Book Review: The Psychology of Money (ຈິດຕະວິທະຍາວ່າດ້ວຍເງິນ) ໂດຍ Morgan Housel

ປຶ້ມຫົວນີ້ຂຽນໂດຍ Morgan Housel ເປັນປຶ້ມກ່ຽວກັບການເງິນທີ່ບໍ່ຄືກັບປຶ້ມຕຳລາຫຸ້ນທົ່ວໄປ ແຕ່ເຈາະເລິກເຖິງວິທີຄິດ, ພຶດຕິກຳ ແລະ ມຸມມອງທີ່ມະນຸດເຮົາມີຕໍ່ເງິນ.

ຈຸດເດັ່ນຂອງປຶ້ມ

• ເງິນບໍ່ໄດ້ວັດກັນທີ່ຄວາມຮູ້ ແຕ່ຢູ່ທີ່ພຶດຕິກຳ: ປຶ້ມອະທິບາຍວ່າຄວາມສຳເລັດທາງການເງິນບໍ່ໄດ້ຂຶ້ນຢູ່ກັບຄວາມສະຫຼາດທາງຄະນິດສາດສະເໝີໄປ ແຕ່ຂຶ້ນຢູ່ກັບວິທີທີ່ເຮົາຄວບຄຸມຕົວເຮົາເອງ.
• ບົດຮຽນເລື່ອງຄວາມຮັ່ງມີ, ຄວາມໂລບ ແລະ ຄວາມສຸກ: ເນື້ອຫາເນັ້ນຍ້ຳວ່າເປົ້າໝາຍສູງສຸດຂອງການມີເງິນບໍ່ແມ່ນຄວາມຫຼູຫຼາ ແຕ່ແມ່ນການໄດ້ມາຊຶ່ງອິດສະລະພາບໃນການຄວບຄຸມເວລາຊີວິດຂອງຕົນເອງ.
• ອ່ານງ່າຍ ຍ່ອຍງ່າຍ: ຖ່າຍທອດຜ່ານເລື່ອງເລົ່າ ແລະ ກໍລະນີຕົວຢ່າງທີ່ເຫັນພາບຊັດເຈນ ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອ່ານທີ່ບໍ່ມີພື້ນຖານທາງການເງິນກໍສາມາດເຂົ້າໃຈ ແລະ ນຳໄປປັບໃຊ້ໄດ້ທັນທີ.
• “The Psychology of Money” ເປັນປຶ້ມທີ່ເໜືອການເວລາ ທີ່ເຕືອນສະຕິເຮົາວ່າ ການຈັດການເງິນໃຫ້ຍືນຍົງນັ້ນແທ້ຈິງແລ້ວຄື ‘ການຈັດການຈິດໃຈຂອງຕົວເຮົາເອງ’. ເໝາະສຳລັບທຸກຄົນທີ່ຕ້ອງການສ້າງຄວາມສຳພັນທີ່ດີຂຶ້ນກັບເງິນ ແລະ ຄວາມສຸກໃນຊີວິດ.

ບົດທີ 1: ບໍ່ມີໃຜເປັນຄົນບ້າ

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 1: ບໍ່ມີໃຜເປັນຄົນບ້າ ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບທີ່ຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ບໍ່ມີໃຜເປັນຄົນບ້າ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ໃນຊີວິດຈິງ ເຮົາມັກຈະຕັດສິນການໃຊ້ເງິນຂອງຄົນອື່ນດ້ວຍມາດຕະຖານຂອງຕົວເຮົາເອງ ເຊັ່ນ:

• ເຫັນໝູ່ຊື້ລົດຫຼູລາຄາແພງ ທັງທີ່ເງິນເກັບຍັງບໍ່ຫຼາຍ ແລ້ວຄິດວ່າ “ຜູ້ນີ້ບ້າຫຼືເປົ່າ ເງິນພຽງເທົ່ານີ້ກໍເອົາໄປລະລາຍໝົດ”
• ເຫັນຜູ້ໃຫຍ່ບາງຄົນເກັບເງິນສົດໄວ້ທີ່ເຮືອນເຊີ່ນໆ ບໍ່ຍອມເອົາໄປລົງທຶນໃຫ້ງອກເງີຍຕາມເງິນເຟີ້ ແລ້ວຄິດວ່າ “ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ຈັກຄິດເລື່ອງການລົງທຶນ”

ແຕ່ໜັງສືເຫຼັ້ມນີ້ບອກວ່າ ບໍ່ມີໃຜບ້າແທ້ໆ ດອກ ທຸກຄົນພຽງແຕ່ເຕີບໃຫຍ່ມາໃນໂລກທີ່ຕ່າງກັນ ແລະ ຜ່ານປະສົບການທີ່ບໍ່ຄືກັນ ເຮັດໃຫ້ “ເຫດຜົນ” ໃນຫົວຂອງເຂົາເຈົ້າແຕກຕ່າງຈາກເຮົາຢ່າງສິ້ນເຊີງ.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ຄົນທີ່ເຕີບໃຫຍ່ມາໃນຍຸກວິກິດເສດຖະກິດ vs. ຄົນທີ່ເກີດໃນຍຸກບູມ

• ຕົວຢ່າງ: ຄົນທີ່ເຄີຍຜ່ານເຫດການວິກິດຕົ້ມຍຳກຸ້ງ ຫຼື ວິກິດເສດຖະກິດຄັ້ງໃຫຍ່ມາດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ ມັກຈະຢ້ານການເປັນໜີ້ ແລະ ມັກຖືເງິນສົດໄວ້ກັບຕົວຫຼາຍໆ ເພາະປະສົບການສອນເຂົາເຈົ້າວ່າ “ເງິນສົດຄືຄວາມປອດໄພສູງສຸດ”
• ມຸມມອງ: ຖ້າຄົນລຸ້ນໃໝ່ທີ່ເຕີບໃຫຍ່ມາໃນຍຸກດິຈິຕອນມອງເຂົ້າມາ ອາດຈະເຫັນວ່າວິທີຄິດນີ້ລ້າສະໄໝ ແລະ ເສຍໂອກາດໃນການລົງທຶນ ແຕ່ສຳລັບຄົນລຸ້ນກ່ອນ ການຖືເງິນສົດຄືສິ່ງທີ່ ສົມເຫດສົມຜົນທີ່ສຸດ ໃນການປົກປ້ອງຊີວິດຄອບຄົວຈາກຄວາມພັງທະລາຍ

2. ການໃຊ້ເງິນເພື່ອ “ຄວາມສຸກທາງໃຈ” ທີ່ບໍ່ຄືກັນ

• ຕົວຢ່າງ: ຄົນບາງຄົນອາດຈະຍອມໃຊ້ເງິນເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງເງິນເດືອນໄປກັບການກິນອາຫານຫຼູໆ ຫຼື ຊື້ຂອງສະສົມທີ່ຄົນອື່ນເຫັນວ່າໄຮ້ສາລະ ແຕ່ສຳລັບເຂົາແລ້ວ ສິ່ງນັ້ນຄືລາງວັນຊີວິດທີ່ຊ່ວຍເຍຍຍາຄວາມຄຽດຈາກການເຮັດວຽກໜັກ
• ມຸມມອງ: ໃນຂະນະທີ່ຄົນທີ່ມັກເກັບອອມຮັດຕົວອາດເຫັນວ່າເປັນການຟຸ່ມເຟືອຍ ແຕ່ສຳລັບອີກຝ່າຍ ການໄດ້ໃຊ້ເງິນເພື່ອຊື້ຄວາມສຸກສະເພາະໜ້າຄືສິ່ງທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ເຂົາເຈົ້າມີກຳລັງໃຈຕື່ນຂຶ້ນມາເຮັດວຽກຕໍ່ໃນທຸກໆ ວັນ

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນ: ການເຂົ້າໃຈວ່າ “ບໍ່ມີໃຜເປັນຄົນບ້າ” ຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາ:

• ເລີກຕັດສິນຄົນອື່ນ: ເຂົ້າໃຈວ່າການຕັດສິນໃຈທາງການເງິນຂອງແຕ່ລະຄົນນັ້ນສົມເຫດສົມຜົນໃນບໍລິບົດຊີວິດຂອງເຂົາເຈົ້າສະເໝີ
• ເລີກປຽບທຽບ: ເພາະເປົ້າໝາຍ, ປະສົບການ ແລະ ຕົ້ນທຶນຊີວິດຂອງເຮົາບໍ່ຄືຄົນອື່ນ ການເຮັດຕາມຄົນອື່ນຈຶ່ງອາດບໍ່ແມ່ນຄຳຕອບທີ່ດີທີ່ສຸດສຳລັບຊີວິດຂອງເຮົາ

ບົດທີ 2: ໂຊກ ແລະ ຄວາມສ່ຽງ (Luck & Risk)

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 2: ໂຊກ ແລະ ຄວາມສ່ຽງ (Luck & Risk) ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບທີ່ຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ໂຊກ ແລະ ຄວາມສ່ຽງ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ມັກຈະມີເສັ້ນແບ່ງບາງໆ ລະຫວ່າງຄວາມສຳເລັດ ແລະ ຄວາມລົ້ມເຫຼວທີ່ເກີດຈາກຝີມື ກັບສິ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າ “ໂຊກ” ແລະ “ຄວາມສ່ຽງ” ເຊິ່ງເປັນສອງສິ່ງທີ່ມະນຸດເຮົາມັກຈະມອງຂ້າມ ຫຼື ປະເມີນຄ່າຕ່ຳເກີນໄປສະເໝີ. ເມື່ອເຮົາເຫັນໃຜຜູ້ໜຶ່ງປະສົບຄວາມສຳເລັດ ຫຼື ລົ້ມເຫຼວ ເຮົາມັກຈະເໝົາລວມວ່າເປັນເພາະ “ຄວາມສາມາດ” ຂອງເຂົາລ້ວນໆ ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ:

• ໂຊກ: ຄືປັດໃຈພາຍນອກເຊີງບວກທີ່ຊ່ວຍຜັກດັນໃຫ້ຄວາມພະຍາຍາມນ້ອຍໆ ກາຍເປັນຄວາມສຳເລັດທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່
• ຄວາມສ່ຽງ: ຄືປັດໃຈພາຍນອກເຊີງລົບທີ່ຕໍ່ໃຫ້ເຮົາວາງແຜນຮອບຄອບແທ້ໃດ ກໍອາດຈະພັງທະລາຍລົງໄດ້ຈາກເຫດການທີ່ເຮົາຄວບຄຸມບໍ່ໄດ້

Morgan Housel ຜູ້ຂຽນໄດ້ກ່າວຂໍ້ຄິດທີ່ໜ້າສົນໃຈໄວ້ວ່າ: “ຄວາມສຳເລັດ ແລະ ລົ້ມເຫຼວມີໜ້າຕາຄ້າຍຄືກັນຫຼາຍກວ່າທີ່ເຈົ້າຄິດ” (Nothing is as good or as bad as it seems.)

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ຕົວຢ່າງເລື່ອງ “ໂຊກ”: ການເຮັດທຸລະກິດ ຫຼື ການລົງທຶນຖືກຈັງຫວະ

• ສະຖານະການ: ສົມມຸດວ່າມີນັກລົງທຶນສອງຄົນ ເລີ່ມຕົ້ນລົງທຶນໃນຫຸ້ນ ຫຼື ເຮັດທຸລະກິດຄ້າຍຄືກັນ. ຄົນທຳອິດຂະຫຍັນ ແລະ ສຶກສາຂໍ້ມູນຢ່າງໜັກ ແຕ່ອີກຄົນນອກຈາກຈະຂະຫຍັນແລ້ວ ດັນໄປເປີດທຸລະກິດຖືກປະເພດໃນຊ່ວງທີ່ຕະຫຼາດກຳລັງບູມພໍດີ (ເຊັ່ນ ທຸລະກິດເດລິເວີຣີຊ່ວງກັກຕົວໂຄວິດ) ເຮັດໃຫ້ກິດຈະການເຕີບໂຕພຸ່ງພວ່ງແບບກ້າວກະໂດດ
• ມຸມມອງ: ຄົນທີ່ຮັ່ງມີໄວມັກຈະຄິດວ່າຕົວເອງເກັ່ງ ແລະ ສະຫຼາດຫຼາຍ (ມອງບໍ່ເຫັນພະລັງຂອງໂຊກ) ໃນຂະນະທີ່ຄົນອື່ນອາດຈະເຫັນວ່າເຂົາໂຊກດີ. ຄວາມຈິງຄື ຄວາມສາມາດເປັນສິ່ງຈຳເປັນ ແຕ່ “ໂຊກ” ຄືຕົວຄູນທີ່ເຮັດໃຫ້ຄວາມສຳເລັດນັ້ນແຕກຕ່າງກັນຢ່າງຟ້າກັບເຫວ

2. ຕົວຢ່າງເລື່ອງ “ຄວາມສ່ຽງ”: ຕໍ່ໃຫ້ລະວັງແທ້ໃດ ກໍມີແຈັກພອດທີ່ຫຼີກບໍ່ພົ້ນ

• ສະຖານະການ: ນັກທຸລະກິດທີ່ປະສົບຄວາມສຳເລັດ ທຳການບໍລິຫານຄວາມສ່ຽງມາຢ່າງດີເລີດຕະຫຼອດ 10 ປີ ປາກົດວ່າເກີດວິກິດການລະດັບໂລກທີ່ບໍ່ຄາດຝັນ (ເຊັ່ນ ສົງຄາມ, ພະຍາດລະບາດ ຫຼື ກົດໝາຍປ່ຽນກະທັນຫັນ) ເຮັດໃຫ້ກິດຈະການທີ່ສ້າງມາລົ້ມລະລາຍໃນຊົ່ວຂ້າມຄືນ
• ມຸມມອງ: ຄົນພາຍນອກອາດຈະດ່າທໍວ່າເຂົາບໍລິຫານງານຫ່ວຍແຕກ ຫຼື ປະໝາດ ທັງທີ່ຈິງໆ ແລ້ວເຂົາອາດຈະລະມັດລະວັງຕົວດີທີ່ສຸດແລ້ວ ແຕ່ນັ້ນຄື “ຄວາມສ່ຽງ” ທີ່ຕໍ່ໃຫ້ລະວັງແທ້ໃດ ກໍມີໂອກາດເກີດຂຶ້ນໄດ້ກັບທຸກຄົນຫາກດວງຊວຍ

