ສາສະໜາຊິກ (Sikhism) ແມ່ນສາສະໜາຫຍັງ?

ສາສະໜາຊິກແມ່ນ ສາສະໜາອິນເດຍ ທີ່ເລີ່ມຕົ້ນຢູ່ໃນເຂດ ປັນຈາບ ຂອງ ອານຸທະວີບອິນເດຍ ປະມານທ້າຍສະຕະວັດທີ 15 ມັນເປັນໜຶ່ງໃນສາສະໜາໃຫຍ່ຂອງໂລກ ມີຜູ້ນັບຖືປະມານ 25 ຫາ 30 ລ້ານຄົນ ຜູ້ນັບຖືເຫຼົ່ານີ້ຮູ້ຈັກກັນວ່າຊາວຊິກ.

ສາສະໜາຊິກອີງໃສ່ຄຳສອນທາງຈິດວິນຍານຂອງ ຄູຣຸນານັກ (1469–1539) ຄູຣຸ (ຫຼືອາຈານທາງຈິດວິນຍານ) ຄົນທຳອິດ ຄູຣຸອີກເກົ້າຄົນຕິດຕາມມາຫຼັງຈາກລາວ ຄູຣຸຄົນທີສິບ ຄູຣຸໂຄບິນສິງ (1666–1708) ໄດ້ຕັ້ງໜັງສືສັກສິດ ຄູຣຸກຣັນສາຮິບ ໃຫ້ເປັນຄູຣຸສຸດທ້າຍ ນີ້ໝາຍຄວາມວ່າສາຍຄູຣຸທີ່ເປັນມະນຸດໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ ຊາວຊິກເບິ່ງຄູຣຸກຣັນສາຮິບເປັນອາຈານທີ່ມີຊີວິດ.

ຄວາມເຊື່ອຫຼັກຂອງສາສະໜາຊິກ ຖືກຂຽນໄວ້ໃນຄູຣຸກຣັນສາຮິບ ຊາວຊິກເຊື່ອໃນຜູ້ສ້າງໜຶ່ງດຽວ ເອີ້ນວ່າ ອິກອອງການ໌ ພວກເຂົາເຊື່ອວ່າທຸກຄົນເທົ່າທຽມກັນ ພວກເຂົາຍັງເຊື່ອໃນການຮັບໃຊ້ຜູ້ອື່ນໂດຍບໍ່ຫວັງຜົນຕອບແທນ (ເສວາ), ການເຮັດວຽກເພື່ອຄວາມຍຸຕິທຳສຳລັບທຸກຄົນ (ຊາບັດດາບາລາ) ແລະ ການໃຊ້ຊີວິດຢ່າງຊື່ສັດ ຍ້ອນແນວນີ້ ສາສະໜາຊິກຈຶ່ງສອນວ່າບໍ່ມີສາສະໜາໃດສາສະໜາໜຶ່ງທີ່ມີຄຳຕອບທັງໝົດ ຊາວຊິກໂດຍປົກກະຕິບໍ່ພະຍາຍາມຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ປ່ຽນມານັບຖືສາສະໜາຂອງພວກເຂົາ ແຕ່ຄົນທີ່ເລືອກເຂົ້າຮ່ວມກໍ່ໄດ້ຮັບການຕ້ອນຮັບ.

ຊາວຊິກປະຕິບັດການນັ່ງສະມາທິເພື່ອຮູ້ສຶກເຖິງການປະທັບຢູ່ຂອງພະເຈົ້າ ນີ້ສາມາດເຮັດໄດ້ຜ່ານດົນຕີທີ່ເອີ້ນວ່າກິຣະຕັນ ຫຼືການທ່ອງຊື່ພະເຈົ້າຊ້ຳໆ ທີ່ຮູ້ຈັກກັນວ່ານາມຈາປະນາ ຊາວຊິກທີ່ໄດ້ຮັບພິທີລ້າງບາບ ຫຼືການເລີ່ມເຂົ້າສາສະໜາ ຕ້ອງໃສ່ຫ້າກາ (Five Ks) ນີ້ແມ່ນສິ່ງຂອງຫ້າຢ່າງທີ່ສະແດງວ່າພວກເຂົາເປັນຊາວຊິກ ໜຶ່ງໃນນັ້ນຄື ເກສ ໝາຍຄວາມວ່າຜົມທີ່ບໍ່ຕັດ ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ຊາຍຊິກຫຼາຍຄົນໃສ່ຜ້າໂພກຫົວເພື່ອປົກຄຸມຜົມຍາວຂອງພວກເຂົາ.

