“Syntactic” (ວາກະຍະສຳພັນ) ແມ່ນຫຍັງ?

ລອງນຶກພາບວ່າເຈົ້າກຳລັງຕໍ່ເລໂກ (LEGOs). ເຈົ້າບໍ່ສາມາດພຽງແຕ່ຖິ້ມຕົວຕໍ່ທັງໝົດໃສ່ກັນແລ້ວຄາດຫວັງວ່າຈະໄດ້ຍານອະວະກາດທີ່ສວຍງາມແມ່ນບໍ່? ເຈົ້າຈຳເປັນຕ້ອງປະຕິບັດຕາມກົດເກນບາງຢ່າງກ່ຽວກັບວິທີທີ່ຕົວຕໍ່ແຕ່ລະຊິ້ນເຊື່ອມຕໍ່ກັນ.

ຮູບນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າປະໂຫຍກເຊັ່ນ “Alfred spoke” ສາມາດແຍກອອກເປັນສອງສ່ວນເພື່ອເຂົ້າໃຈໂຄງສ້າງຂອງມັນໄດ້ແນວໃດ.

ໃນທາງພາສາ, ວາກະຍະສຳພັນ (Syntax) ກໍຄືກົດເກນເຫຼົ່ານັ້ນສຳລັບການສ້າງປະໂຫຍກ. ມັນແມ່ນການສຶກສາວ່າຄຳສັບຕ່າງໆຖືກນຳມາລວມກັນແນວໃດເພື່ອສ້າງເປັນວະລີ, ອະນຸປະໂຫຍກ (clause), ແລະ ປະໂຫຍກທີ່ສົມບູນເພື່ອໃຫ້ມີຄວາມໝາຍ. ເວລາເຈົ້າເວົ້າ ຫຼື ຂຽນ, ເຈົ້າກຳລັງໃຊ້ວາກະຍະສຳພັນຢູ່, ເຖິງແມ່ນວ່າເຈົ້າອາດຈະບໍ່ຮູ້ຕົວເລີຍກໍຕາມ!

ຄຳວ່າ “Syntax” ຍັງສາມາດໝາຍເຖິງຕົວຂອງກົດເກນເອງໄດ້ນຳ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ, ເຈົ້າອາດຈະເວົ້າວ່າ “ວາກະຍະສຳພັນຂອງພາສາອັງກິດແຕກຕ່າງຈາກວາກະຍະສຳພັນຂອງພາສາສະເປນ.” ຜູ້ຊ່ຽວຊານທີ່ສຶກສາດ້ານພາສາ, ທີ່ເອີ້ນວ່າ ນັກພາສາສາດ (linguists), ພະຍາຍາມຫາຄຳຕອບກ່ຽວກັບກົດເກນເຫຼົ່ານີ້ໃນທຸກພາສາ. ພວກເຂົາຍັງຊອກຫາກົດເກນທົ່ວໄປທີ່ອາດຈະໃຊ້ໄດ້ກັບທຸກພາສາໃນໂລກອີກດ້ວຍ.

ວາກະຍະສຳພັນແມ່ນຫຍັງ?

ວາກະຍະສຳພັນຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາເຂົ້າໃຈວ່າປະໂຫຍກຖືກສ້າງຂຶ້ນມາແນວໃດ. ມັນກ່ຽວກັບການຈັດລຽງຄຳສັບ ແລະ ວິທີທີ່ພວກມັນມີຄວາມສຳພັນກັນ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ໃນພາສາອັງກິດ, ປົກກະຕິພວກເຮົາເວົ້າວ່າ “ປະທານ-ກິລິຍາ-ກຳ” (subject-verb-object) (ເຊັ່ນ: “The dog chased the ball”). ຖ້າເຈົ້າເວົ້າວ່າ “Chased the ball the dog,” ມັນຈະຟັງເບິ່ງແປກໆ!

ການຮຽນຮູ້ກ່ຽວກັບວາກະຍະສຳພັນຊ່ວຍໃຫ້ເຈົ້າ:

• ເຂົ້າໃຈວິທີທີ່ພາສາຕ່າງໆເຮັດວຽກ.
• ຂຽນ ແລະ ເວົ້າໄດ້ຊັດເຈນຂຶ້ນ.
• ເຫັນວິທີທີ່ພາສາຕ່າງໆຈັດລຽງແນວຄວາມຄິດຂອງພວກເຂົາ.

ເປັນຫຍັງວາກະຍະສຳພັນຈຶ່ງສຳຄັນ?

ວາກະຍະສຳພັນສຳຄັນຫຼາຍເພາະມັນອະນຸຍາດໃຫ້ພວກເຮົາສື່ສານໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ. ຖ້າບໍ່ມີກົດເກນໃນການນຳຄຳສັບມາລວມກັນ, ພາສາກໍຈະກາຍເປັນເລື່ອງທີ່ວຸ້ນວາຍ. ລອງນຶກພາບການພະຍາຍາມອ່ານປຶ້ມທີ່ຄຳສັບທັງໝົດຖືກວາງໄວ້ຢ່າງສະຫຼັບສັບຊ້ອນຢູ່ເທິງໜ້າກະດາດ!