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 2: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງ ໂຊກ ແລະ ຄວາມສ່ຽງ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ຖ່ອມຕົວຫຼາຍຂຶ້ນເມື່ອປະສົບຄວາມສຳເລັດ: ຢ່າຄິດວ່າທຸກຢ່າງມາຈາກຄວາມເກັ່ງຂອງເຮົາຄົນດຽວ ເພາະສ່ວນໜຶ່ງອາດມາຈາກໂຊກຊ່ວຍ ແລະ ມື້ໜຶ່ງໂຊກອາດບໍ່ໄດ້ເຂົ້າຂ້າງເຮົາສະເໝີໄປ
• ບໍ່ຕັດສິນ ຫຼື ເຍາະເຍີ້ຍຄົນທີ່ລົ້ມເຫຼວ: ເພາະຄວາມລົ້ມເຫຼວຂອງເຂົາອາດເກີດຈາກ “ຄວາມສ່ຽງ” ທີ່ໂຊກຮ້າຍພຸ່ງຊົນ ເຊິ່ງຕໍ່ໃຫ້ເປັນຕົວເຮົາໄປຢືນຈຸດນັ້ນ ກໍອາດຈະພັງບໍ່ເປັນທ່າຄືກັນ
• ສ້າງພູມຄຸ້ມກັນໃຫ້ຊີວິດ: ເມື່ອຮູ້ວ່າໂລກນີ້ມີຄວາມສ່ຽງທີ່ຄວບຄຸມບໍ່ໄດ້ ເຮົາຈຶ່ງຄວນເຜື່ອໃຈ ແລະ ວາງແຜນສຳຮອງໄວ້ສະເໝີ

ບົດທີ 3: ບໍ່ເຄີຍພໍ (Never Enough)

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 3: ບໍ່ເຄີຍພໍ (Never Enough) ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ບໍ່ເຄີຍພໍ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ໃນໂລກຂອງການຫາເງິນ ມີທັກສະໜຶ່ງທີ່ຝຶກຍາກທີ່ສຸດ ນັ້ນຄື “ການຮູ້ວ່າເມື່ອໃດຄວນຢຸດ” ຫຼື ການເຂົ້າໃຈວ່າ “ເທົ່າໃດຈຶ່ງເອີ້ນວ່າພໍ”.

ມະນຸດເຮົາມັກຕົກຢູ່ໃນກັບດັກຂອງການປຽບທຽບ ແລະ ຄວາມໂລບ. ເມື່ອຫາເງິນໄດ້ຫຼາຍຂຶ້ນ ຄວາມຄາດຫວັງ ແລະ ມາດຕະຖານການດຳລົງຊີວິດກໍມັກສູງຂຶ້ນຕາມ ເຮັດໃຫ້ເສັ້ນໄຊຂອງຄວາມຮັ່ງມີຖືກຍ້າຍອອກໄປເລື້ອຍໆ ບໍ່ມີວັນສິ້ນສຸດ ຄືກັບການແລ່ນໄລ່ຈັບເງົາຂອງຕົນເອງ. ໃນຫຼາຍກໍລະນີ ຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຈະ “ເອົາໃຫ້ໄດ້ຫຼາຍກວ່າເດີມ” ໂດຍບໍ່ຮູ້ຈັກພໍ ມັກນຳໄປສູ່ຄວາມສ່ຽງອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ແລະ ອາດເຮັດໃຫ້ສູນເສຍທຸກຢ່າງທີ່ເຄີຍມີມາ.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ການຍົກມາດຕະຖານຊີວິດຕາມລາຍໄດ້ (Lifestyle Inflation)

• ສະຖານະການ: ສົມມຸດວ່າເລີ່ມເຮັດວຽກດ້ວຍເງິນເດືອນ 30,000 ບາດ ແລະ ດຳລົງຊີວິດແບບພໍພຽງໄດ້. ຕໍ່ມາເງິນເດືອນເພີ່ມເປັນ 100,000 ບາດ. ແທນທີ່ຈະເກັບເງິນສ່ວນຕ່າງໄວ້ ຄົນທີ່ “ບໍ່ຮູ້ຈັກພໍ” ຈະຟ້າວປ່ຽນໄປຜ່ອນລົດຫຼູ, ຍ້າຍໄປຢູ່ຄອນໂດລາຄາແພງ ແລະ ກິນອາຫານມື້ລະຫຼາຍພັນບາດທັນທີ. ຜົນທີ່ຕາມມາຄື ເຖິງຈະມີລາຍໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນຫຼາຍເທົ່າ ແຕ່ພາລະກໍເພີ່ມຕາມ ຈົນກາຍເປັນວ່າເງິນເກັບເທົ່າເກົ່າ ຫຼື ມີໜີ້ຫຼາຍກວ່າເກົ່າ.
• ມຸມມອງ: ການມີຄວາມທະເຍີທະຍານເປັນເລື່ອງດີ ແຕ່ຖ້າບໍ່ຮູ້ຂອບເຂດຂອງຄຳວ່າ “ພໍດີ” ເຮົາຈະກາຍເປັນທາດຂອງເງິນ ແລະ ຕ້ອງເຮັດວຽກໜັກຕະຫຼອດຊີວິດເພື່ອຮັກສາວິຖີຊີວິດເຫຼົ່ານັ້ນ.

2. ບົດຮຽນຈາກຄວາມໂລບໃນໂລກການລົງທຶນ

• ສະຖານະການ: ນັກລົງທຶນຄົນໜຶ່ງເອົາເງິນໄປລົງທຶນໃນຫຸ້ນ ຫຼື ຄຣິບໂຕ ແລ້ວໄດ້ກຳໄລກ້ອນໃຫຍ່ໃນໄລຍະສັ້ນໆ (ເຊັ່ນ ໄດ້ເງິນຫຼາຍລ້ານ). ແທນທີ່ຈະພໍໃຈ ແລະ ຖອນທຶນອອກມາເກັບໄວ້ ຄວາມໂລບກັບສັ່ງໃຫ້ລາວໃສ່ເງິນເພີ່ມເຂົ້າໄປທັງໝົດ ແຖມຍັງໄປກູ້ຢືມເງິນມາເພີ່ມ ເພາະຫວັງວ່າຈະຮັ່ງມີເປັນເສດຖີຊົ່ວຂ້າມຄືນ. ສຸດທ້າຍຕະຫຼາດພິກກັບ ເຮັດໃຫ້ສູນເສຍເງິນທັງໝົດ ລວມທັງເງິນຕົ້ນທຶນທີ່ມີຢູ່ເດີມ.
• ມຸມມອງ: ໃນທາງທຸລະກິດ ແລະ ການເງິນ ມີຄວາມສ່ຽງບາງຢ່າງທີ່ບໍ່ຄຸ້ມຄ່າທີ່ຈະສ່ຽງເລີຍ ພຽງເພາະຄຳວ່າ “ຢາກໄດ້ອີກໜ້ອຍ” ຫຼື “ຍັງບໍ່ພໍ”.

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 3: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງ “ບໍ່ເຄີຍພໍ” ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ຮູ້ຈັງຫວະທີ່ຈະຖອຍ: ເຂົ້າໃຈວ່າການຮູ້ວ່າຈຸດໃດຄື “ຈຸດພໍດີ” ຂອງຊີວິດ ເປັນເກາະປ້ອງກັນທີ່ດີທີ່ສຸດ ບໍ່ໃຫ້ຄວາມໂລບມາທຳລາຍຄວາມມັ່ງຄັ່ງທີ່ເຮົາສ້າງມາ
• ຮັກສາຄວາມສຸກທີ່ແທ້ຈິງ: ຕະຫຼຸກວ່າການມີຄວາມສຸກກັບສິ່ງທີ່ມີໃນປັດຈຸບັນ ສຳຄັນກວ່າການແລ່ນໄລ່ຕາມຄວາມຮັ່ງມີທີ່ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ

ບົດທີ 4: ການທົບຕົ້ນທົບດອກ (Compounding)

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 4: ການທົບຕົ້ນທົບດອກ (Compounding) ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ການທົບຕົ້ນທົບດອກ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ພະລັງຂອງດອກເບ້ຍທົບຕົ້ນ (Compounding) ເປັນສິ່ງໜຶ່ງທີ່ສະໝອງມະນຸດເຮົາເຂົ້າໃຈໄດ້ຍາກຕາມສັນຊາດຕະຍານ ເພາະເຮົາຄຸ້ນເຄີຍກັບການຄິດໄລ່ແບບເສັ້ນຊື່ (Linear) ແຕ່ພະລັງຂອງການທົບຕົ້ນເຕີບໂຕແບບກ້າວກະໂດດ (Exponential).

ຜູ້ຂຽນ (Morgan Housel) ຍົກຕົວຢ່າງຄວາມຮັ່ງມີມະຫາສານຂອງ ວໍເຣນ ບັບເຟັດ ວ່າບໍ່ໄດ້ມາຈາກຄວາມສະຫຼາດພຽງຢ່າງດຽວ ແຕ່ມາຈາກ “ເວລາ” ອັນຍາວນານໃນການລົງທຶນ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການປ່ອຍໃຫ້ເງິນທຳງານທົບຕົ້ນໄປເລື້ອຍໆ ເປັນເວລາຫຼາຍສິບປີ. ຄວາມມະຫັດສະຈັນນີ້ບໍ່ໄດ້ໃຊ້ໄດ້ສະເພາະກັບເງິນຄຳ ແຕ່ຍັງໃຊ້ໄດ້ກັບການສະສົມຄວາມຮູ້ ແລະ ທັກສະຊີວິດເຊັ່ນກັນ.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ພະລັງຂອງເວລາໃນການລົງທຶນ (ເງິນຄຳ)

• ສະຖານະການ: ສົມມຸດວ່າສອງຄົນລົງທຶນໄດ້ຜົນຕອບແທນສະເລ່ຍເທົ່າກັນທຸກປີ
  • ຄົນທຳອິດ (A): ເລີ່ມລົງທຶນຕັ້ງແຕ່ອາຍຸ 20 ປີ ແລະ ຢຸດລົງທຶນຕອນອາຍຸ 30 ປີ (ລົງທຶນພຽງ 10 ປີ ແລ້ວປ່ອຍຖິ້ມໄວ້)
  • ຄົນທີສອງ (B): ເລີ່ມລົງທຶນຕອນອາຍຸ 30 ປີ ແລະ ລົງທຶນຕໍ່ເນື່ອງທຸກປີຈົນຮອດອາຍຸ 60 ປີ (ລົງທຶນດົນເຖິງ 30 ປີ)
• ຜົນທີ່ຕາມມາ: ປາກົດວ່າເງິນຂອງ “ຄົນທຳອິດ (A)” ທີ່ເລີ່ມກ່ອນ ແລະ ປ່ອຍໃຫ້ມັນທົບຕົ້ນໄປເລື້ອຍໆ ອາດມີມູນຄ່າຕອນເກສຽນອາຍຸຫຼາຍກວ່າຄົນທີ່ລົງທຶນດົນກວ່າເສຍອີກ. ນັ້ນເປັນເພາະພະລັງຂອງເວລາຊ່ວງທຳອິດທີ່ສະສົມພອກພູນມາຢ່າງຍາວນານ.

2. ການສະສົມຄວາມຮູ້ ແລະ ນິໄສນ້ອຍໆ (ການພັດທະນາຕົນເອງ)

• ສະຖານະການ: ຖ້າເຈົ້າເລືອກອ່ານໜັງສືມື້ລະ 15-20 ນາທີ ຫຼື ຝຶກທັກສະອັນໃດອັນໜຶ່ງໜ້ອຍໜຶ່ງທຸກມື້ ໃນຕອນທຳອິດເຈົ້າເກືອບບໍ່ເຫັນການປ່ຽນແປງເລີຍ (ເບິ່ງຄືບໍ່ມີຫຍັງເກີດຂຶ້ນ).
• ມຸມມອງ: ຜ່ານໄປ 1 ປີ ຫຼື 3 ປີ ພະລັງຂອງການທົບຕົ້ນທາງຄວາມຮູ້ຈະເລີ່ມເຮັດວຽກ ເຮັດໃຫ້ເຈົ້າກາຍເປັນຄົນທີ່ຊຳນານ ແລະ ແຕກຕ່າງຈາກເດີມຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ຄືກັບກ້ອນຫິມະທີ່ກິ້ງລົງມາຈາກພູ ຈາກກ້ອນນ້ອຍໆ ກາຍເປັນລູກໃຫຍ່ໂຕໄດ້ ເມື່ອມີໄລຍະທາງໃຫ້ກິ້ງດົນພໍ.

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 4: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງການທົບຕົ້ນທົບດອກ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ເລີ່ມໄວທີ່ສຸດຄືດີທີ່ສຸດ: ຢ່າລໍຖ້າໃຫ້ພ້ອມສົມບູນແບບ ເພາະ “ເວລາ” ຄືວັດຖຸດິບທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງພະລັງທົບຕົ້ນ.
• ມີຄວາມອົດທົນ:ເຂົ້າໃຈວ່າຜົນລັບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນຊີວິດ ມັກບໍ່ເກີດຂຶ້ນຊົ່ວຂ້າມຄືນ ແຕ່ເກີດຈາກການສະສົມເລື່ອງນ້ອຍໆ ຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີເປັນເວລານັບປີ.

