ສຳຫຼວດ Laopedia
Category: ວິທະຍາສາດ
ເປັນຫຍັງທ້ອງຟ້າຈຶ່ງເປັນສີຟ້າ? (ແລະ ເປັນຫຍັງມັນຈຶ່ງປ່ຽນເປັນສີສົ້ມຕອນແລງ)
ເຄີຍສົງໄສບໍ່ວ່າ ເປັນຫຍັງທ້ອງຟ້າທີ່ຢູ່ເທິງຫົວເຮົາໃນແຕ່ລະຊ່ວງເວລາຂອງວັນຈຶ່ງມີສີສັນທີ່ແຕກຕ່າງກັນ? ຕອນກາງເວັນແນມໄປທາງໃດກໍເປັນສີຟ້າສົດໃສ, ແຕ່ພໍຮອດຕອນແລງດວງອາທິດກຳລັງຈະຕົກດິນ, ທ້ອງຟ້າພັດປ່ຽນເປັນສີສົ້ມ, ສີແດງ ຫຼື ບາງຄັ້ງກໍເປັນສີຊົມພູຢ່າງສວຍງາມ. ທັງໝົດນີ້ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງມະຫັດສະຈັນ, ແຕ່ມັນຄືປາກົດການທາງວິທະຍາສາດທີ່ເກີດຈາກການເດີນທາງຂອງ “ແສງ” ແລະ “ຊັ້ນບັນຍາກາດຂອງໂລກ” ທີ່ເຮົາເອີ້ນວ່າ ການກະຈາຍຂອງແສງ (Light Scattering). ມື້ນີ້ເຮົາຈະມາຫາຄຳຕອບແບບເຂົ້າໃຈງ່າຍໆນຳກັນ. 1. ຄວາມລັບຂອງແສງອາທິດ: ແສງສີຂາວທີ່ບໍ່ມີຈິງ ກ່ອນອື່ນເຮົາຕ້ອງເຂົ້າໃຈກ່ອນວ່າ…
ການກັບຄືນມາຂອງ “ຕົ້ນເອວມ໌” (Elm): ຄວາມຫວັງໃໝ່ຂອງປ່າໄມ້ຢູ່ ປະເທດອັງກິດ
ເມື່ອຫຼາຍສິບປີກ່ອນ, ຕົ້ນເອວມ໌ (Elm) ເຄີຍເປັນຕົ້ນໄມ້ທີ່ໂດດເດັ່ນທີ່ສຸດໃນພູມສັນຖານຂອງອັງກິດ. ແຕ່ການລະບາດຂອງພະຍາດ Dutch elm ໃນຊຸມປີ 1960 ແລະ 70 ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຕົ້ນເອວມ໌ກວ່າ 25 ລ້ານຕົ້ນ (90% ຂອງຈຳນວນທັງໝົດ) ຕາຍລົງຢ່າງໜ້າເສົ້າໃຈ. ປັດຈຸບັນ, ຄວາມພະຍາຍາມໃນການນຳເອົາພວກມັນກັບຄືນມາອີກຄັ້ງກຳລັງເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນ! 1. ເປັນຫຍັງມັນຈຶ່ງຫາຍໄປ? ພະຍາດດັ່ງກ່າວເກີດຈາກເຊື້ອລາທີ່ອຸດຕັນລະບົບທໍ່ລຳລຽງຂອງຕົ້ນໄມ້.…
ກາກາໂປ (Kākāpō) ແມ່ນນົກຫຍັງ?
