ວັນພັກສຸຂະພາບຈິດ (Mental health day)

ວັນພັກສຸຂະພາບຈິດ ແມ່ນວັນທີ່ພະນັກງານ (employee) ລາພັກ ຫຼື ນັກຮຽນຂາດຮຽນຫຼາຍກວ່າໜຶ່ງມື້ ໂດຍບໍ່ແມ່ນຍ້ອນເຈັບປ່ວຍທາງຮ່າງກາຍ. ແນວຄິດນີ້ພົບຫຼາຍໃນບ່ອນເຮັດວຽກ (workplaces) ໂດຍສະເພາະໃນ ອົດສະຕຣາລີ (Australia). ຜູ້ສະໜັບສະໜູນເຊື່ອວ່າ ວັນພັກແບບນີ້ຊ່ວຍຫຼຸດ ການຂາດງານ (absenteeism) ແລະ ບັນຫາ ການຝືນມາເຮັດວຽກທັງທີ່ບໍ່ສະບາຍ (presenteeism) ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ປະສິດທິພາບການເຮັດວຽກຫຼຸດລົງ ຫຼື ກໍ່ໃຫ້ເກີດຜົນເສຍອື່ນໆ ຈາກຄວາມກົດດັນທີ່ຕ້ອງເຮັດວຽກໃຫ້ໄດ້. ສິ່ງທີ່ແຕກຕ່າງຈາກການຂາດງານທົ່ວໄປ ແມ່ນ ວັນພັກນີ້ມີຈຸດປະສົງເພື່ອຟື້ນຟູ ສຸຂະພາບຈິດ (mental health) ຂອງຕົນເອງ ບໍ່ແມ່ນຍ້ອນຂີ້ຄ້ານ ຫຼື ຢາກຢຸດວຽກແບບບໍ່ມີເຫດຜົນ.

ແຮງຈູງໃຈ ຂອງວັນພັກສຸຂະພາບຈິດ (Motivation)

ມາຈາກ ໂຣກຊຶມເສົ້າຮ້າຍແຮງ (Major depressive disorder), ໂຣກຂົ້ວຄູ່ (bipolar disorder), ໂຣກຂາດສະມາທິ ແລະ ເຄື່ອນໄຫວຫຼາຍເກີນໄປ (ADHD) ແລະ ພະຍາດທາງຈິດອື່ນໆ ລວມເຖິງອາລົມຕ່າງໆ (moods) ເຊັ່ນ: ຄວາມຄຽດ (stress), ຄວາມຊຶມເສົ້າ (depression) ແລະ ຄວາມກັງວົນ (anxiety) ສາມາດເຮັດໃຫ້ການເຮັດວຽກ ແລະ ການຮຽນຮູ້ຖົດຖອຍລົງ. ໃນສະຫະລັດອາເມຣິກາ ມີຫຼັກຖານວ່າ ເມື່ອນາຍຈ້າງໃຫ້ການສະໜັບສະໜູນບໍ່ພຽງພໍຕໍ່ພະຍາດທາງຈິດ ແລະ ອາລົມດ້ານລົບ ຈະເຮັດໃຫ້ມີການຂາດງານຫຼາຍຂຶ້ນ, ອັດຕາການເຈັບປ່ວຍ (morbidity) ສູງຂຶ້ນ ແລະ ເກີດຄວາມສູນເສຍທີ່ຄາດວ່າປະມານ 300 ພັນລ້ານໂດລາສະຫະລັດຕໍ່ປີ ຍ້ອນຄວາມຄຽດໃນບ່ອນເຮັດວຽກ.

ນອກຈາກນັ້ນ ຕາບາບທາງສັງຄົມ (stigma) ກ່ຽວກັບພະຍາດທາງຈິດ ຍັງເປັນອຸປະສັກທີ່ເຮັດໃຫ້ນັກຮຽນ ແລະ ພະນັກງານບໍ່ກ້າລາພັກເພື່ອດູແລສຸຂະພາບຈິດ. ເພື່ອແກ້ບັນຫານີ້ ບາງບ່ອນຈຶ່ງໃຊ້ຄຳວ່າ “ວັນພັກສຸຂະພາບຈິດ” ແທນຄຳວ່າ “ວັນລາພັກປ່ວຍ (sick leave)” ເພື່ອຫຼີກລ່ຽງການຖືກຕັດສິນຈາກບັນຫາສຸຂະພາບຈິດ ແລະ ເຮັດໃຫ້ພະນັກງານກ້າເວົ້າເຖິງຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ ແລະ ຂໍຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ.

ການສຶກສາໃນປີ 2010 ພົບວ່າ ພະນັກງານໜຶ່ງໃນສາມຄົນ “ຍອມຮັບວ່າເຄີຍທຳທ່າເຈັບປ່ວຍເພື່ອຂໍພັກວຽກ ເພາະຮູ້ສຶກວ່າຕົນເອງຮັບມືບໍ່ໄຫວ”. ສ່ວນການສຶກສາໃນປີ 2016 ທີ່ສຳຫຼວດພະຍາບານ 5,041 ຄົນ ພົບວ່າປະມານ 54% ເຄີຍລາພັກສຸຂະພາບຈິດໃນຮູບແບບການລາປ່ວຍພາຍໃນ 12 ເດືອນທີ່ຜ່ານມາ ແລະ ຫຼາຍຄົນເວົ້າເຖິງປະສົບການທີ່ຖືກຂົ່ມເຫັງໃນບ່ອນເຮັດວຽກ. ການສຶກສາຍັງພົບອີກວ່າ ພະຍາບານທີ່ລາພັກສຸຂະພາບຈິດເຫຼົ່ານີ້ ມີແນວໂນ້ມສູງກວ່າທີ່ຈະວາງແຜນລາອອກຈາກວຽກປັດຈຸບັນພາຍໃນປີຕໍ່ໄປ.