ບົດທີ 5: ການໄດ້ມາຊຶ່ງຄວາມຮັ່ງມິີ ກັບ ການຮັກສາໄວ້ຊຶ່ງຄວາມຮັ່ງມີ

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 5: ການໄດ້ມາຊຶ່ງຄວາມມັ່ງຄັ່ງ ກັບ ການຮັກສາໄວ້ຊຶ່ງຄວາມມັ່ງຄັ່ງ ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ການໄດ້ມາຊຶ່ງຄວາມມັ່ງຄັ່ງ ກັບ ການຮັກສາໄວ້ຊຶ່ງຄວາມມັ່ງຄັ່ງ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ການສ້າງເງິນໃຫ້ໄດ້ ແລະ ການຮັກສາເງິນໃຫ້ຢູ່ກັບຕົວ ເປັນທັກສະຄົນລະຊຸດກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ.

• ການຫາເງິນ: ຕ້ອງອາໄສຄວາມກ້າຫານ, ການຍອມສ່ຽງ, ການເຮັດວຽກໜັກ ແລະ ຄວາມສະຫຼາດໃນການຊອກຫາໂອກາດ
• ການຮັກສາເງິນ: ຕ້ອງອາໄສສິ່ງທີ່ກົງກັນຂ້າມຢ່າງສິ້ນເຊີງ ນັ້ນຄື ຄວາມຖ່ອມຕົນ, ຄວາມລະມັດລະວັງ ແລະ ການຕະໜັກວ່າສິ່ງທີ່ເຈົ້າຫາມາໄດ້ດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ ກໍສາມາດຫາຍວັບໄປຕໍ່ໜ້າຕໍ່ຕາໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວຄືກັນ ຖ້າປະມາດ

ຜູ້ຂຽນຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ມີຫຼາຍຄົນເກັ່ງຫຼາຍໃນການຫາເງິນ ແຕ່ກັບລົ້ມເຫຼວໃນການຮັກສາເງິນໄວ້ ເພາະເຂົາຄິດວ່າເມື່ອຫາເງິນໄດ້ຫຼາຍແລ້ວ ຈະດຳລົງຊີວິດແນວໃດກໍໄດ້ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງລະວັງຕົວ.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ການລົງທຶນ ຫຼື ທຸລະກິດທີ່ຮັ່ງມີໄວ ແຕ່ກໍລົ້ມໄວ

• ສະຖານະການ: ນັກທຸລະກິດ ຫຼື ນັກລົງທຶນຄົນໜຶ່ງປະສົບຄວາມສຳເລັດຢ່າງງົດງາມໃນຊ່ວງທີ່ຕະຫຼາດກຳລັງຮຸ່ງເຮືອງ ຫາເງິນໄດ້ມະຫາສານໃນເວລາອັນສັ້ນ (ການໄດ້ມາຊຶ່ງຄວາມມັ່ງຄັ່ງ) ແຕ່ເມື່ອໄດ້ໃຈ ກໍເລີ່ມໃຊ້ຈ່າຍຟຸ່ມເຟືອຍ, ຂະຫຍາຍກິດຈະການໂດຍກູ້ໜີ້ກ້ອນໃຫຍ່ເກີນຕົວ ແລະ ບໍ່ກັນເງິນສຳຮອງໄວ້ເຜື່ອເວລາເກີດວິກິດ
• ຜົນທີ່ຕາມມາ: ເມື່ອສະຖານະການພິກກັບ ຫຼື ເກີດວິກິດເສດຖະກິດກະທັນຫັນ ເຂົາບໍ່ມີທຶນສຳຮອງພໍທີ່ຈະຄ້ຳຈູນທຸລະກິດ ສຸດທ້າຍຊັບສິນທັງໝົດທີ່ເຄີຍຫາມາໄດ້ຖືກຢຶດເພື່ອຊຳລະໜີ້ (ຮັກສາໄວ້ບໍ່ໄດ້)

2. ມຸມມອງຂອງຄວາມອົດທົນ ແລະ ການປະຢັດ

• ສະຖານະການ: ຄົນທີ່ເຂົ້າໃຈຄວາມຈິງຂໍ້ນີ້ຈະບໍ່ຍອມເອົາຄວາມມັ່ງຄັ່ງທີ່ຫາມາໄດ້ໄປສ່ຽງກັບການພະນັນທາງການເງິນ ຫຼື ລົງທຶນໃນສິ່ງທີ່ມີໂອກາດສູນເສຍເງິນຕົ້ນທັງໝົດ. ເຂົາຈະເນັ້ນຫຼັກການ “ກະຈາຍຄວາມສ່ຽງ” ແລະ ຮັກສາຄວາມຖ່ອມຕົນໄວ້ສະເໝີ ເຖິງແມ່ນວ່າຕົນເອງຈະຮັ່ງມີຂຶ້ນຫຼາຍແລ້ວກໍຕາມ

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 5: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງການໄດ້ມາ ແລະ ການຮັກສາຄວາມມັ່ງຄັ່ງ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ຢ່າໝັ້ນໃຈຈົນເກີນເຫດ: ຕະໜັກວ່າການຮັກສາຄວາມມັ່ງຄັ່ງໃຫ້ຍືນຍົງນັ້ນ ຍາກກວ່າການຫາເງິນເຂົ້າມາເສຍອີກ
• ເນັ້ນຄວາມຢູ່ລອດ: ການມີຄວາມສາມາດ “ຢືນຢູ່” ໃຫ້ລອດໃນເກມການເງິນໄດ້ຍາວນານ ສຳຄັນກວ່າການພະຍາຍາມຫາເງິນກ້ອນໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນເວລາສັ້ນໆ

ບົດທີ 6: ຫາງຍາວ ເຈົ້າຊະນະ (Tails, You Win)

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 6: ຫາງຍາວ ເຈົ້າຊະນະ (Tails, You Win) ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ຫາງຍາວ ເຈົ້າຊະນະ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ແນວຄິດນີ້ມາຈາກສະຖິຕິຄະນິດສາດເລື່ອງ “ຫາງຂອງການແຈກຢາຍ” (Fat Tails ຫຼື Long Tail) ເຊິ່ງໝາຍຄວາມວ່າ ໃນໂລກຂອງການລົງທຶນ ຫຼື ທຸລະກິດ ຄວາມສຳເລັດສ່ວນໃຫຍ່ມັກບໍ່ໄດ້ມາຈາກຜົນງານທຸກຊິ້ນທີ່ເຮົາເຮັດ ແຕ່ມາຈາກເຫດການ ຫຼື ການຕັດສິນໃຈພຽງບໍ່ເທື່ອ ທີ່ສ້າງຜົນຕອບແທນມະຫາສານແບບກ້າວກະໂດດ.

ຜູ້ຂຽນຍົກຕົວຢ່າງກອງທຶນລວມ ຫຼື ນັກລົງທຶນລະດັບໂລກ ເຖິງແມ່ນນັກລົງທຶນເກັ່ງໆ ກໍຍັງມີສັດສ່ວນການລົງທຶນທີ່ “ລົ້ມເຫຼວ ຫຼື ຂາດທຶນ” ຫຼາຍກວ່າເຄິ່ງໜຶ່ງເສຍອີກ. ແຕ່ເຫດຜົນທີ່ເຂົາເຈົ້າຮັ່ງມີມະຫາສານ ກໍເພາະຫຸ້ນ ຫຼື ທຸລະກິດທີ່ລົງທຶນໄປ “ຮຸ່ງສຸດຂີດ” ພຽງບໍ່ເທົ່າໃດໂຕ ສາມາດສ້າງກຳໄລຊົດເຊີຍຄວາມຜິດພາດທັງໝົດໄດ້ຫຼາຍຮ້ອຍຫຼາຍພັນເທົ່າ.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ໂລກຂອງການລົງທຶນໃນຫຸ້ນ ຫຼື ທຸລະກິດສະຕາດອັບ

• ສະຖານະການ: ນັກລົງທຶນຄົນໜຶ່ງຊື້ຫຸ້ນ ຫຼື ລົງທຶນໃນກິດຈະການສະຕາດອັບທັງໝົດ 10 ບໍລິສັດ. ຜ່ານໄປຫຼາຍປີ ປາກົດວ່າ 7 ບໍລິສັດລົ້ມລະລາຍ ຫຼື ຂາດທຶນຢ່າງໜັກ, ອີກ 2 ບໍລິສັດພໍຢູ່ລອດໄດ້ ມີກຳໄລໜ້ອຍໜຶ່ງ, ແຕ່ມີພຽງ 1 ບໍລິສັດສຸດທ້າຍ ທີ່ເຕີບໃຫຍ່ກາຍເປັນຢູນິຄອນ ຫຼື ຫຸ້ນທີ່ເພີ່ມມູນຄ່າຮ້ອຍເທົ່າ ສ້າງກຳໄລມະຫາສານຈົນກົບຄວາມຂາດທຶນຂອງອີກ 9 ບໍລິສັດທີ່ເຫຼືອໝົດສິ້ນ.
• ມຸມມອງ: ຖ້າເບິ່ງແຕ່ຜິວເຜີນ ເຂົາອາດເບິ່ງຄືຕັດສິນໃຈຜິດເຖິງ 70% ຂອງເວລາທັງໝົດ ແຕ່ເພາະຜົນຂອງ “ຫາງຍາວ” (ຄວາມສຳເລັດລະດັບແຈັກພອດທີ່ມີພຽງນ້ອຍນິດ) ເຮັດໃຫ້ພາບລວມເຂົາກາຍເປັນຜູ້ຊະນະທີ່ຮັ່ງມີ.

2. ການສ້າງສັນຜົນງານ ຫຼື ການເຮັດເນື້ອຫາ (ຄອນເທັນ)

• ສະຖານະການ: ຄຣີເອເຕີ ຫຼື ນັກຂຽນຄົນໜຶ່ງຜະລິດຜົນງານອອກມາເປັນຮ້ອຍໆ ຊິ້ນ (ເຊັ່ນ ຂຽນບົດຄວາມ ຫຼື ເຮັດຄລິບວິດີໂອ). ງານສ່ວນໃຫຍ່ມີຄົນເບິ່ງ ຫຼື ຄົນອ່ານໜ້ອຍຫຼາຍ ແຕ່ມີ 1 ຫຼື 2 ຊິ້ນ ທີ່ບັງເອີນຖືກໃຈມະຫາຊົນຈົນກາຍເປັນໄວຣັນລະດັບໂລກ ສ້າງຊື່ສຽງ ແລະ ລາຍໄດ້ເຂົ້າມາມະຫາສານຈົນປ່ຽນຊີວິດ.
• ມຸມມອງ: ຄວາມສຳເລັດບໍ່ໄດ້ມາຈາກການເຮັດທຸກຢ່າງໃຫ້ສົມບູນແບບຕັ້ງແຕ່ເທື່ອທຳອິດ ແຕ່ມາຈາກການກ້າ “ລອງຜິດລອງຖືກ” ໃຫ້ຫຼາຍພໍ ຈົນກວ່າຈະໄປພົບແຈັກພອດໃນເຫດການຫາງຍາວນັ້ນເອງ.

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 6: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງ ຫາງຍາວ ເຈົ້າຊະນະ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ຮັບມືກັບຄວາມຜິດພາດໄດ້ດີຂຶ້ນ: ເຂົ້າໃຈວ່າການລົ້ມເຫຼວ, ຂາດທຶນ ຫຼື ເຮັດຜິດພາດເລື້ອຍໆ ໃນຊີວິດ ຫຼື ການລົງທຶນ ເປັນເລື່ອງປົກກະຕິທຳມະດາຫຼາຍ ເພາະຄວາມສຳເລັດກ້ອນໃຫຍ່ມັກຊ່ອນຢູ່ພຽງບໍ່ເທົ່າໃດເຫດການເທົ່ານັ້ນ
• ຢືນໃຫ້ໄດ້ດົນ: ຫົວໃຈສຳຄັນຄື “ເຮັດແນວໃດກໍໄດ້ໃຫ້ເຮົາບໍ່ລົ້ມລະລາຍ ຫຼື ຖອດໃຈໄປກ່ອນ” ເພື່ອໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດລອດໄປຈົນເຖິງມື້ທີ່ແຈັກພອດ ຫຼື ຜົນລັບແບບຫາງຍາວມາຢ້ຽມຢາມ

ບົດທີ 7: ອິດສະລະພາບ (Freedom)

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 7: ອິດສະລະພາບ (Freedom) ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ອິດສະລະພາບ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ຜູ້ຂຽນຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ເປົ້າໝາຍສູງສຸດຂອງການມີເງິນຄຳ ແລະ ຄວາມມັ່ງຄັ່ງ ບໍ່ແມ່ນການໄດ້ຄອບຄອງຂອງລາຄາແພງ, ລົດຫຼູ ຫຼື ເຮືອນຫຼັງໃຫຍ່ໂຕ ແຕ່ແມ່ນການໄດ້ມາຊຶ່ງ “ອິດສະລະພາບໃນການຄວບຄຸມເວລາຊີວິດຂອງຕົນເອງ”.

