ປາສາດຫີນວັດພູ ຈຳປາສັກ: ຮ່ອງຮອຍອະລິຍະທຳບູຮານ ແລະ ສັດທາສະໜານຕັ້ງແຕ່ສະໄໝກ່ອນນະຄອນວັດ

ຫາກ “ພະທາດຫຼວງ” ຄືຕົວແທນແຫ່ງສັດທາພຸດທະສາສະໜາຂອງຍຸກລ້ານຊ້າງ, “ປາສາດຫີນວັດພູ ຈຳປາສັກ” ກໍຄືປະຕູມິຕິທີ່ພາເຮົາຍ້າຍເວລາກັບໄປສູ່ຍຸກຮຸ່ງເຮືອງຂອງອະລິຍະທຳໂບຮານ ຫຼາຍພັນປີກ່ອນ. ຕັ້ງຢູ່ພາກໃຕ້ຂອງລາວ ບົນແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງ ໃນແຂວງຈຳປາສັກ, ໂບຮານສະຖານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງນີ້ ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນຄັງປັນຍາທາງປະຫວັດສາດ, ແຕ່ຍັງເປັນ ມໍລະດົກໂລກແຫ່ງທີສອງຂອງລາວ (ໄດ້ຮັບການຂຶ້ນທະບຽນໃນປີ 2001) ທີ່ຍັງຄົງຄວາມລີ້ລັບ ແລະ ສະຫງ່າງາມທ້າທາຍກາລະເວລາ.

1. ຄວາມສຳຄັນ: ຮາກເຫງົ້າອະລິຍະທຳທີ່ເກົ່າແກ່ກວ່າ “ນະຄອນວັດ”

ສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ປາສາດຫີນວັດພູ ມີຄວາມພິເສດລະດັບສາກົນ ຄືອາຍຸການກໍ່ສ້າງ ແລະ ຮາກເຫງົ້າທາງປະຫວັດສາດ:

• ເກົ່າແກ່ກວ່າຮູບແບບນະຄອນວັດ: ວັດພູຖືກສ້າງຂຶ້ນ ແລະ ພັດທະນາມາຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ 5 (ປະມານຄຣິສຕະສັກກະຣາດ ທີ 6-12) ເຊິ່ງມີອາຍຸເກົ່າແກ່ກວ່າ ປາສາດຫີນນະຄອນວັດ (Angkor Wat) ຂອງກຳປູເຈຍ ຫຼາຍຮ້ອຍປີ. ມັນເໝາະເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນ ແລະ ເປັນສູນກາງທາງອຳນາດ-ສາສະໜາ ຂອງອານາຈັກເຈນລະ ໃນອະດີດ.
• ການປ່ຽນແປງທາງສັດທາ: ໃນຍຸກທຳອິດ, ວັດພູຖືກສ້າງຂຶ້ນເປັນສະຖາປັດຕະຍະກຳໃນຄວາມເຊື່ອຂອງ ສາສະໜາຮິນດູ (ລັດທິໄສວະນິກາຍ ທີ່ນັບຖືພະສິວະເປັນໃຫຍ່). ຕໍ່ມາເມື່ອອິດທິພົນຂອງພຸດທະສາສະໜານິກາຍເຖຣະວາດໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍເຂົ້າມາ, ໂບຮານສະຖານແຫ່ງນີ້ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການດັດແປງ ແລະ ປ່ຽນມາເປັນສະຖານທີ່ສັກສິດທາງພຸດທະສາສະໜາຈົນຮອດປັດຈຸບັນ.

2. ຈຸດເດັ່ນ: ພູມປັນຍາການອອກແບບ “ເມື່ອທຳມະຊາດຫຼໍ່ຫຼອມກັບຄວາມເຊື່ອ”

ສະຖາປັດຕະຍະກຳຂອງວັດພູ ແມ່ນພາບສະທ້ອນເຖິງພູມປັນຍາອັນລ້ຳເລີດ ຂອງຊ່າງບູຮານ ທີ່ສາມາດວາງຜັງການກໍ່ສ້າງໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບສະພາບພູມສັນຖານທຳມະຊາດຢ່າງມະຫັດສະຈັນ:

