາກໃນໂລກປັດຈຸບັນ.

2. ວັດຊຽງທອງ: ອັນຍະມະນີແຫ່ງສິລະປະລ້ານຊ້າງ

ຫຼວງພະບາງເປັນເມືອງທີ່ມີວັດວາອາຮາມເກົ່າແກ່ຢາຍຢູ່ທົ່ວເມືອງ, ແຕ່ສະຖານທີ່ທີ່ຖືເປັນສຸດຍອດແຫ່ງສິລະປະສະຖາປັດຕະຍະກຳລາວຄື “ວັດຊຽງທອງ”.

• ຫຼັງຄາຊ້ອນກັນອ່ອນຊ້ອຍ: ພຣະອຸໂບສົດ (ສິມ) ຂອງວັດຊຽງທອງ ມີລັກສະນະເດັ່ນຄືຫຼັງຄາທີ່ຊ້ອນກັນ 3 ຊັ້ນ ແລະ ໂຄ້ງລົງຕ່ຳເກືອບຕິດໜ້າດິນ ເຊິ່ງເປັນເອກະລັກສະເພາະຂອງສິລະປະຊ່າງຫຼວງພະບາງ ທີ່ສະແດງເຖິງຄວາມອ່ອນຊ້ອຍ, ສຸພາບ ແລະ ສະງ່າງາມ.
• ຕົ້ນໄມ້ແຫ່ງຊີວິດ (Tree of Life): ຢູ່ຝາດ້ານຫຼັງຂອງສິມ ໄດ້ຮັບການຕົບແຕ່ງດ້ວຍສິລະປະການຕິດກະຈົກສີເປັນຮູບຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ ທີ່ເລົ່າເລື່ອງລາວພື້ນເມືອງ ແລະ ທຳມະ, ກາຍເປັນຈຸດດຶງດູດທີ່ຊົງຄຸນຄ່າທາງດ້ານສິລະປະຊັ້ນສູງ.

3. ວິຖີຊີວິດອັນສະຫງົບສຸກ: ການຕັກບາດຢາດນ້ຳຍາມເຊົ້າ

ພາບຈຳທີ່ງົດງາມ ແລະ ສະທ້ອນເຖິງຄວາມເຫຼື້ອມໃສສັດທາໃນພຸດທະສາສະໜາຂອງຄົນຫຼວງພະບາງຄື “ປະເພນີການຕັກບາດຍາມເຊົ້າ”.

ໃນທຸກໆມື້ ເມື່ອແສງຕາເວັນທຳອິດຍັງບໍ່ທັນໂຜ່ຂຶ້ນຂອບຟ້າ, ປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນຈະພ້ອມກັນມານັ່ງລຽງລາຍຢູ່ແຄມທາງ, ນຸ່ງເຄື່ອງປະຈຳຊາດຢ່າງສຸພາບ ເພື່ອລໍຖ້າຕັກບາດຖວາຍເຂົ້າໜຽວແກ່ຂະບວນພະສົງສາມະເນນເປັນຮ້ອຍໆຮູບ ທີ່ຍ່າງກາຍມາດ້ວຍຄວາມສະຫງົບ. ສຽງຍ່າງອັນງຽບສະຫງົບ, ກິ່ນຫອມຂອງເຂົ້າໜຽວສຸກໃໝ່, ແລະ ບັນຍາກາດທີ່ເຕັມไปด้วยຄວາມສັດທາ ໄດ້ສ້າງຄວາມປະທັບໃຈໃຫ້ແກ່ນັກທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ເປັນການຢັ້ງຢືນວ່າ ວັດທະນະທຳຂອງທີ່ນີ້ບໍ່ໄດ້ຢູ່ພຽງແຕ່ໃນຫໍພິພິທະພັນ, ແຕ່ມັນຢູ່ໃນທຸກລົມຫາຍໃຈຂອງຄົນໃນທ້ອງຖິ່ນ.

4. ຕາດກວາງຊີ: ສິ່ງອວຍພອນຈາກທຳມະຊາດ

ນອກເໜືອຈາກມໍລະດົກທາງວັດທະນະທຳແລ້ວ, ຫຼວງພະບາງຍັງມີຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດທີ່ງົດງາມລະດັບໂລກ ເຊິ່ງໜຶ່ງໃນນັ້ນຄື “ຕາດກວາງຊີ”.

ຕາດກວາງຊີ ເປັນນ້ຳຕົກຕາດຫີນປູນຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ມີຫຼາຍຊັ້ນ. ຈຸດເດັ່ນທີ່ສຸດຄື “ນ້ຳສີຟ້າຂຽວມໍລະກົດ” ທີ່ເກີດຈາກແຮ່ທາດກາກໂບນາດກັລຊຽມ ທີ່ຕົກຕະກອນຢູ່ໃນນ້ຳ. ນ້ຳຕົກທີ່ໄຫຼຜ່ານປ່າດົງອັນອຸດົມສົມບູນ, ສຽງນ້ຳຕົກກະທົບໂງ່ນຫີນ, ແລະ ແອ່ງນ້ຳທຳມະຊາດທີ່ໃສເຢັນ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ກາຍເປັນອຸທິຍານສີຂຽວ ທີ່ຊ່ວຍຜ່ອນຄາຍຈິດໃຈຂອງຜູ້ມາຢ້ຽມຢາມໄດ້ເປັນຢ່າງດີ.

ສະຫຼຸບ

ສະເໜ່ຂອງ ຫຼວງພະບາງ ບໍ່ໄດ້ຢູ່ທີ່ຄວາມຫລາບຫຼູ ຫຼື ຄວາມທັນສະໄໝ, ແຕ່ມັນຢູ່ທີ່ “ຄວາມສາມາດໃນການຢຸດເວລາ”. ການໄດ້ມາຢ້ຽມຢາມຫຼວງພະບາງ ເໝືອນການໄດ້ເດີນທາງຍ້ອນກັບໄປສູ່ອະດີດ ທີ່ມະນຸດ, ວັດທະນະທຳ, ແລະ ທຳມະຊາດ ສາມາດດຳລົງຊີວິດຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງກົມກຽວ ແລະ ປານີດ. ມັນແມ່ນມໍລະດົກໂລກທີ່ມີຊີວິດ ທີ່ພວກເຮົາທຸກຄົນຕ້ອງຮ່ວມກັນຮັກສາຄຸນຄ່າດັ້ງເດີມນີ້ໄວ້ ໃຫ້ຍືນຍົງຕະຫຼອດໄປ.