ສາສະໜານີ້ເຕີບໂຕໃນຊ່ວງເວລາຂອງ ການຂົ່ມເຫັງທາງສາສະໜາ ຄົນຈາກທັງ ຮິນດູ ແລະ ອິສະລາມ ໄດ້ປ່ຽນມາເປັນຊາວຊິກ ຄູຣຸຊິກສອງທ່ານ ຄູຣຸອາຈານ ແລະ ຄູຣຸເຕກບາຮາດູຣ໌ ຖືກຂ້າໂດຍຈັກກະພັດມູຄານ ເພາະພວກເຂົາປະຕິເສດທີ່ຈະປ່ຽນໄປນັບຖືອິສະລາມ ນີ້ນຳໄປສູ່ການທີ່ ຄູຣຸໂຄບິນສິງ ໄດ້ສ້າງຄາລຊາໃນປີ 1699 ຄາລຊາເປັນຊຸມຊົນຂອງຊາວຊິກທີ່ມຸ້ງໝັ້ນປົກປ້ອງເສລີພາບທາງສາສະໜາ ພວກເຂົາຮູ້ຈັກກັນວ່າ ຊັນສິປາຮີ ໝາຍຄວາມວ່າ “ນັກບຸນ-ນັກຮົບ” ຄຳນິຍາມຂອງຊາວຊິກ ຕາມ ເຣຫາດ ມາຣິຢາດາ ຫຼືກົດການປະພຶດຂອງຊາວຊິກ ຄືມະນຸດຄົນໃດກໍ່ຕາມທີ່ເຊື່ອຢ່າງແທ້ຈິງໃນສິ່ງຕໍ່ໄປນີ້:

1. ບຸກຄົນອະມະຕະໜຶ່ງດຽວ,
2. ຄູຣຸສິບທ່ານ, ຈາກຄູຣຸນານັກຊາຮິບ ຫາຄູຣຸໂຄບິນສິງຊາຮິບ,
3. ຄູຣຸກຣັນສາຮິບ,
4. ຄຳເວົ້າ ແລະ ຄຳສອນຂອງຄູຣຸທັງສິບທ່ານ ແລະ
5. ພິທີລ້າງບາບທີ່ຄູຣຸຄົນທີສິບໄດ້ມອບໄວ້ໃຫ້;

ແລະ ຜູ້ທີ່ບໍ່ມີຄວາມຈົງຮັກພັກດີຕໍ່ສາສະໜາອື່ນໃດ

ຮູບ: ວັດຮາມັນດິຣ໌ຊາຮິບ (ວັດຄຳ)
ວັດຄຳ ຢູ່ອຳຣິດສາ, ປັນຈາບ, ອິນເດຍ ນີ້ແມ່ນສະຖານທີ່ສັກສິດທີ່ສຸດໃນສາສະໜາຊິກ

ປະເພດ	ສາສະໜາຊົນເຜົ່າ
ການຈັດປະເພດ	ອິນເດຍ
ຄຳພີ	ຄູຣຸກຣັນສາຮິບ
ເທວະສາດ	ພະນະນທຽອິສຊືມ (ພະເຈົ້າຢູ່ໃນທຸກສິ່ງ ແລະ ເໜືອກວ່າທຸກສິ່ງ) ອະເທວະນິຍົມດຽວ (ຫຼືເອກເທວະນິຍົມ)
ການປົກຄອງ	ປັນຈ໌ຕັກຕ໌
ພາກພື້ນ	ສາສະໜາຫຼັກໃນປັນຈາບ, ອິນເດຍ (58%) ແລະ ແຜ່ຫຼາຍທົ່ວໂລກເປັນຊົນສ່ວນໜ້ອຍ (ຊາວຊິກໃນຕ່າງແດນ)
ສຳນັກງານໃຫຍ່	ອາການ໌ຕັກຕ໌, ອຳຣິດສາ, ປັນຈາບ, ອິນເດຍ
ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງ	ຄູຣຸນານັກ
ຕົ້ນກຳເນີດ	ສະຕະວັດທີ 15–16 ຫຼັງ ຄ.ສ. ປັນຈາບ
ຈຳນວນຜູ້ນັບຖື	ປະມານ 25–30 ລ້ານຄົນ (ເອີ້ນແຕ່ລະຄົນວ່າຊາວຊິກ, ເອີ້ນລວມກັນວ່າຊິກປານທ໌)

ປັດຊະຍາ ແລະ ຄຳສອນ (Philosophy and Teachings)

ພື້ນຖານຂອງສາສະໜາຊິກ ມາຈາກຄຳສອນຂອງ ຄູຣຸນານັກ ແລະ ຄູຣຸທ່ານອື່ນໆທີ່ຕິດຕາມມາຫຼັງຈາກລາວ ຊາວຊິກເຊື່ອວ່າຊີວິດທາງຈິດວິນຍານ ແລະ ການປະພຶດທາງສິນທຳໃນຊີວິດປະຈຳວັນນັ້ນໄປນຳກັນ ຄູຣຸນານັກໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ ຄວາມຈິງເປັນຄຸນງາມຄວາມດີສູງສຸດ ແຕ່ການດຳລົງຊີວິດຢ່າງຊື່ສັດຍິ່ງສູງກວ່າອີກ.