ຄວາມສຸກທີ່ແທ້ຈິງຂອງມະນຸດເຮົາຜູກພັນກັບຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ວ່າ ເຮົາສາມາດຕື່ນຂຶ້ນມາແລ້ວເວົ້າໄດ້ວ່າ “ມື້ນີ້ຂ້ອຍຈະເຮັດຫຍັງກັບເວລາຂອງຕົນເອງກໍໄດ້”. ການມີຄວາມສາມາດຄວບຄຸມຕາຕະລາງຊີວິດ, ການເລືອກເຮັດວຽກທີ່ຢາກເຮັດ ແລະ ການບໍ່ຕ້ອງຕົກເປັນທາດຂອງສະຖານະການ ຫຼື ນາຍຈ້າງທີ່ບໍ່ຢາກທົນ ຄືດອກຜົນທີ່ມີຄ່າທີ່ສຸດທີ່ເງິນສາມາດຊື້ໄດ້.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ການມີເງິນເກັບສຳຮອງ vs. ການເປັນໜີ້ເພື່ອຂອງຫຼູຫຼາ

• ສະຖານະການ:
  • ຄົນທຳອິດມີເງິນເກັບໃນບັນຊີ 500,000 ບາດ ດຳລົງຊີວິດແບບເຮັບງ່າຍ ຂັບລົດທຳມະດາ ແຕ່ບໍ່ມີໜີ້ສິນ ແລະ ມີອິດສະລະໃນການປະຕິເສດວຽກ ຫຼື ນາຍຈ້າງທີ່ບໍ່ດີໄດ້ທັນທີ ຖ້າຮູ້ສຶກບໍ່ສະບາຍໃຈ.
  • ຄົນທີສອງມີເງິນເດືອນສູງເທົ່າກັນ ແຕ່ເອົາເງິນໄປຜ່ອນລົດສະປອດລາຄາແພງ ແລະ ເຮືອນຫຼັງໃຫຍ່ຈົນໝົດ ມີເງິນເກັບເປັນສູນ ແລະ ຕ້ອງຈຳໃຈກົ້ມໜ້າກົ້ມຕາເຮັດວຽກທີ່ກຽດຊັງທຸກມື້ ເພາະຢ້ານບໍ່ມີເງິນຈ່າຍຄ່າງວດ.
• ມຸມມອງ: ເຖິງແມ່ນຄົນທີສອງຈະເບິ່ງພາຍນອກວ່າ “ຮັ່ງມີ ແລະ ເທ່” ແຕ່ໃນແງ່ຈິດຕະວິທະຍາແລ້ວ ຄົນທຳອິດມີ “ອິດສະລະພາບ” ແລະ ມີຄວາມສຸກກັບຊີວິດຫຼາຍກວ່າ ເພາະເຂົາສາມາດຄວບຄຸມເວລາ ແລະ ເລືອກເສັ້ນທາງຂອງຕົນເອງໄດ້.

2. ອຳນາດໃນການຄວບຄຸມເວລາ

• ສະຖານະການ: ຊັບສິນທີ່ມີຄ່າທີ່ສຸດບໍ່ແມ່ນຄຳ ຫຼື ເຮືອນຊານ ແຕ່ແມ່ນຄວາມສາມາດໃນການຕື່ນນອນຕອນເຊົ້າແລ້ວຄິດວ່າ “ມື້ນີ້ຂ້ອຍຈະໃຊ້ເວລາເຮັດຫຍັງດີ”. ການມີເງິນເກັບພໍ (F-You Money) ເຮັດໃຫ້ເຮົາມີອຳນາດໃນການປະຕິເສດສິ່ງທີ່ເຮົາບໍ່ຢາກເຮັດ ແລະ ເລືອກເຮັດໃນສິ່ງທີ່ຮັກ ຫຼື ຢູ່ກັບຄົນທີ່ເຮົາຮັກໄດ້.

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 7: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງອິດສະລະພາບ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ປ່ຽນເປົ້າໝາຍຊີວິດ: ເລີກແລ່ນຕາມວັດຖຸ ຫຼື ຄ່ານິຍົມທີ່ສັງຄົມຂີດເສັ້ນໄວ້ໃຫ້ ແຕ່ໃຫ້ຫັນມາຊອກຫາ “ການສະສົມເວລາ ແລະ ອິດສະລະພາບ” ໃຫ້ຕົນເອງ.
• ວັດຄວາມຮັ່ງມີດ້ວຍເວລາ: ຄວາມຮັ່ງມີທີ່ແທ້ຈິງວັດບໍ່ໄດ້ຈາກຕົວເລກໃນບັນຊີຢ່າງດຽວ ແຕ່ວັດໄດ້ຈາກ “ຈຳນວນມື້ທີ່ເງິນເກັບສາມາດຄ້ຳຊູໃຫ້ເຮົາດຳລົງຊີວິດໂດຍບໍ່ຕ້ອງເຮັດວຽກ” ຕ່າງຫາກ.

ບົດທີ 8: ຄວາມຍ້ອນແຍ້ງຂອງຊາຍໃນລົດຍົນ

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 8: ຄວາມຍ້ອນແຍ້ງຂອງຊາຍໃນລົດຍົນ ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ຄວາມຍ້ອນແຍ້ງຂອງຊາຍໃນລົດຍົນ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ບົດນີ້ເວົ້າເຖິງປາກົດການທາງຈິດຕະວິທະຍາທີ່ເອີ້ນວ່າ “ປະຕິກິລິຍາຕໍ່ຄົນຂັບລົດຫຼູ”. ຜູ້ຂຽນຍົກຕົວຢ່າງວ່າ ເມື່ອເຮົາເຫັນໃຜຜູ້ໜຶ່ງຂັບລົດສະປອດລາຄາແພງຜ່ານໄປ ເຮົາມັກຄິດໃນໃຈວ່າ “ໂອ້ ຄົນນີ້ຕ້ອງເທ່ ຮັ່ງມີ ແລະ ປະສົບຄວາມສຳເລັດຫຼາຍແນ່ໆ”.

ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງ ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຫົວຂອງຄົນຂັບລົດຄັນນັ້ນກົງກັນຂ້າມຢ່າງສິ້ນເຊີງ:

• ຄົນຂັບບໍ່ໄດ້ຄິດເລີຍວ່າເຈົ້າກຳລັງຊົມເຊີຍຄວາມສຳເລັດຂອງເຂົາ
• ແຕ່ເຂົາກຳລັງຄິດວ່າ “ຖ້າຂ້ອຍຂັບລົດຄັນນີ້ ຄົນອື່ນຈະຕ້ອງຫັນມາເບິ່ງ ແລະ ຊົມເຊີຍຂ້ອຍແນ່ໆ”

ຄວາມຍ້ອນແຍ້ງຄື ມະນຸດເຮົາມັກຊື້ຂອງລາຄາແພງເພື່ອໃຫ້ຄົນອື່ນຍອມຮັບ ແລະ ນັບຖື ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງ ຄົນອື່ນບໍ່ໄດ້ສົນໃຈຕົວຕົນຂອງເຈົ້າເລີຍ. ເຂົາເຫັນວ່າລົດຄັນນັ້ນເທ່ ກໍເພາະເຂົາເອງກໍຢາກໃຫ້ຄົນອື່ນຫັນມາເບິ່ງ ເຂົາ ແບບນັ້ນຄືກັນຕ່າງຫາກ.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ການຊື້ຂອງແບຣນເນມ ຫຼື ລົດຍົນເພື່ອສ້າງພາບລັກ

• ສະຖານະການ: ຄົນບາງຄົນຍອມເປັນໜີ້ກ້ອນໃຫຍ່ເພື່ອຊື້ໂມງຫຼູ ຫຼື ລົດຍົນລາຄາແພງ ໂດຍຄິດວ່າສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຈະຊ່ວຍຍົກລະດັບສະຖານະທາງສັງຄົມ ແລະ ເຮັດໃຫ້ຄົນອ້ອມຂ້າງຫັນມາໃຫ້ຄວາມເຄົາລົບຮັກໃຄ່.
• ມຸມມອງ: ໃນຄວາມເປັນຈິງ ເມື່ອຄົນອ້ອມຂ້າງເຫັນລົດຫຼູ ຫຼື ໂມງເຮືອນນັ້ນ ເຂົາບໍ່ໄດ້ຄິດຊົມເຊີຍຕົວບຸກຄົນເລີຍ ແຕ່ກັບຄິດແຕ່ເລື່ອງຂອງຕົນເອງ ເຊັ່ນ “ຂ້ອຍກໍຢາກມີເງິນຊື້ແບບນີ້ແດ່” ຫຼື ບາງຄົນອາດບໍ່ໄດ້ສົນໃຈດ້ວຍຊ້ຳ. ຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຈະເບິ່ງຄືຮັ່ງມີ ຈຶ່ງມັກເປັນການຈ່າຍເງິນແພງເພື່ອຊື້ຄວາມສົນໃຈຈາກຄົນທີ່ບໍ່ໄດ້ໃສ່ໃຈເຮົາແທ້ໆ.

2. ຄວາມຖ່ອມຕົນ vs. ການໂອ້ອວດຄວາມຮັ່ງມີ

• ສະຖານະການ: ມະຫາເສດຖີຕົວຈິງຫຼາຍຄົນ (ເຊັ່ນ ວໍເຣນ ບັບເຟັດ ທີ່ຍັງຂັບລົດທຳມະດາ ແລະ ອາໄສຢູ່ເຮືອນຫຼັງເດີມມາຫຼາຍສິບປີ) ບໍ່ມີຄວາມຈຳເປັນຕ້ອງພິສູດຕົນເອງໃຫ້ໃຜເຫັນອີກແລ້ວ.
• ມຸມມອງ: ຄົນທີ່ຮັ່ງມີແທ້ໆ ມັກບໍ່ຮູ້ສຶກວ່າຕ້ອງໃຊ້ຂອງຟຸ່ມເຟືອຍມາປະກາດຄວາມສຳເລັດ ເພາະຄວາມໝັ້ນໃຈ ແລະ ຄວາມມັ່ງຄັ່ງຂອງເຂົາຖືກເກັບໄວ້ພາຍໃນ ບໍ່ແມ່ນແປະຢູ່ພາຍນອກໃຫ້ຄົນອື່ນຕັດສິນ.

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 8: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງຄວາມຍ້ອນແຍ້ງຂອງຊາຍໃນລົດຍົນ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ຢຸດເຊົາຊື້ຂອງເພື່ອເອົາໃຈຄົນອື່ນ: ຕະໜັກວ່າບໍ່ມີໃຜສົນໃຈວັດຖຸພາຍນອກຂອງເຮົາເທົ່າກັບຕົວເຮົາເອງ ການຊື້ຂອງແພງໆ ເພື່ອໃຫ້ຄົນອື່ນຍອມຮັບ ເປັນການລົງທຶນທີ່ບໍ່ຄຸ້ມຄ່າທາງຈິດຕະວິທະຍາເລີຍ.
• ແຍກລະຫວ່າງ “ຄວາມຢາກເບິ່ງຄືຮັ່ງມີ” ກັບ “ຄວາມຮັ່ງມີທີ່ແທ້ຈິງ”: ການຢາກເບິ່ງຄືຮັ່ງມີເປັນວິທີທີ່ງ່າຍທີ່ສຸດທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ທຸກຈົນລົງຢ່າງວ່ອງໄວ ໃນຂະນະທີ່ຄວາມມັ່ງຄັ່ງທີ່ແທ້ຈິງຄືຊັບສິນທີ່ເຮົາເກັບໄວ້ ແລະ ບໍ່ໄດ້ເອົາໄປໂອ້ອວດໃຜຕ່າງຫາກ.

ບົດທີ 9: ຄວາມຮັ່ງມີລ້ຳລວຍ ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຈົ້າແນມບໍ່ເຫັນ (Wealth is What You Don’t See)

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 9: ຄວາມຮັ່ງມີລ້ຳລວຍ ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຈົ້າແນມບໍ່ເຫັນ (Wealth is What You Don’t See) ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ຄວາມຮັ່ງມີລ້ຳລວຍ ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຈົ້າແນມບໍ່ເຫັນ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ມະນຸດເຮົາມັກຕັດສິນວ່າໃຜຮັ່ງມີຈາກ “ສິ່ງທີ່ເຮົາແນມເຫັນ” ເຊັ່ນ ລົດຫຼູ, ເຮືອນຫຼັງໃຫຍ່, ໂມງລາຄາແພງ ຫຼື ເຄື່ອງນຸ່ງແບຣນເນມ. ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງ ສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນເປັນພຽງຫຼັກຖານທີ່ສະແດງວ່າ “ເງິນສົດຂອງເຂົາໄດ້ຖືກໃຊ້ຈ່າຍອອກໄປແລ້ວ”.

ຄວາມຮັ່ງມີລ້ຳລວຍ ທີ່ແທ້ຈິງຄືຊັບສິນທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ຖືກນຳໄປໃຊ້ຈ່າຍຕ່າງຫາກ. ມັນຄືເງິນໃນບັນຊີ, ເງິນລົງທຶນ ຫຼື ຊັບສິນທີ່ເຊື່ອງຊ້ອນຢູ່ ເຊິ່ງບໍ່ໄດ້ຖືກນຳມາໂອ້ອວດໃຫ້ໃຜເຫັນ ແຕ່ມັນຄືພະລັງ ແລະ ທາງເລືອກທີ່ເຮົາເກັບໄວ້ໃຊ້ເພື່ອຄວາມໝັ້ນຄົງໃນອະນາຄົດ.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ພາບລວງຕາຂອງຄວາມຮັ່ງມີ

• ສະຖານະການ: ພະນັກງານເງິນເດືອນຄົນໜຶ່ງຂັບລົດສະປອດປ້າຍແດງ, ອາໄສຢູ່ຄອນໂດຫຼູກາງເມືອງ ແລະ ເຊັກອິນຮ້ານອາຫານລາຄາແພງທຸກອາທິດ. ໃຜໆທີ່ເຫັນກໍຄິດວ່າເຂົາເປັນຄົນຮັ່ງມີລະດັບເສດຖີ ແຕ່ຄວາມຈິງເບື້ອງຫຼັງຄືເຂົາມີໜີ້ສິນທົ່ວຕົວ ແລະ ມີເງິນເກັບໃນບັນຊີເກືອບເປັນສູນ.
• ມຸມມອງ: ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ອີກຄົນໜຶ່ງແຕ່ງຕົວທຳມະດາ, ດຳລົງຊີວິດລຽບງ່າຍ, ຂັບລົດເກົ່າ ແຕ່ມີພອດການລົງທຶນ ແລະ ເງິນເກັບກ້ອນໃຫຍ່ ພ້ອມຄ້ຳຊູຄອບຄົວໄດ້ໂດຍບໍ່ຕ້ອງເປັນໜີ້ໃຜ. ຄົນຫຼັງນີ້ຕ່າງຫາກທີ່ມີ “ຄວາມມັ່ງຄັ່ງທີ່ແທ້ຈິງ” ເຖິງແມ່ນພາຍນອກຈະມອງບໍ່ເຫັນກໍຕາມ.