ດ້ານກົດໝາຍ (Legality)

ໃນ ອົດສະຕຣາລີ ກົດໝາຍ Fair Work Act 2009 ໃຫ້ສິດພະນັກງານໃນການລາພັກປ່ວຍ ແລະ ລາກິດສ່ວນຕົວ. ອີງຕາມ ຜູ້ກວດກາການເຮັດວຽກທີ່ເປັນທຳ (Fair Work Ombudsman) ການເຈັບປ່ວຍສ່ວນຕົວ ລວມເຖິງຄວາມຄຽດທີ່ອາດສົ່ງຜົນຕໍ່ສຸຂະພາບຈິດຂອງພະນັກງານນຳ. ແຕ່ເນື່ອງຈາກພະນັກງານຊົ່ວຄາວ (casual) ໃນອົດສະຕຣາລີບໍ່ໄດ້ຮັບສິດລາພັກປ່ວຍ ເຂົາເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ສາມາດໃຊ້ວັນພັກສຸຂະພາບຈິດຕາມກົດໝາຍ Fair Work Act 2009 ໄດ້ ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ ກໍສາມາດເຈລະຈາກັບນາຍຈ້າງເປັນກໍລະນີໄປ. ຄົນທີ່ມີ ຄວາມຜິດປົກກະຕິທາງຈິດ ບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງເປີດເຜີຍພະຍາດຂອງຕົນເພື່ອຈຸດປະສົງນີ້ ເວັ້ນແຕ່ວ່າມັນເປັນອັນຕະລາຍຕໍ່ຕົນເອງ ຫຼື ຄົນອື່ນ. ແຕ່ການເປີດເຜີຍກໍອາດຊ່ວຍໃຫ້ນາຍຈ້າງຈັດການຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການໄດ້ດີຂຶ້ນ.

ໃນຫຼາຍປະເທດ ກົດໝາຍບໍ່ບັງຄັບໃຫ້ພະນັກງານສະແດງ ໃບຢັ້ງຢືນແພດ (medical certificate) ສຳລັບການຂາດງານພຽງມື້ດຽວ. ແຕ່ໃນປີ 2010 ລັດຖະບານ ນິວຊີແລນ ໄດ້ສະເໜີກົດໝາຍໃຫ້ຕ້ອງມີໃບຢັ້ງຢືນແພດ ເຖິງແມ່ນຂາດພຽງມື້ດຽວ ແລະ ກຳນົດໃຫ້ນາຍຈ້າງເປັນຜູ້ຮັບຜິດຊອບຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃນການຂໍໃບຢັ້ງຢືນ ຖ້າຂາດງານບໍ່ເກີນສາມມື້ຕິດຕໍ່ກັນ.

ໃນ ສະຫະລັດອາເມຣິກາ (United States) ກົດໝາຍ Americans with Disabilities Act of 1990 ເປີດໃຫ້ບຸກຄົນມີວັນພັກສຸຂະພາບຈິດໄດ້ ໃນຖານະເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງ “ການປັບປ່ຽນທີ່ສົມເຫດສົມຜົນ” ສຳລັບພະຍາດທາງຈິດທີ່ໄດ້ເປີດເຜີຍແລ້ວ. ສ່ວນກໍລະນີອື່ນ ເຊັ່ນ ຄວາມຄຽດ ການອະນຸຍາດໃຫ້ພັກຈະຂຶ້ນຢູ່ກັບດຸນຍະພິນິດຂອງນາຍຈ້າງທັງໝົດ.

ອ່ານເພີ່ມເຕີມ

• ຄວາມອ່ອນເພຍທາງອາລົມ (Emotional exhaustion)
• ຈິດຕະສາດອຸດສາຫະກຳ ແລະ ອົງກອນ (Industrial and organizational psychology)
• ຄວາມຜິດປົກກະຕິທາງຈິດ (Mental disorder)
• ອາການໝົດໄຟໃນການເຮັດວຽກ (Occupational burnout)
• ຈິດຕະສາດສຸຂະພາບໃນການເຮັດວຽກ (Occupational health psychology)
• ຄວາມປອດໄພ ແລະ ສຸຂະພາບໃນການເຮັດວຽກ (Occupational safety and health)
• ຄວາມຄຽດໃນການເຮັດວຽກ (Occupational stress)
• ການຮັບຮູ້ວ່າສັນຍາທາງຈິດໃຈຖືກລະເມີດ (Perceived psychological contract violation)
• ການຮັບຮູ້ການສະໜັບສະໜູນຈາກອົງກອນ (Perceived organizational support)

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: https://en.wikipedia.org/wiki/Mental_health_day