ຄວາມເຊື່ອໃນພະເຈົ້າອົງດຽວ (Belief in One God)

ສາສະໜາຊິກເປັນສາສະໜາແບບ ອະເທວະນິຍົມດຽວ ໝາຍຄວາມວ່າຊາວຊິກເຊື່ອໃນພະເຈົ້າອົງດຽວເທົ່ານັ້ນ ພວກເຂົາເອີ້ນພະເຈົ້າວ່າ ວາເຮກູຣຸ ໝາຍຄວາມວ່າ “ອາຈານອັນມະຫັດສະຈັນ” ພວກເຂົາຍັງໃຊ້ຄຳວ່າ ອິກອອງການ໌ ໝາຍຄວາມວ່າ “ຜູ້ສ້າງໜຶ່ງດຽວ”.

ຊາວຊິກເຊື່ອວ່າພະເຈົ້າບໍ່ມີຮູບຮ່າງ, ບໍ່ມີເວລາ ແລະ ຢູ່ທົ່ວທຸກແຫ່ງ ພະເຈົ້າບໍ່ມີເພດ ແຕ່ບາງຄັ້ງກໍ່ຖືກອະທິບາຍໃນຄຳສັບເພດຊາຍ ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຄູຣຸກຣັນສາຮິບອະທິບາຍທຸກຄົນວ່າເປັນເຈົ້າສາວແຫ່ງດວງວິນຍານ ທີ່ຢາກຢູ່ກັບຜົວຂອງພວກເຂົາ ນັ້ນຄືພະເຈົ້າ.

ໂລກເປັນພາບລວງຕາ (The World as an Illusion)

ຮູບແຕ້ມ “ອາກາລີສ໌ ຫຼືອະມະຕະຊົນ” ວາດຂຶ້ນໃນປີ 1844 ໂດຍເອມີລີ ອີເດັນ

ໃນສາສະໜາຊິກ ມາຢາ ແມ່ນແນວຄິດທີ່ວ່າສິ່ງດຶງດູດທາງໂລກແມ່ນພາບລວງຕາຊົ່ວຄາວ ສິ່ງຕ່າງໆເຊັ່ນ ຄວາມອະຫັງການ, ຄວາມໃຈຮ້າຍ, ຄວາມໂລບ ແລະ ຄວາມຍຶດຕິດ ຖືກເອີ້ນວ່າໂຈນທັງຫ້າ ພວກມັນເຊື່ອກັນວ່າເຮັດໃຫ້ຄົນເສຍສະມາທິຈາກພະເຈົ້າ ຊາວຊິກເຊື່ອວ່າໂລກຢູ່ໃນ “ຍຸກແຫ່ງຄວາມມືດ” (ກາລີຢຸກ) ເພາະຄົນຍຶດຕິດກັບມາຢາ ວິທີດຽວທີ່ຈະແກ້ໄຂໄດ້ ຄືການອຸທິດຕົນຢ່າງເລິກເຊິ່ງຕໍ່ພະເຈົ້າ.

ການຊອກຫາການຫຼຸດພົ້ນ (Finding Liberation)

ຄູຣຸນານັກສອນວ່າເປົ້າໝາຍຫຼັກຂອງຊີວິດມະນຸດ ຄືການເຊື່ອມຕໍ່ກັບພະເຈົ້າ ເພື່ອເຮັດແນວນີ້ ຄົນຕ້ອງເອົາຊະນະຄວາມອະຫັງການຂອງຕົນເອງ ການລະນຶກເຖິງນາມຂອງພະເຈົ້າ (ນາມ) ຊ່ວຍຢຸດຄວາມອະຫັງການ.

ຄຳສອນຂອງຊາວຊິກບໍ່ໄດ້ກ່ຽວກັບການໄປສະຫວັນ ຫຼືນະຮົກ ແທນທີ່ຈະເປັນແນວນັ້ນ ເປົ້າໝາຍຄືການບັນລຸການລວມເປັນໜຶ່ງທາງຈິດວິນຍານກັບພະເຈົ້າ ໃນຊີວິດນີ້ ນີ້ຖືກເອີ້ນວ່າ ຈິວັນມຸກຕິ ຫຼືການຫຼຸດພົ້ນ ຊາວຊິກເຊື່ອໃນ ການເກີດໃໝ່ ແລະ ກຳ ແຕ່ພວກເຂົາກໍ່ເຊື່ອໃນພະຄຸນຂອງພະເຈົ້າເຊັ່ນກັນ ຄູຣຸນານັກກ່າວວ່າ ຄົນເກີດມາຍ້ອນກຳ ແຕ່ພວກເຂົາພົບຄວາມລອດພົ້ນຜ່ານພະຄຸນ.