2. ການສ້າງຄວາມຮັ່ງມີລ້ຳລວຍທີ່ແທ້ຈິງ

• ສະຖານະການ: ການເລືອກທີ່ຈະເກັບອອມເງິນສ່ວນໃຫຍ່ໄວ້ ແທນທີ່ຈະເອົາໄປຊື້ຂອງຟຸ່ມເຟືອຍເພື່ອສ້າງພາບລັກໃຫ້ຄົນອື່ນປະທັບໃຈ.
• ມຸມມອງ: ການເກັບເງິນໄວ້ຫຼາຍໆ ຫຼື ເອົາໄປລົງທຶນໃຫ້ມັນງອກເງີຍ ຄືສິ່ງທີ່ບໍ່ປາກົດຕໍ່ສາຍຕາຄົນພາຍນອກ ແຕ່ສິ່ງນີ້ແຫຼະທີ່ຈະປ່ຽນຊີວິດເຮົາໃຫ້ມີຄວາມໝັ້ນຄົງໃນໄລຍະຍາວ.

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 9: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງ ຄວາມຮັ່ງມີ ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຈົ້າແນມບໍ່ເຫັນ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ຢ່າຕັດສິນຄົນຈາກເປືອກນອກ: ເຂົ້າໃຈວ່າລົດຫຼູ ຫຼື ຂອງແບຣນເນມບໍ່ໄດ້ແປວ່າຮັ່ງມີແທ້ ແຕ່ອາດໝາຍເຖິງການມີໜີ້ສິນຫຼາຍກໍໄດ້.
• ມຸ່ງເນັ້ນການສະສົມຊັບສິນທີ່ຊ່ອນຢູ່: ພາກພູມໃຈກັບການມີເງິນເກັບ ແລະ ເງິນລົງທຶນ ຫຼາຍກວ່າການພະຍາຍາມຊອກຊື້ຂອງລາຄາແພງມາໂອ້ອວດຄົນອື່ນ ເພາະຄວາມຮັ່ງມີລ້ຳລວຍທີ່ແທ້ຈິງຄືອິດສະລະພາບທີ່ເຊື່ອງຊ້ອນຢູ່ພາຍໃນຫຼາຍກວ່າ.

ບົດທີ 10: ເກັບອອມ (Save Money)

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 10: ເກັບອອມ (Save Money) ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ເກັບອອມ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ໃນມຸມມອງຂອງຜູ້ຂຽນ ການສ້າງຄວາມມັ່ງຄັ່ງບໍ່ໄດ້ຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າເຈົ້າຫາເງິນໄດ້ຫຼາຍປານໃດພຽງຢ່າງດຽວ ແຕ່ຫົວໃຈສຳຄັນຢູ່ທີ່ “ອັດຕາການອອມ” ຕ່າງຫາກ. ຫຼາຍຄົນມັກຄິດວ່າການຈະຮັ່ງມີໄດ້ຕ້ອງລໍຖ້າໃຫ້ມີລາຍໄດ້ສູງໆ ກ່ອນຈຶ່ງຄ່ອຍເກັບ ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ:

• ເຮົາສາມາດສ້າງຄວາມມັ່ງຄັ່ງໄດ້ໂດຍບໍ່ຕ້ອງອາໄສລາຍໄດ້ມະຫາສານ ຖ້າເຮົາຝຶກນິໄສການໃຊ້ຈ່າຍໃຫ້ໜ້ອຍກວ່າລາຍຮັບຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ
• ການອອມເງິນຄືການສ້າງ “ເກາະປ້ອງກັນ” ແລະ ເພີ່ມອິດສະລະພາບໃຫ້ແກ່ຊີວິດ ໂດຍທີ່ເຮົາບໍ່ຕ້ອງຂຶ້ນກັບຄວາມຜັນຜວນຂອງໂລກພາຍນອກ

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ລາຍໄດ້ສູງແຕ່ບໍ່ມີເງິນເກັບ vs. ລາຍໄດ້ປານກາງແຕ່ມີເງິນອອມ

• ສະຖານະການ:
  • ຄົນທຳອິດມີລາຍໄດ້ຫຼາຍແສນບາດຕໍ່ເດືອນ ແຕ່ດຳລົງຊີວິດຫຼູຫຼາ, ຊື້ຂອງຕາມກະແສ ແລະ ໃຊ້ຈ່າຍເຕັມວົງເງິນທຸກເດືອນ ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີເງິນເຫຼືອເກັບເລີຍແມ້ແຕ່ບາດດຽວ.
  • ຄົນທີສອງມີລາຍໄດ້ລະດັບປານກາງ ແຕ່ມີວິໄນໃນການຫັກເງິນອອມກ່ອນນຳໄປໃຊ້ຈ່າຍທຸກເດືອນຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ.
• ມຸມມອງ: ເມື່ອເກີດເຫດການທີ່ບໍ່ຄາດຄິດ (ເຊັ່ນ ວິກິດເສດຖະກິດ ຫຼື ບັນຫາສຸຂະພາບ) ຄົນທຳອິດຈະລົ້ມທັນທີ ເພາະບໍ່ມີບ່ອນຮອງຮັບ ໃນຂະນະທີ່ຄົນທີສອງມີຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະ ປອດໄພກວ່າຫຼາຍ ຍ້ອນເງິນທີ່ສະສົມໄວ້.

2. ອິດສະລະພາບທີ່ຊື້ໄດ້ດ້ວຍການອອມ

• ສະຖານະການ: ການອອມເງິນບໍ່ໄດ້ໝາຍເຖິງການດຳລົງຊີວິດແບບອຶດຢາກ ຫຼື ບໍ່ມີຄວາມສຸກ ແຕ່ເປັນການເກັບເງິນໄວ້ເພື່ອຊື້ “ທາງເລືອກ” ໃນອະນາຄົດ. ຕົວຢ່າງ ການມີເງິນສຳຮອງສຸກເສີນ ເຮັດໃຫ້ເຮົາກ້າປ່ຽນວຽກ ຫຼື ມີເວລາຫາຍໃຈເມື່ອພົບອຸປະສັກໃນຊີວິດ.

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 10: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງການເກັບອອມ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ເລີກອ້າງວ່າເງິນເດືອນໜ້ອຍເກີນໄປທີ່ຈະເກັບ: ເພາະຄວາມມັ່ງຄັ່ງບໍ່ໄດ້ວັດກັນທີ່ຍອດລາຍຮັບ ແຕ່ວັດກັນທີ່ຈຳນວນເງິນທີ່ເຈົ້າເຫຼືອເກັບໄວ້ຕ່າງຫາກ
• ສ້າງຄວາມຢືດຢຸ່ນໃຫ້ຊີວິດ: ການມີເງິນອອມປຽບດັ່ງການຊື້ຄວາມສະຫງົບທາງໃຈ ແລະ ອິດສະລະພາບທີ່ບໍ່ຕ້ອງກັງວົນກັບອະນາຄົດ

ບົດທີ 11: ສົມເຫດສົມຜົນ > ຍຶດເຫດຜົນ (Reasonable > Rational)

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 11: ສົມເຫດສົມຜົນ > ຍຶດເຫດຜົນ (Reasonable > Rational) ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ສົມເຫດສົມຜົນ > ຍຶດເຫດຜົນ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ໃນທາງເສດຖະສາດ ແລະ ການເງິນ ເຮົາມັກຖືກສອນໃຫ້ເຮັດຕາມຫຼັກການທີ່ “ຖືກຕ້ອງຕາມເຫດຜົນທີ່ສຸດ” (Rational) ເຊັ່ນ ການເລືອກແນວທາງທີ່ໃຫ້ຜົນຕອບແທນຄຸ້ມຄ່າທີ່ສຸດເທິງເຈ້ຍ ຫຼື ຕາມທິດສະດີເປ໊ະໆ.

ແຕ່ມະນຸດເຮົາບໍ່ແມ່ນຄອມພິວເຕີ. ຜູ້ຂຽນຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນໂລກຄວາມເປັນຈິງ ການເລືອກແນວທາງທີ່ “ສົມເຫດສົມຜົນ” (Reasonable) ແລະ ເຂົ້າກັບນິໄສ, ອາລົມ ຫຼື ວິຖີຊີວິດຂອງເຮົາ ມີໂອກາດປະສົບຜົນສຳເລັດ ແລະ ຍືນຍົງກວ່າການພະຍາຍາມເຮັດຕາມທິດສະດີທີ່ຖືກຕ້ອງ ແຕ່ຝືນໃຈເຮັດບໍ່ໄດ້. ຖ້າແນວທາງໃດເຮັດໃຫ້ເຮົາຄຽດຈົນນອນບໍ່ຫຼັບ ຫຼື ປະຕິບັດຈິງບໍ່ໄດ້ໃນໄລຍະຍາວ ເຖິງຈະຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກການປານໃດ ມັນກໍບໍ່ແມ່ນຄຳຕອບທີ່ດີທີ່ສຸດ.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ການເລືອກວິທີລົງທຶນລະຫວ່າງທິດສະດີກັບຄວາມສະບາຍໃຈ

• ສະຖານະການ:
  • ຕາມຫຼັກທິດສະດີເສດຖະສາດທີ່ຖືກຕ້ອງທີ່ສຸດ (Rational) ເຈົ້າຄວນເອົາເງິນທັງໝົດໄປລົງທຶນໃນຫຸ້ນ 100% ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຜົນຕອບແທນສູງສຸດໃນໄລຍະຍາວ.
  • ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງ ຖ້າເຈົ້າເປັນຄົນຂີ້ກັງວົນ ແລະ ນອນບໍ່ຫຼັບທຸກຄັ້ງທີ່ຕະຫຼາດຫຸ້ນຕົກ ການຖືຫຸ້ນ 100% ຈະເຮັດໃຫ້ເຈົ້າຕົກໃຈ ແລະ ຂາຍຖິ້ມໃນຕອນຕະຫຼາດຕົກ (ເຊິ່ງເປັນຄວາມຜິດພາດຄັ້ງໃຫຍ່).
• ມຸມມອງ: ການເລືອກເກັບເງິນສົດ ຫຼື ຊັບສິນທີ່ປອດໄພໄວ້ບາງສ່ວນ ເຖິງແມ່ນຜົນຕອບແທນຈະບໍ່ສູງສຸດຕາມທິດສະດີ ແຕ່ຖ້າມັນເຮັດໃຫ້ເຈົ້າຮູ້ສຶກສະບາຍໃຈ ແລະ ຖືຄອງຕໍ່ໄປໄດ້ດົນໆ ໂດຍບໍ່ຕື່ນຕົກໃຈ ແນວທາງນີ້ຖືວ່າ “ສົມເຫດສົມຜົນ” ແລະ ໃຊ້ງານໄດ້ຈິງກວ່າ.

2. ການຕັດສິນໃຈເລື່ອງໜີ້ສິນ ຫຼື ການດຳລົງຊີວິດ

• ສະຖານະການ: ການຈ່າຍໜີ້ເຮືອນໃຫ້ໝົດໄວທີ່ສຸດ ອາດບໍ່ແມ່ນແນວທາງທີ່ໃຫ້ຜົນຕອບແທນຄຸ້ມຄ່າທີ່ສຸດໃນເຊີງຄະນິດສາດ (ເພາະດອກເບ້ຍເຮືອນມັກຕ່ຳ) ແຕ່ສຳລັບບາງຄົນ ການບໍ່ມີໜີ້ຄ້າງຄາເຮັດໃຫ້ເຂົາມີຄວາມສຸກ ແລະ ຈິດໃຈສະຫງົບກວ່າ. ແບບນີ້ກໍຖືເປັນຄວາມສົມເຫດສົມຜົນໃນມິຕິຂອງມະນຸດ.