ວາກະຍະສຳພັນເຮັດໃຫ້ໝັ້ນໃຈວ່າ:

• ປະໂຫຍກຂອງເຈົ້າມີຄວາມໝາຍ.
• ຜູ້ຄົນສາມາດເຂົ້າໃຈສິ່ງທີ່ເຈົ້າກຳລັງເວົ້າ.
• ເຈົ້າສາມາດສະແດງອອກເຖິງແນວຄວາມຄິດທີ່ສັບສົນໄດ້.

ນັກພາສາສາດສຶກສາວາກະຍະສຳພັນເພື່ອອະທິບາຍວ່າພາສາຕ່າງໆເຮັດວຽກແນວໃດ. ພວກເຂົາຍັງພະຍາຍາມຊອກຫາກົດເກນສາກົນທີ່ອາດຈະເປັນຈິງສຳລັບທຸກພາສາຂອງມະນຸດ. ສິ່ງນີ້ຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາຮຽນຮູ້ເພີ່ມເຕີມກ່ຽວກັບວິທີທີ່ສະໝອງຂອງພວກເຮົາປະມວນຜົນພາສາ.

ຄຳສັບທາງວາກະຍະສຳພັນທີ່ພົບເຫັນເລື້ອຍໆ

ເມື່ອເຈົ້າສຶກສາວາກະຍະສຳພັນ, ເຈົ້າຈະພົບກັບຄຳສັບຫຼາຍຢ່າງທີ່ອະທິບາຍສ່ວນຕ່າງໆຂອງປະໂຫຍກ. ຄຳສັບເຫຼົ່ານີ້ຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາລົມກັນໄດ້ວ່າຄຳສັບຕ່າງໆເຮັດໜ້າທີ່ແນວໃດ ແລະ ເຊື່ອມຕໍ່ກັນແນວໃດ. ນີ້ແມ່ນບາງຄຳສັບທີ່ສຳຄັນ:

• ຄຳຄຸນນາມ (Adjective): ຄຳທີ່ອະທິບາຍຄຳນາມ (ເຊັ່ນ: ໝາທີ່ມີຄວາມສຸກ).
• ຄຳກິລິຍາວິເສດ (Adverb): ຄຳທີ່ອະທິບາຍຄຳກິລິຍາ, ຄຳຄຸນນາມ, ຫຼື ຄຳກິລິຍາວິເສດອື່ນ (ເຊັ່ນ: ແລ່ນໄວ).
• ຄຳນຳໜ້ານາມ (Article): ຄຳເຊັ່ນ “a”, “an”, ແລະ “the”.
• ອະນຸປະໂຫຍກ (Clause): ກຸ່ມຄຳສັບທີ່ມີປະທານ ແລະ ກິລິຍາ.
• ຄຳປຽບທຽບຂັ້ນກວ່າ (Comparative): ໃຊ້ເພື່ອປຽບທຽບສິ່ງຂອງສອງຢ່າງ (ເຊັ່ນ: ສູງກວ່າ).
• ຄຳກິລິຍາບໍ່ແທ້ (Infinitive): ຮູບແບບພື້ນຖານຂອງກິລິຍາ, ມັກຈະມີ “to” ນຳໜ້າ (ເຊັ່ນ: to run – ແລ່ນ).
• ຄຳນາມ (Noun): ຄຳທີ່ໃຊ້ຮຽກຄົນ, ສະຖານທີ່, ສິ່ງຂອງ, ຫຼື ແນວຄວາມຄິດ (ເຊັ່ນ: ແມວ).
• ວະລີ (Phrase): ກຸ່ມຄຳສັບທີ່ເຮັດໜ້າທີ່ເປັນໜ່ວຍດຽວ ແຕ່ບໍ່ມີປະທານ ແລະ ກິລິຍາ.
• ຄຳກິລິຍາປະສົມ (Phrasal verb): ກິລິຍາທີ່ລວມກັບຄຳບຸພະບົດ ຫຼື ຄຳກິລິຍາວິເສດ (ເຊັ່ນ: look up – ຊອກຫາ).
• ພົດຫູພົດ (Plural): ຫຼາຍກວ່າໜຶ່ງຢ່າງ (ເຊັ່ນ: ແມວຫຼາຍໂຕ).
• ຄຳບຸພະບົດ (Preposition): ຄຳທີ່ສະແດງຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງຄຳນາມ/ຄຳສັບແທນນາມ ກັບຄຳສັບອື່ນ (ເຊັ່ນ: ຢູ່ເທິງໂຕະ).
• ຄຳສັບແທນນາມ (Pronoun): ຄຳທີ່ໃຊ້ແທນຄຳນາມ (ເຊັ່ນ: ລາວ).
• ຄຳປຽບທຽບຂັ້ນສູງສຸດ (Superlative): ໃຊ້ເພື່ອປຽບທຽບສາມຢ່າງຂຶ້ນໄປ (ເຊັ່ນ: ສູງທີ່ສຸດ).
• ຄຳກິລິຍາ (Verb): ຄຳທີ່ສະແດງເຖິງການກະທຳ ຫຼື ສະພາບຂອງສິ່ງໃດໜຶ່ງ (ເຊັ່ນ: ແລ່ນ).
• ການ (Tense): ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າການກະທຳເກີດຂຶ້ນເວລາໃດ (ອະດີດ, ປັດຈຸບັນ, ອະນາຄົດ).
• ການຈັດລຽງຄຳສັບ (Word order): ການຈັດວາງຄຳສັບໃນປະໂຫຍກ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/