• ແນວສາຍພູເກົ້າ (ພູອັດສະດົງ): ປາສາດວັດພູ ຖືກສ້າງຂຶ້ນຕາມແນວຄ້ອຍຊັນ ຂອງພູເກົ້າ. ສິ່ງທີ່ໜ້າອັດສະຈັນຄື ຢູ່ເທິງຍອດພູເກົ້າມີໂງ່ນຫີນທຳມະຊາດຮູບຊົງຄ້າຍຄື “ສິວະລຶງ” (ສັນຍະລັກແທນພະສິວະ) ທີ່ເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍທຳມະຊາດ ເຊິ່ງຄົນບູຮານເອີ້ນວ່າ “ພູເກົ້າ” ຫຼື “ລຶງຄະບັນພົດ”. ຄົນຍຸກນັ້ນຈຶ່ງຖືວ່າພູໜ່ວຍນີ້ຄືທີ່ປະທັບຂອງເທບພະເຈົ້າ ແລະ ໄດ້ສ້າງປາສາດໄວ້ທີ່ຕີນພູ.
• ແກນຜັງເມືອງທີ່ສົມບູນແບບ: ການວາງຜັງຂອງວັດພູ ເປັນເສັ້ນຊື່ຍາວຢຽດ ຕັ້ງແຕ່ແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງ, ຜ່ານບາຣາຍ (ອ່າງເກັບນ້ຳບູຮານ), ຜ່ານທາງເດີນທີ່ປະດັບດ້ວຍເສົາສະໜາມ, ຂຶ້ນຂັ້ນໄດຫີນອັນຊັນ ໄປຈົນຮອດ “ປາສາດປະທານ” ທີ່ຢູ່ຊັ້ນເທິງສຸດ. ການຍ່າງຂຶ້ນວັດພູ ຈຶ່ງປຽບເໝືອນການເດີນທາງຈາກໂລກມະນຸດ ຂຶ້ນໄປສູ່ສວງສະຫວັນ ຫຼື ເຂົາພະສຸເມນ.

3. ສິລະປະຫີນສະຫຼັກ ແລະ ຮ່ອງຮອຍແຫ່ງຄວາມສັກສິດ

ໃນບໍລິເວນປາສາດປະທານ ແລະ ສິ່ງກໍ່ສ້າງອ້ອມຂ້າງ, ທ່ານຈະໄດ້ພົບກັບຄວາມປານີດຂອງງານຝີມືບູຮານ:

• ທັບຫຼັງ ແລະ ກອບປະຕູ: ມີຮູບສະຫຼັກຫີນທີ່ອ່ອນຊ້ອຍ ເລົ່າເລື່ອງລາວມະຫາກາບຂອງສາສະໜາຮິນດູ ເຊັ່ນ: ຮູບພະອິນຊົງຊ້າງເອຣາວັນ, ພະວິສະນຸ, ແລະ ນາງອັບສອນ ທີ່ຍັງຄົງມີຄວາມຄົມຊັດຢ່າງໜ້າເຫຼືອເຊື່ອ.
• ນ້ຳທ່ຽງສັກສິດ: ຢູ່ທາງຫຼັງປາສາດປະທານ ມີຜານ້ຳທີ່ມີນ້ຳຊຶມອອກມາຕະຫຼອດທັງປີ. ໃນອະດີດ, ນ້ຳນີ້ຈະຖືກຕໍ່ທໍ່ໃຫ້ໄຫຼຜ່ານສິວະລຶງ ເພື່ອໃຊ້ໃນພິທີກຳສັກສິດ ໂດຍຖືວ່ານ້ຳທີ່ໄຫຼຜ່ານພູຂອງພະສິວະຄືນ້ຳອຳມະລິດ.
• ຫີນຮູບສັດ: ຢູ່ບໍລິເວນດ້ານເທິງ ຍັງມີຫີນສະຫຼັກຮູບແຂ້ ແລະ ຮູບຊ້າງຂະໜາດໃຫຍ່ ເຊິ່ງນັກໂບຮານຄະດີສັນນິຖານວ່າ ອາດຈະກ່ຽວຂ້ອງກັບພິທີກຳບູຊາຢັນໃນຍຸກກ່ອນປະຫວັດສາດ.

ສະຫຼຸບ

ປາສາດຫີນວັດພູ ຈຳປາສັກ ບໍ່ແມ່ນເປັນພຽງແຕ່ກອງຫີນເກົ່າແກ່, ແຕ່ແມ່ນ “ອະນຸສອນສະຖານແຫ່ງສັດທາ ແລະ ພູມປັນຍາ” ທີ່ຢັ້ງຢືນເຖິງຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງມະນຸດໃນອະດີດ ທີ່ສາມາດປ່ຽນພູຜາປ່າດົງ ໃຫ້ກາຍເປັນສະຖານທີ່ສັກສິດອັນຊົງຄຸນຄ່າ. ການໄດ້ມາຢ້ຽມຢາມວັດພູ ຄືການໄດ້ມາສຳຜັດກັບຄວາມງຽບສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະຈັນທາງສະຖາປັດຕະຍະກຳ, ແລະ ເປັນການເຕືອນສະຕິໃຫ້ຄົນຮຸ່ນຫຼັງໄດ້ເຫັນຄຸນຄ່າ ຂອງການປົກປັກຮັກສາມໍລະດົກອັນລ້ຳຄ່າແຫ່ງນີ້ ໃຫ້ຍືນຍົງຄູ່ແຜ່ນດິນລາວຕະຫຼອດໄປ.