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 11: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງ ສົມເຫດສົມຜົນດີກວ່າຍຶດເຫດຜົນ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ເລີກກົດດັນຕົນເອງໃຫ້ຕ້ອງສົມບູນແບບ: ຍອມຮັບວ່າເຮົາເປັນມະນຸດທີ່ມີອາລົມຄວາມຮູ້ສຶກ
• ເລືອກວິທີທີ່ເໝາະກັບຕົວເຮົາ: ຊອກຫາແນວທາງການເງິນທີ່ປະຕິບັດໄດ້ຈິງຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ແລະ ເຮັດໃຫ້ເຮົາດຳລົງຊີວິດໄດ້ຢ່າງມີຄວາມສຸກໃນໄລຍະຍາວ ດີກວ່າການແລ່ນຕາມທິດສະດີທີ່ປະຕິບັດຈິງບໍ່ໄດ້

ບົດທີ 12: ເຊີໄພຣສ໌ (Surprises)

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 12: ເຊີໄພຣສ໌ (Surprises) ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ເຊີໄພຣສ໌” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ບົດນີ້ເວົ້າເຖິງປະຫວັດສາດການເງິນ ແລະ ເຫດການຕ່າງໆ ທີ່ມັກເຕັມໄປດ້ວຍສິ່ງທີ່ບໍ່ຄາດຄິດ (Surprises) ສະເໝີ. ມະນຸດເຮົາມັກໃຊ້ຂໍ້ມູນ ຫຼື ເຫດການໃນອະດີດມາຄາດການອະນາຄົດ ໂດຍເຊື່ອວ່າສິ່ງທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນຕ້ອງຄືກັບສິ່ງທີ່ເຄີຍເກີດມາແລ້ວ. ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງ ໂລກນີ້ມີຄວາມສັບສົນ ແລະ ມັກມີເຫດການພິກແຜ່ນ ຫຼື ວິກິດແປກໆ ເກີດຂຶ້ນໄດ້ຕະຫຼອດເວລາ.

ຜູ້ຂຽນຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ປະຫວັດສາດການເງິນຄືການສຶກສາເລື່ອງລາວຂອງຄວາມປະຫຼາດໃຈ. ດັ່ງນັ້ນ ການທີ່ເຮົາຍຶດຕິດກັບສະຖິຕິເກົ່າໆ ຫຼື ຄິດວ່າເຮົາຮູ້ທັນອະນາຄົດທັງໝົດແລ້ວ ຖືເປັນຄວາມປະມາດຄັ້ງໃຫຍ່ ເພາະເຫດການສຳຄັນທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດມັກເປັນສິ່ງທີ່ເຮົາຄາດບໍ່ເຖິງສະເໝີ.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ການກຽມຕົວຮັບມືກັບວິກິດທີ່ຄາດບໍ່ເຖິງ

• ສະຖານະການ: ນັກລົງທຶນ ຫຼື ເຈົ້າຂອງທຸລະກິດສຶກສາຂໍ້ມູນສະຖິຕິຍ້ອນຫຼັງ 20 ປີຢ່າງລະອຽດ ແລ້ວສະຫຼຸບວ່າວິກິດເສດຖະກິດແບບເດີມໆ ຈະຕ້ອງເກີດຈາກປັດໃຈນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງກຽມຕົວປ້ອງກັນໄວ້ທຸກທາງ.
• ຜົນທີ່ຕາມມາ: ປາກົດວ່າເກີດເຫດການລະດັບໂລກແບບໃໝ່ຂຶ້ນກະທັນຫັນ (ເຊັ່ນ ພະຍາດລະບາດຄັ້ງໃຫຍ່, ສົງຄາມການຄ້າ ຫຼື ຄວາມຂັດແຍ້ງລະດັບໂລກ) ເຊິ່ງບໍ່ມີຢູ່ໃນຕຳລາ ຫຼື ສະຖິຕິເກົ່າເລີຍ ເຮັດໃຫ້ແຜນທີ່ກຽມໄວ້ພັງບໍ່ເປັນທ່າ ເພາະມັນຄືຄວາມເຊີໄພຣສ໌ທີ່ຢູ່ນອກເໜືອການຄາດການ.

2. ຄວາມບອບບາງຂອງການຄາດການອະນາຄົດ

• ສະຖານະການ: ການວາງແຜນຊີວິດ ຫຼື ການເງິນໂດຍອີງສົມມຸດຖານວ່າ “ທຸກຢ່າງຈະດຳເນີນໄປຄືກັບປີທີ່ແລ້ວເປ໊ະໆ” ເຊັ່ນ ຄິດວ່າລາຍໄດ້ຈະເຕີບໂຕເທົ່າເກົ່າ, ອັດຕາດອກເບ້ຍຈະຄົງທີ່ແບບນີ້ໄປເລື້ອຍໆ.
• ມຸມມອງ: ເມື່ອເກີດເຫດການເຊີໄພຣສ໌ຂຶ້ນ ເຊັ່ນ ຕົກງານກະທັນຫັນ ຫຼື ດອກເບ້ຍພຸ່ງສູງຂຶ້ນ ຄົນທີ່ບໍ່ມີແຜນສຳຮອງຈະໄດ້ຮັບຜົນກະທົບໜັກຫຼາຍ.

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 12: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງ ເຊີໄພຣສ໌ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ເລີກເຊື່ອໝັ້ນກັບການຄາດການໄລຍະຍາວແບບຟັນທຸ່ງ: ເຂົ້າໃຈວ່າອະດີດເປັນພຽງເຄື່ອງມືນຳທາງກວ້າງໆ ແຕ່ບໍ່ຮັບປະກັນອະນາຄົດ
• ສ້າງຄວາມຢືດຢຸ່ນໃຫ້ຊີວິດ: ຍອມຮັບຄວາມຈິງວ່າໂລກນີ້ມີພື້ນທີ່ໃຫ້ຄວາມປະຫຼາດໃຈເກີດຂຶ້ນໄດ້ສະເໝີ ເຮົາຈຶ່ງຄວນກຽມແຜນສຳຮອງ ແລະ ຮັບມືກັບຄວາມບໍ່ແນ່ນອນຢູ່ສະເໝີ

ບົດທີ 13: ເຜື່ອໃຫ້ ກັບ ຄວາມຜິດພາດ (Margin of Safety)

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 13: ເຜື່ອໃຫ້ ກັບ ຄວາມຜິດພາດ (Margin of Safety) ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ເຜື່ອໃຫ້ ກັບ ຄວາມຜິດພາດ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ໃນຊີວິດຈິງ ບໍ່ມີແຜນການ ຫຼື ການຄິດໄລ່ທາງການເງິນໃດທີ່ຖືກຕ້ອງແມ່ນຢຳຮ້ອຍເປີເຊັນ. ຜູ້ຂຽນຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ແນວຄິດການເຜື່ອພື້ນທີ່ສຳລັບຄວາມຜິດພາດ (Margin of Safety) ຫຼື ທີ່ເອີ້ນວ່າ “ແຜນສຳຮອງ” ຄືສິ່ງສຳຄັນທີ່ສຸດທີ່ຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາເອົາຕົວລອດໄດ້ ເມື່ອສະຖານະການບໍ່ເປັນໄປຕາມຄາດ.

ຄົນສ່ວນໃຫຍ່ມັກຄິດໄລ່ແບບພໍດີຕົວ ເຊັ່ນ ຄາດວ່າການລົງທຶນຈະໄດ້ກຳໄລ 10% ພໍດີ ຫຼື ຄິດວ່າຈະມີລາຍໄດ້ເທົ່ານີ້ເປ໊ະໆ ທຸກເດືອນ ເຮັດໃຫ້ເມື່ອເກີດຄວາມຜິດພາດພຽງເລັກນ້ອຍ ແຜນທັງໝົດກໍພັງທະລາຍລົງ. ການສ້າງຊ່ອງວ່າງ ຫຼື ເຜື່ອເຫຼືອເຜື່ອຂາດໄວ້ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາຍັງກ້າວຕໍ່ໄປໄດ້ ເຖິງແມ່ນໂຊກຈະບໍ່ເຂົ້າຂ້າງກໍຕາມ.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ການກູ້ຢືມເງິນ ແລະ ການຜ່ອນຊຳລະ

• ສະຖານະການ:
  • ຄົນທຳອິດຄິດໄລ່ເງິນເດືອນ ແລະ ການຜ່ອນເຮືອນແບບພໍດີເປ໊ະ ໂດຍຫວັງວ່າວຽກຈະໝັ້ນຄົງ ແລະ ລາຍໄດ້ຈະບໍ່ຫຼຸດລົງເລີຍຕະຫຼອດ 20 ປີ.
  • ຄົນທີສອງເລືອກຊື້ເຮືອນໃນລາຄາຖືກລົງມາໜ້ອຍໜຶ່ງ ແລະ ກັນເງິນສຳຮອງສຸກເສີນໄວ້ຢ່າງໜ້ອຍ 6 ເດືອນ ເພື່ອເຜື່ອກໍລະນີຕົກງານ ຫຼື ເຈັບປ່ວຍ.
• ມຸມມອງ: ຫາກເກີດວິກິດ ຫຼື ຕົກງານກະທັນຫັນ ຄົນທຳອິດຈະຂາດສົ່ງຄ່າງວດ ແລະ ສ່ຽງຖືກຢຶດເຮືອນທັນທີ ໃນຂະນະທີ່ຄົນທີສອງມີພື້ນທີ່ເຜື່ອຄວາມຜິດພາດ (Margin of Safety) ເຮັດໃຫ້ສາມາດຄ້ຳຊູຊີວິດຜ່ານພົ້ນຊ່ວງວິກິດໄປໄດ້ໂດຍບໍ່ລົ້ມລະລາຍ.

2. ການວາງແຜນການເງິນ ແລະ ການລົງທຶນ

• ສະຖານະການ: ການຕັ້ງເປົ້າຜົນຕອບແທນຈາກການລົງທຶນໄວ້ສູງເກີນໄປ ໂດຍບໍ່ມີແຜນສຳຮອງຮອງຮັບຄວາມສ່ຽງ ເມື່ອຕະຫຼາດຫຸ້ນຕົກຕ່ຳ ຫຼື ເກີດຂາດທຶນ ຈະເຮັດໃຫ້ເງິນເກັບທີ່ຈຳເປັນຕ້ອງໃຊ້ເສຍຫາຍໜັກ.
• ມຸມມອງ: ນັກລົງທຶນທີ່ສະຫຼາດຈະຮູ້ວ່າຕົນເອງອາດຄິດຜິດໄດ້ສະເໝີ ເຂົາຈຶ່ງມັກກະຈາຍຄວາມສ່ຽງ ແລະ ກັນເງິນສົດສຳຮອງໄວ້ ເພື່ອປ້ອງກັນຄວາມເສຍຫາຍຮຸນແຮງຈາກຄວາມຜິດພາດທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນ.

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 13: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງ ເຜື່ອໃຫ້ ກັບ ຄວາມຜິດພາດ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ເລີກໝັ້ນໃຈໃນແຜນການທີ່ສົມບູນແບບເກີນໄປ: ຍອມຮັບຄວາມຈິງວ່າອະນາຄົດມີຄວາມບໍ່ແນ່ນອນສູງ.
• ສ້າງເກາະປ້ອງກັນໃຫ້ຊີວິດ: ການມີບ່ອນຮອງຮັບ ຫຼື ເງິນສຳຮອງເຜື່ອຄວາມຜິດພາດ ບໍ່ແມ່ນຄວາມຂີ້ຢ້ານ ແຕ່ເປັນກົນລະຍຸດທີ່ສະຫຼາດທີ່ສຸດ ທີ່ຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາຢືນໄດ້ໃນເກມການເງິນຈົນເຖິງໄຊຊະນະ.

ບົດທີ 14: ເຈົ້າຈະປ່ຽນໄປ (You Change)

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 14: ເຈົ້າຈະປ່ຽນໄປ (You Change) ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ເຈົ້າຈະປ່ຽນໄປ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ບົດນີ້ເວົ້າເຖິງຄວາມຈິງຂໍ້ໜຶ່ງທີ່ຫຼາຍຄົນມັກມອງຂ້າມ ນັ້ນຄື ຕົວຕົນ, ເປົ້າໝາຍ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການໃນຊີວິດຂອງເຮົາໃນອະນາຄົດ ຈະບໍ່ຄືກັບໃນປັດຈຸບັນ.

ຄົນເຮົາມັກວາງແຜນການເງິນໄລຍະຍາວ ໂດຍຄິດວ່າຕົນເອງໃນອີກ 10 ປີ ຫຼື 20 ປີຂ້າງໜ້າ ຈະຍັງມັກສິ່ງເດີມໆ ຫຼື ມີຄວາມຕ້ອງການແບບເດີມ. ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງ ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ປະສົບການຊີວິດ, ອາຍຸ ແລະ ສະພາບແວດລ້ອມທີ່ປ່ຽນໄປ ຈະຫຼໍ່ຫຼອມໃຫ້ເຮົາກາຍເປັນຄົນໃໝ່ທີ່ມີມຸມມອງຕໍ່ຊີວິດປ່ຽນໄປຈາກເດີມຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ການຜູກມັດຕົນເອງໄວ້ກັບແຜນການໄລຍະຍາວທີ່ແຂງກະດ້າງ (ບໍ່ຢືດຢຸ່ນ) ຈຶ່ງອາດກາຍເປັນຄຸກທີ່ທຳຮ້າຍເຮົາໄດ້ໃນອະນາຄົດ.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ການວາງແຜນອາຊີບ ແລະ ເປົ້າໝາຍຊີວິດໄລຍະຍາວ

• ສະຖານະການ:
  • ຕອນອາຍຸ 22 ປີ ຫາກໍຮຽນຈົບ ແລະ ຕັ້ງເປົ້າໝາຍໄວ້ຢ່າງໜັກແໜ້ນວ່າ ຈະຍອມເຮັດວຽກໜັກໜ່ວງເພື່ອແລກກັບເງິນເດືອນສູງໆ ເພື່ອຊື້ເຮືອນຫຼັງໃຫຍ່ໃນເມືອງ ແລະ ຍອມປະຖິ້ມເວລາສ່ວນຕົວທັງໝົດ.
  • ຜ່ານໄປ 10 ປີ ເມື່ອອາຍຸ 32 ປີ ເລີ່ມມີຄອບຄົວ ແລະ ມີລູກ ມຸມມອງຊີວິດປ່ຽນໄປ ກາຍເປັນວ່າສິ່ງທີ່ຕ້ອງການທີ່ສຸດບໍ່ແມ່ນເຮືອນຫຼັງໃຫຍ່ໂຕອີກຕໍ່ໄປ ແຕ່ແມ່ນ “ເວລາ” ທີ່ຈະໄດ້ກັບມາຢູ່ກັບລູກ ແລະ ຄອບຄົວຕ່າງຫາກ.
• ມຸມມອງ: ຫາກເຮົາຍຶດຕິດກັບແຜນເດີມທີ່ເຄີຍຕັ້ງໄວ້ຕອນອາຍຸ 20 ກວ່າປີ ໂດຍບໍ່ຍອມປັບປ່ຽນ ເຮົາອາດຈະໃຊ້ເວລາຊີວິດໄປກັບເປົ້າໝາຍທີ່ບໍ່ຕອບໂຈດຕົວຕົນຂອງເຮົາໃນປັດຈຸບັນແລ້ວ.