ເຄີຍສົງໄສບໍ່ວ່າ ມີນົກແກ້ວຊະນິດໃດທີ່ບໍ່ສາມາດບິນໄດ້ ແລະ ມີອາຍຸຍືນເຖິງ 100 ປີ? ຂໍແນະນຳໃຫ້ຮູ້ຈັກກັບ “ກາກາໂປ” (Kākāpō) ຫຼືທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ “ນົກແກ້ວນົກເຄົ້າ”. ມັນບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນນົກທີ່ມີເອກະລັກໂດດເດັ່ນ ແຕ່ຍັງເປັນ “ຊັບສົມບັດທີ່ມີຊີວິດ” ຂອງປະເທດນິວຊີແລນທີ່ເກືອບຈະຫາຍສາບສູນໄປຈາກໂລກ. ລັກສະນະພິເສດທີ່ບໍ່ຄືໃຜ ວິກິດການ: ຈາກຄວາມອຸດົມສົມບູນສູ່ຄວາມໃກ້ສູນພັນ ກ່ອນທີ່ມະນຸດຈະມາຮອດນິວຊີແລນ, ກາກາໂປມີຢູ່ທົ່ວໄປ. ແຕ່ເມື່ອຊາວໂພລີນີເຊຍ ແລະ…
ຄວາມຮູ້ວິທະຍາສາດພື້ນຖານ: ກຸນແຈສູ່ການເຂົ້າໃຈໂລກອ້ອມຕົວ
ວິທະຍາສາດ (Science) ບໍ່ໄດ້ເປັນພຽງແຕ່ເລື່ອງຂອງຫ້ອງທົດລອງ, ສູດຄຳນວນທີ່ຊັບຊ້ອນ, ຫຼື ສິ່ງທີ່ຢູ່ຫ່າງໄກຈາກຕົວເຮົາ. ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ, ວິທະຍາສາດຄື “ກະບວນການຮຽນຮູ້ ແລະ ຊອກຫາຄວາມຈິງ” ກ່ຽວກັບທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນທຳມະຊາດ ແລະ ຈັກກະວານ. ການມີຄວາມຮູ້ວິທະຍາສາດພື້ນຖານຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາເຂົ້າໃຈເຫດ ແລະ ຜົນ, ສາມາດຄິດວິເຄາະຢ່າງມີເຫດຜົນ, ແລະ ປັບຕົວເຂົ້າກັບຍຸກສະໄໝໄດ້ດີຂຶ້ນ. ບົດຄວາມນີ້ຈະພາໄປທົບທວນ ແລະ…
ຢ້ອນຮອຍອະດີດ: ປະຫວັດສາດຂອງດາລາສາດ (A Look Back: The History of Astronomy)
ດາລາສາດມີປະຫວັດສາດທີ່ຍາວນານ ແລະ ອຸດົມສົມບູນ ເຊິ່ງສືບທອດມາຕັ້ງແຕ່ສະໄໝບູຮານ. ນັກເບິ່ງທ້ອງຟ້າສະໄໝບູຮານ (Ancient Skywatchers) ນັບເປັນເວລາດົນນານມາແລ້ວ ທີ່ຈະມີການບັນທຶກປະຫວັດສາດເປັນລາຍລັກອັກສອນ, ມະນຸດເຮົາກໍມີຄວາມຫຼົງໄຫຼໃນທ້ອງຟ້າ. ສະຖານທີ່ບູຮານຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ສະໂຕນເຮັນຈ໌ (Stonehenge) ໃນປະເທດອັງກິດ ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ມະນຸດສະໄໝກ່ອນໄດ້ມີການຕິດຕາມການເຄື່ອນທີ່ຂອງດວງອາທິດ ແລະ ດວງຈັນ. ນອກນັ້ນ, ຍັງມີ ແຜ່ນຜັງທ້ອງຟ້າເນບຣາ…
ດາລາສາດ(Astronomy) ແມ່ນຫຍັງ?
ດາລາສາດ (Astronomy) ແມ່ນວິທະຍາສາດທຳມະຊາດທີ່ໜ້າສົນໃຈ ເຊິ່ງສຶກສາທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງທີ່ຢູ່ນອກ ຊັ້ນບັນຍາກາດຂອງໂລກ. ມັນແມ່ນການສຶກສາກ່ຽວກັບ ວັດຖຸ ອັນໜ້າອັດສະຈັນຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ດາວເຄາະ, ດວງຈັນ, ດວງດາວ, ເນບູລາ (nebulae) (ກຸ່ມຄວັນອາຍແກັສ ແລະ ຝຸ່ນລະອອງຂະໜາດຍັກໃນອາວະກາດ), ແລະ ກຸ່ມດວງດາວມະຫາສານທີ່ເອີ້ນວ່າ ກາແລັກຊີ (galaxies). ນອກນັ້ນ,…
ວິທະຍາສາດ (Science) ແມ່ນຫຍັງ?
ວິທະຍາສາດ (Science) ແມ່ນວິທີການທີ່ພວກເຮົາຮຽນຮູ້ກ່ຽວກັບໂລກທຳມະຊາດທີ່ຢູ່ອ້ອມຕົວພວກເຮົາ. ມັນຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາເຂົ້າໃຈວ່າທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງເຮັດວຽກແນວໃດ, ຕັ້ງແຕ່ປະລະມານູ (atoms) ທີ່ນ້ອຍທີ່ສຸດ ໄປຈົນເຖິງກາແລັກຊີ (galaxies) ທີ່ໃຫຍ່ໂຕມະໂຫລານ. ວິທະຍາສາດທຳມະຊາດລວມມີວິຊາຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ຟີຊິກ, ເຄມີ, ຊີວະວິທະຍາ, ທໍລະນີວິທະຍາ, ແລະ ດາລາສາດ. ວິທະຍາສາດຍັງໃຊ້ ຄະນິດສາດ ແລະ ຕັກກະສາດ…