2. ກັບດັກຂອງການເຮັດສັນຍາຜູກມັດໄລຍະຍາວ

• ສະຖານະການ: ການຕັດສິນໃຈເຮັດສັນຍາທາງການເງິນໄລຍະຍາວຫຼາຍໆ (ເຊັ່ນ ການຊື້ຊັບສິນທີ່ຜູກພັນຍາວນານຫຼາຍສິບປີ ໂດຍບໍ່ໄດ້ເຜື່ອໃຈໄວ້ເລີຍວ່າຄວາມມັກ ຫຼື ຄວາມຈຳເປັນອາດປ່ຽນໄປ).
• ມຸມມອງ: ເມື່ອຕົວຕົນ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການປ່ຽນໄປ ການຖອນຕົວອອກຈາກຂໍ້ຜູກມັດເຫຼົ່ານັ້ນມັກມີຕົ້ນທຶນສູງຫຼາຍ. ການຕະໜັກວ່າ “ເຮົາຈະປ່ຽນໄປ” ຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາເຫຼືອພື້ນທີ່ ແລະ ຄວາມຢືດຢຸ່ນໃຫ້ກັບການຕັດສິນໃຈທາງການເງິນສະເໝີ.

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 14: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງ ເຈົ້າຈະປ່ຽນໄປ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ຍອມຮັບການປ່ຽນແປງ: ເຂົ້າໃຈວ່າການປ່ຽນໃຈບໍ່ແມ່ນເລື່ອງຜິດພາດ ແຕ່ມັນຄືທຳມະຊາດຂອງມະນຸດເມື່ອເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນ.
• ສ້າງຄວາມຢືດຢຸ່ນໃຫ້ແຜນການເງິນ: ຢ່າສ້າງແຜນການໄລຍະຍາວທີ່ປິດຕາຍທາງເລືອກອື່ນໆ ຂອງຊີວິດ ຈົ່ງເຜື່ອພື້ນທີ່ໄວ້ໃຫ້ຕົວເຮົາໃນອະນາຄົດໄດ້ປັບປ່ຽນເສັ້ນທາງ ເມື່ອຄວາມຕ້ອງການປ່ຽນໄປ.

ບົດທີ 15: ບໍ່ມີຫຍັງໄດ້ມາຟຣີ (Nothing is Free)

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 15: ບໍ່ມີຫຍັງໄດ້ມາຟຣີ (Nothing is Free) ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ບໍ່ມີຫຍັງໄດ້ມາຟຣີ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ໃນໂລກຂອງການລົງທຶນ ຫຼື ການສ້າງຄວາມມັ່ງຄັ່ງ ທຸກຢ່າງຍ່ອມມີ “ລາຄາ” ທີ່ຕ້ອງຈ່າຍສະເໝີ ຄືກັບການຊື້ຂອງທີ່ມີມູນຄ່າ. ຜູ້ຄົນມັກເຫັນແຕ່ຜົນຕອບແທນ ຫຼື ກຳໄລທີ່ໜ້າຍິນດີ ແຕ່ກັບລືມຕະໜັກວ່າຜົນຕອບແທນເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ໄດ້ລອຍມາຟຣີໆ.

ຜູ້ຂຽນປຽບທຽບວ່າ ຄວາມຜັນຜວນ, ຄວາມບໍ່ແນ່ນອນ ແລະ ຄວາມຄຽດໃນຕະຫຼາດການເງິນ ກໍປຽບດັ່ງ “ຄ່າທຳນຽມ” ທີ່ເຮົາຈຳເປັນຕ້ອງຈ່າຍ ບໍ່ແມ່ນ “ຄ່າປັບໄໝ” ຈາກຄວາມຜິດພາດ. ການທີ່ເຮົາຢາກໄດ້ຜົນຕອບແທນທີ່ດີໃນໄລຍະຍາວ ເຮົາຕ້ອງຍອມຮັບ ແລະ ແລກມາດ້ວຍຄວາມສ່ຽງ ແລະ ຄວາມກັງວົນໃຈໃນໄລຍະສັ້ນ. ຖ້າເຮົາບໍ່ຍອມຈ່າຍຄ່າທຳນຽມນີ້ ເຮົາກໍຈະບໍ່ມີວັນໄດ້ຮັບຜົນຕອບແທນທີ່ຄຸ້ມຄ່າ.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ການລົງທຶນໃນຕະຫຼາດຫຸ້ນເພື່ອຜົນຕອບແທນໄລຍະຍາວ

• ສະຖານະການ: ສົມມຸດວ່າເຈົ້າຕ້ອງການຜົນຕອບແທນຈາກການລົງທຶນໃນຫຸ້ນທີ່ດີກວ່າການຝາກເງິນທະນາຄານຫຼາຍເທົ່າ.
• ມຸມມອງ: ລາຄາທີ່ເຈົ້າຕ້ອງຈ່າຍຄື “ຄວາມຜັນຜວນ”. ເຈົ້າຕ້ອງທົນເຫັນພອດການລົງທຶນຂອງຕົນເອງຕິດລົບ ຫຼື ຫຼຸດລົງຢ່າງໜັກໃນຊ່ວງທີ່ຕະຫຼາດຫຸ້ນຕົກຢ່າງຮຸນແຮງ. ຖ້າເຈົ້າມອງວ່າຄວາມຜັນຜວນນັ້ນຄື “ຄ່າປັບໄໝ” ຫຼື ຄວາມຫາຍະນະ ແລ້ວຮີບຂາຍຖິ້ມດ້ວຍຄວາມຕື່ນຕົກໃຈ ກໍແປວ່າເຈົ້າປະຕິເສດທີ່ຈະຈ່າຍຄ່າທຳນຽມ ແລະ ຈະພາດຜົນຕອບແທນໄລຍະຍາວໄປໂດຍປະຈຳ.

2. ການສ້າງທຸລະກິດ ຫຼື ການເຮັດວຽກໃຫຍ່

• ສະຖານະການ: ການຢາກມີທຸລະກິດທີ່ປະສົບຄວາມສຳເລັດ ຫຼື ໜ້າທີ່ການງານທີ່ກ້າວໜ້າ.
• ມຸມມອງ: ບໍ່ມີທາງທີ່ເຮົາຈະໄດ້ຄວາມສຳເລັດນັ້ນມາໂດຍບໍ່ຕ້ອງແລກກັບຄວາມເມື່ອຍຍາກ, ຄວາມຄຽດ ຫຼື ເວລາສ່ວນຕົວທີ່ເສຍໄປ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຄືລາຄາ ຫຼື ຄ່າທຳນຽມທີ່ເຮົາຕ້ອງຈ່າຍເພື່ອແລກກັບເປົ້າໝາຍອັນຍິ່ງໃຫຍ່.

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 15: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງ ບໍ່ມີຫຍັງໄດ້ມາຟຣີ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ມອງຄວາມຜັນຜວນເປັນເລື່ອງປົກກະຕິ: ເຂົ້າໃຈວ່າຄວາມຄຽດ ຫຼື ຄວາມສ່ຽງໃນໂລກການເງິນຄື “ຄ່າທຳນຽມປີ້ເຂົ້າຊົມ” ທີ່ເຮົາຕ້ອງຈ່າຍເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາຊຶ່ງຜົນຕອບແທນ ບໍ່ແມ່ນສັນຍານວ່າເຮົາເຮັດຜິດພາດສະເໝີໄປ
• ກຽມຕົວຈ່າຍລາຄາ: ເມື່ອຫວັງຜົນລັບທີ່ດີໃນອະນາຄົດ ຈົ່ງກຽມໃຈຍອມຮັບອຸປະສັກ ແລະ ລາຄາທີ່ຕ້ອງຈ່າຍລະຫວ່າງທາງດ້ວຍຄວາມເຕັມໃຈ

ບົດທີ 16: ເຈົ້າ ແລະ ຂ້ອຍ (You and Me)

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 16: ເຈົ້າ ແລະ ຂ້ອຍ (You and Me) ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ເຈົ້າ ແລະ ຂ້ອຍ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ບົດນີ້ອະທິບາຍວ່າ ນັກລົງທຶນ ຫຼື ຜູ້ຄົນແຕ່ລະຄົນມີເປົ້າໝາຍ, ໄລຍະເວລາໃນການລົງທຶນ ແລະ ຄວາມສ່ຽງທີ່ຍອມຮັບໄດ້ບໍ່ຄືກັນເລີຍ.

ການທີ່ເຮົາເຫັນຄົນອື່ນປະສົບຄວາມສຳເລັດດ້ວຍທາງລັດ ຫຼື ຍຸດທະສາດແບບໜຶ່ງ ແລ້ວພະຍາຍາມເຮັດຕາມໂດຍບໍ່ສົນບໍລິບົດຂອງຕົນເອງ ມັກນຳໄປສູ່ຄວາມຫາຍະນະ ເພາະ “ເກມການເງິນທີ່ເຈົ້າກຳລັງຫຼິ້ນຢູ່ອາດບໍ່ຄືກັບເກມທີ່ຄົນອື່ນກຳລັງຫຼິ້ນຢູ່ກໍໄດ້”. ສິ່ງທີ່ໄດ້ຜົນສຳລັບຄົນອື່ນ ອາດບໍ່ເໝາະກັບຊີວິດຂອງເຮົາເລີຍ.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ການລົງທຶນໄລຍະສັ້ນ vs. ການລົງທຶນໄລຍະຍາວ

• ສະຖານະການ:
  • ນັກລົງທຶນສາຍເກັງກຳໄລໄລຍະສັ້ນ (Day Trader) ເຂົ້າມາຊື້ຂາຍຫຸ້ນລາຍວັນ ແລະ ທຳກຳໄລກ້ອນໃຫຍ່ໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວໃນຊ່ວງທີ່ຕະຫຼາດຜັນຜວນ.
  • ໃນຂະນະທີ່ເຈົ້າເປັນພະນັກງານປະຈຳທີ່ມີເວລາຈຳກັດ ແລະ ມີເປົ້າໝາຍເກັບເງິນເພື່ອເກສຽນອາຍຸໃນອີກ 20 ປີຂ້າງໜ້າ.
• ມຸມມອງ: ຫາກເຈົ້າພະຍາຍາມກະໂດດເຂົ້າໄປເກັງກຳໄລຕາມເຂົາ ໂດຍບໍ່ເບິ່ງວ່າເປົ້າໝາຍ ແລະ ເວລາຊີວິດຕ່າງກັນ ເຈົ້າອາດຈະໝົດຕົວ ເພາະບໍ່ມີເວລາເຝົ້າໜ້າຈໍ ແລະ ບໍ່ມີຄວາມຊຳນານເທົ່າ. ການຍຶດໝັ້ນໃນແນວທາງໄລຍະຍາວທີ່ເໝາະກັບຕົວເຮົາເອງຈຶ່ງປອດໄພກວ່າຫຼາຍ.

2. ຄຳແນະນຳທາງການເງິນຈາກຄົນອື່ນ

• ສະຖານະການ: ການໄປຟັງຄຳແນະນຳຊື້ຂາຍຫຸ້ນ ຫຼື ຊັບສິນຕາມອິນຟຼູເອັນເຊີ ຫຼື ເຊຍຫຸ້ນ ໂດຍບໍ່ໄດ້ເບິ່ງວ່າເງິນກ້ອນນັ້ນເປັນເງິນເຢັນ ຫຼື ເງິນຮ້ອນ ແລະ ເຂົາມີເງິນສຳຮອງຫຼາຍປານໃດ.
• ມຸມມອງ: ຄົນແຕ່ລະຄົນມີຕົ້ນທຶນຊີວິດ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການຮັບຄວາມສ່ຽງບໍ່ເທົ່າກັນ. ການລອກຮຽນແບບການຕັດສິນໃຈທາງການເງິນຂອງຄົນອື່ນ ຈຶ່ງເປັນເລື່ອງທີ່ອັນຕະລາຍທີ່ສຸດ.

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 16: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງ ເຈົ້າ ແລະ ຂ້ອຍ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ຮູ້ຈັກຕົນເອງໃຫ້ດີທີ່ສຸດ: ກຳນົດເປົ້າໝາຍ ແລະ ວິທີຈັດການເງິນທີ່ສອດຄ່ອງກັບຊີວິດຂອງຕົນເອງ ບໍ່ແມ່ນຊີວິດຂອງຄົນອື່ນ.
• ບໍ່ຫຼົງເຊື່ອກະແສສັງຄົມ: ເຂົ້າໃຈວ່າຄວາມສຳເລັດຂອງຄົນອື່ນບໍ່ສາມາດເອົາມາລອກໃຊ້ກັບເຮົາໄດ້ແບບຮ້ອຍເປີເຊັນ.

ບົດທີ 17: ຄວາມເຍົ້າຍວນຂອງການມອງໂລກໃນແງ່ຮ້າຍ (The Seduction of Pessimism)

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 17: ຄວາມເຍົ້າຍວນຂອງການມອງໂລກໃນແງ່ຮ້າຍ (The Seduction of Pessimism) ຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນຍິ່ງຂຶ້ນ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ຄວາມເຍົ້າຍວນຂອງການມອງໂລກໃນແງ່ຮ້າຍ” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ຜູ້ຂຽນຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຂ່າວສານ ຫຼື ຄຳທຳນາຍໃນດ້ານລົບ (ການມອງໂລກໃນແງ່ຮ້າຍ) ມັກຈະໜ້າສົນໃຈ ແລະ ເບິ່ງສະຫຼາດກວ່າຄຳທຳນາຍໃນແງ່ບວກສະເໝີ. ເມື່ອມີຄົນບອກວ່າເສດຖະກິດກຳລັງຈະພັງ ຫຼື ຕະຫຼາດຫຸ້ນກຳລັງຈະລົ້ມ ຄົນສ່ວນໃຫຍ່ມັກຕັ້ງໃຈຟັງ ແລະ ຮູ້ສຶກວ່າມັນສົມເຫດສົມຜົນກວ່າຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ “ທຸກຢ່າງຈະຜ່ານໄປດ້ວຍດີ ແລະ ເຕີບໂຕຂຶ້ນໃນໄລຍະຍາວ”.

ເຫດຜົນທີ່ເປັນແບບນີ້ກໍເພາະຄວາມຢ້ານ ແລະ ການເອົາຕົວລອດເປັນສັນຊາດຕະຍານດິບຂອງມະນຸດ. ການມອງໂລກໃນແງ່ຮ້າຍຈຶ່ງມັກດຶງດູດຄວາມສົນໃຈໄດ້ງ່າຍ ແລະ ເບິ່ງຄືມີຄວາມຮອບຄອບກວ່າ. ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງ ຄວາມກ້າວໜ້າຂອງໂລກມັກເກີດຂຶ້ນຢ່າງຄ່ອຍເປັນຄ່ອຍໄປ ໃນຂະນະທີ່ຄວາມພິນາດມັກເກີດຂຶ້ນຢ່າງວ່ອງໄວ ເຮັດໃຫ້ຄົນມັກຕິດກັບດັກຂອງຄວາມຢ້ານ ແລະ ພາດໂອກາດດີໆ ໄປ.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ປະຕິກິລິຍາຕໍ່ຂ່າວສານເສດຖະກິດ ແລະ ການລົງທຶນ

• ສະຖານະການ:
  • ນັກວິເຄາະຄົນໜຶ່ງອອກມາເຕືອນດ້ວຍນ້ຳສຽງຈິງຈັງວ່າ ຕະຫຼາດຫຸ້ນກຳລັງຈະລົ້ມສະຫຼາຍຄັ້ງໃຫຍ່ໃນໄວໆ ນີ້ ທຸກຄົນພາກັນແຊຣ໌ ແລະ ຕື່ນຕົກໃຈ.
  • ໃນຂະນະທີ່ອີກຄົນບອກວ່າ ໃນໄລຍະຍາວຕະຫຼາດຫຸ້ນຈະຍັງເຕີບໂຕຕໍ່ໄປຕາມພື້ນຖານເສດຖະກິດ ຄົນມັກຈະມອງວ່າຄົນຫຼັງນີ້ເບິ່ງໂລກສວຍເກີນໄປ ຫຼື ປະມາດ.
• ມຸມມອງ: ຫາກເຮົາເຊື່ອຄຳເຕືອນໃນແງ່ຮ້າຍຈົນເກີນເຫດ ແລະ ຮີບຂາຍຊັບສິນຖິ້ມທັງໝົດດ້ວຍຄວາມຕື່ນຕົກໃຈ ເຮົາອາດພາດໂອກາດການເຕີບໂຕຄັ້ງໃຫຍ່ເມື່ອຕະຫຼາດຟື້ນຕົວ.

2. ການຕັດສິນໃຈທາງການເງິນດ້ວຍຄວາມຢ້ານ

• ສະຖານະການ: ການບໍ່ກ້າລົງທຶນຫຍັງເລີຍ ເພາະຢ້ານຄວາມລົ້ມເຫຼວ ຫຼື ເຊື່ອວ່າອະນາຄົດຈະມີແຕ່ເລື່ອງບໍ່ດີ ເຮັດໃຫ້ເກັບເງິນສົດໄວ້ເຢັ້ຍໆ ຈົນມູນຄ່າຫຼຸດລົງຍ້ອນເງິນເຟີ້.
• ມຸມມອງ: ເຖິງແມ່ນຄວາມລະມັດລະວັງຈະເປັນສິ່ງດີ ແຕ່ການມອງໂລກໃນແງ່ຮ້າຍສຸດໂຕ່ງຈະປິດກັ້ນໂອກາດໃນການສ້າງຄວາມມັ່ງຄັ່ງ ແລະ ເຮັດໃຫ້ເຮົາຍ່ຳຢູ່ກັບທີ່.

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 17: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງ ຄວາມເຍົ້າຍວນຂອງການມອງໂລກໃນແງ່ຮ້າຍ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ເທົ່າທັນສື່ ແລະ ອາລົມຄວາມຢ້ານ: ຕະໜັກວ່າຂ່າວສານທາງລົບມັກຖືກນຳສະເໜີເພື່ອດຶງດູດຄວາມສົນໃຈ ແຕ່ຢ່າປ່ອຍໃຫ້ຄວາມຢ້ານມາຄວບຄຸມການຕັດສິນໃຈທາງການເງິນ.
• ມອງໂລກຕາມຄວາມເປັນຈິງ: ເຂົ້າໃຈວ່າເຖິງແມ່ນໂລກຈະເຕັມໄປດ້ວຍບັນຫາ ແລະ ຄວາມທ້າທາຍ ແຕ່ຄວາມພະຍາຍາມ ແລະ ການເຕີບໂຕໃນໄລຍະຍາວຍັງສືບຕໍ່ໄປສະເໝີ.

ບົດທີ 18: ເວລາໃດທີ່ເຈົ້າຈະເຊື່ອທຸກຢ່າງ? (When You’ll Believe Anything)

ນີ້ແມ່ນຄຳອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງ ບົດທີ 18: ເວລາໃດທີ່ເຈົ້າຈະເຊື່ອທຸກຢ່າງ? (When You’ll Believe Anything) ເຊິ່ງເປັນບົດສົ່ງທ້າຍຈາກໜັງສື The Psychology of Money ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບຊັດເຈນ ແລະ ຄົບຖ້ວນທີ່ສຸດ:

ເຈາະເລິກແນວຄິດ: “ເວລາໃດທີ່ເຈົ້າຈະເຊື່ອທຸກຢ່າງ?” ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ?

ບົດນີ້ເວົ້າເຖິງຈຸດອ່ອນທາງຈິດຕະວິທະຍາຂອງມະນຸດເຮົາວ່າ ເມື່ອໃດກໍຕາມທີ່ເຮົາຢາກໃຫ້ເລື່ອງເລົ່າ ຫຼື ຜົນລັບບາງຢ່າງເປັນຈິງ ເຮົາກໍພ້ອມທີ່ຈະເຊື່ອມັນຢ່າງສະນິດໃຈ ໂດຍບໍ່ສົນວ່າຫຼັກຖານ ຫຼື ເຫດຜົນທາງສະຖິຕິຈະເປັນແນວໃດ.

ຜູ້ຂຽນຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຍິ່ງເຮົາມີຄວາມປາຖະໜາ ຫຼື ຄວາມຄາດຫວັງສູງຫຼາຍເທົ່າໃດ ເຮົາຍິ່ງຍິນດີທີ່ຈະເຊື່ອຄຳຕົວະ, ຄຳຊວນເຊື່ອ ຫຼື ກົນລວງທາງການເງິນທີ່ເຂົ້າທາງເຮົາຫຼາຍເທົ່ານັ້ນ. ມະນຸດເຮົາບໍ່ໄດ້ມອງໂລກຕາມຄວາມເປັນຈິງ ແຕ່ມັກມອງໂລກຜ່ານ “ເລນຂອງຄວາມຫວັງ ແລະ ຄວາມຢ້ານ” ຂອງຕົນເອງສະເໝີ ເຮັດໃຫ້ເຮົາຕົກເປັນເຫຍື່ອຂອງການລົງທຶນທີ່ເບິ່ງດີເກີນຈິງ ຫຼື ການຕັດສິນໃຈທີ່ຜິດພາດໄດ້ງ່າຍ ເມື່ອເຮົາມີຄວາມຕ້ອງການສູງຫຼາຍໆ.

ຕົວຢ່າງຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

1. ຕົກກັບດັກການລົງທຶນ “ຮັ່ງມີໄວ” (Get-Rich-Quick Schemes)

• ສະຖານະການ: ມີຄົນມາຊວນລົງທຶນໃນທຸລະກິດ ຫຼື ຊັບສິນບາງປະເພດ ທີ່ຮັບປະກັນຜົນຕອບແທນສູງລິ່ວແບບບໍ່ໜ້າເຊື່ອ (ເຊັ່ນ ກຳໄລ 50% ຕໍ່ເດືອນໂດຍບໍ່ມີຄວາມສ່ຽງ).
• ມຸມມອງ: ຫາກເຈົ້າກຳລັງເດືອດຮ້ອນເລື່ອງເງິນ ຫຼື ມີຄວາມຢາກຮັ່ງມີແບບທາງລັດ ສະໝອງຂອງເຈົ້າຈະເລືອກປິດກັ້ນຄວາມສ່ຽງ ແລະ ເລືອກເຊື່ອຄຳເວົ້າຫວານຫູນັ້ນທັນທີ ເພາະເຈົ້າ “ຢາກໃຫ້ມັນເປັນຈິງ”. ສຸດທ້າຍຈຶ່ງກາຍເປັນເຫຍື່ອຂອງການຫຼອກລວງແບບແຊຣ໌ລູກໂສ້ ຫຼື ການລົງທຶນທີ່ສູນເສຍເງິນຕົ້ນທັງໝົດ.

2. ການເຂົ້າຂ້າງຕົນເອງເມື່ອຊື້ຊັບສິນ ຫຼື ຫຸ້ນ

• ສະຖານະການ: ເຈົ້າເຜີນຊື້ຫຸ້ນ ຫຼື ເກັງກຳໄລໃນຊັບສິນຕົວໜຶ່ງຕາມກະແສ ໂດຍບໍ່ໄດ້ສຶກສາພື້ນຖານໃຫ້ດີ. ພໍລາຄາເລີ່ມຕົກ ເຈົ້າກໍຍັງຫຼອກຕົວເອງ ແລະ ຫາຂໍ້ອ້າງເຂົ້າຂ້າງຕົນເອງຢູ່ສະເໝີວ່າ “ເດັ່ວລາຄາກໍຕ້ອງດີດກັບຂຶ້ນມາແນ່ໆ” ເພາະເຈົ້າບໍ່ຢາກຍອມຮັບຄວາມຈິງວ່າຕົນເອງຕັດສິນໃຈພາດ.
• ມຸມມອງ: ຄວາມໂລບ ແລະ ຄວາມຫວັງທີ່ຜິດບ່ອນຜິດທາງ ເຮັດໃຫ້ມະນຸດເຮົາສູນເສຍຄວາມສາມາດໃນການຄິດວິເຄາະຢ່າງມີເຫດຜົນ.

ສະຫຼຸບບົດຮຽນສຳຄັນຈາກບົດທີ 18: ການເຂົ້າໃຈເລື່ອງ ເວລາໃດທີ່ເຈົ້າຈະເຊື່ອທຸກຢ່າງ ຈະຊ່ວຍສອນໃຫ້ເຮົາ:

• ຕັ້ງຄຳຖາມກັບຄວາມໂລບ ແລະ ຄວາມຫວັງຂອງຕົນເອງ: ເມື່ອໃດກໍຕາມທີ່ມີຂໍ້ສະເໜີ ຫຼື ການລົງທຶນທີ່ເບິ່ງດີເກີນຈິງ ໃຫ້ຕະໜັກໄວ້ເລີຍວ່າເຮົາກຳລັງຕົກກັບດັກຂອງຄວາມຢາກເຊື່ອ
• ຍຶດຫຼັກຖານ ແລະ ຄວາມຈິງ: ຕັດສິນໃຈເລື່ອງເງິນດ້ວຍຂໍ້ມູນ, ຕົວເລກ ແລະ ຄວາມສົມເຫດສົມຜົນ ຫຼາຍກວ່າອາລົມຄວາມຮູ້ສຶກ ຫຼື ຄວາມຢາກໄດ້ຢາກມີ

💡 ສະຫຼຸບພາບລວມທັງໝົດຂອງໜັງສື The Psychology of Money

ການເດີນທາງຜ່ານທັງ 18 ບົດນີ້ສອນໃຫ້ເຮົາເຫັນຄວາມຈິງຂໍ້ໜຶ່ງວ່າ “ຄວາມສຳເລັດທາງການເງິນບໍ່ໄດ້ຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າເຈົ້າສະຫຼາດປານໃດ ແຕ່ຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າເຈົ້າຄວບຄຸມພຶດຕິກຳ ແລະ ອາລົມຂອງຕົນເອງແນວໃດ”.

ຫວັງວ່າການສະຫຼຸບ ແລະ ຍົກຕົວຢ່າງໃນແຕ່ລະບົດຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຈົ້ານຳໄປປັບໃຊ້ກັບການບໍລິຫານການເງິນໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ແລະ ການລົງທຶນໄດ້ຢ່າງມີຄວາມສຸກ ແລະ ຍືນຍົງ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ສັງລວມ ແລະ ຮຽບຮຽງໂດຍ ທີມງານ Laopedia.