ອຳນາດ ແລະ ຄວາມອຸທິດຕົນ (ມິຣິ ແລະ ປິຣິ) Power and Devotion (Miri and Piri)

ຊາວຊິກນິຮັງຄົນໜຶ່ງຢູ່ ຮາມັນດິຣ໌ຊາຮິບ ຫຼືທີ່ຮູ້ຈັກກັນວ່າ ວັດຄຳ

ມິຣິ ປິຣິ ແມ່ນແນວຄິດຂອງຊາວຊິກ ທີ່ລວມເອົາອຳນາດທາງໂລກ (ມິຣິ) ແລະ ອຳນາດທາງຈິດວິນຍານ (ປິຣິ) ເຂົ້າກັນ ມັນຖືກນຳສະເໜີໂດຍຄູຣຸຄົນທີຫົກ ຄູຣຸຮາກໂຄບິນ ລາວໃສ່ດາບສອງເຫຼັ້ມ ເພື່ອສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າຊາວຊິກຄວນເອົາໃຈໃສ່ທັງສັງຄົມ ແລະ ຊີວິດທາງຈິດວິນຍານຂອງພວກເຂົາ ແນວຄິດນີ້ພັດທະນາໄປສູ່ແນວຄິດ “ນັກບຸນ-ນັກຮົບ” ໝາຍຄວາມວ່າຊາວຊິກຄວນມີທັງຄຸນລັກສະນະທາງຈິດວິນຍານ ແລະ ອຳນາດໃນການປົກປ້ອງຄວາມຖືກຕ້ອງ

ດົນຕີ ແລະ ການຮ້ອງເພງ (Music and Singing)

ຊາວຊິກເອີ້ນບົດເພງສັນລະເສີນຂອງຄູຣຸວ່າ ກຸຣ໌ບານີ (ຄຳເວົ້າຂອງຄູຣຸ) ການຮ້ອງເພງສັນລະເສີນເຫຼົ່ານີ້ ເອີ້ນວ່າ ຊະບັດ ກິຣະຕັນ ຄູຣຸກຣັນສາຮິບທັງໝົດຖືກຂຽນເປັນບົດກະວີ ແລະ ມີຈຸດປະສົງໃຫ້ຮ້ອງເປັນເພງ ຄູຣຸນານັກ ສອນວ່າການຟັງກິຣະຕັນ ເປັນວິທີທີ່ມີພະລັງໃນການຊອກຫາຄວາມສະຫງົບ ແລະ ເຊື່ອມຕໍ່ກັບພະເຈົ້າ

ການບໍລິການ ແລະ ການກະທຳ (Service and Action)

ຄູຣຸຊິກສອນວ່າການລະນຶກເຖິງນາມຂອງພະເຈົ້າ (ນາມ ຊິມະຣັນ) ແລະ ການເຮັດການບໍລິການໂດຍບໍ່ຫວັງຜົນຕອບແທນ (ເສວາ) ຊ່ວຍໃຫ້ຄົນເອົາຊະນະຄວາມອະຫັງການຂອງຕົນເອງ ການບໍລິການໃນສາສະໜາຊິກສາມາດເປັນທາງກາຍ (ຕັນ), ທາງຈິດໃຈ (ມັນ) ຫຼືທາງວັດຖຸ (ດານ) ຊາວຊິກຍັງເຊື່ອໃນ ກິຣັດ ກາໂຣ (ການເຮັດວຽກຢ່າງຊື່ສັດ) ແລະ ວັນດ໌ ຈັກໂກ (ການແບ່ງປັນກັບຄົນອື່ນ).

ຄູຣຸທັງສິບທ່ານ ແລະ ອຳນາດ (The Ten Gurus and Authority)

ຮູບແຕ້ມຈາກສະຕະວັດທີ 19 ສະແດງໃຫ້ເຫັນຄູຣຸຊິກທັງສິບທ່ານ ພ້ອມກັບໄບຮາລາ ແລະ ໄບມາຣ໌ດານາ

ຄຳວ່າ “ຄູຣຸ” ມາຈາກພາສາ ສັນສະກິດ ໝາຍຄວາມວ່າອາຈານ ຫຼືຜູ້ນຳທາງ ສາສະໜາຊິກຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໂດຍຄູຣຸສິບທ່ານ ໃນລະຫວ່າງປີ 1469 ຫາ 1708 ຄູຣຸແຕ່ລະທ່ານໄດ້ສືບຕໍ່ຄຳສອນຂອງທ່ານກ່ອນໜ້າ.

• ຄູຣຸນານັກ ເປັນຄູຣຸຄົນທຳອິດ
• ຄູຣຸອັງກັດ ໄດ້ກຳນົດມາດຕະຖານຕົວອັກສອນ ກຸຣ໌ມູຄີ ສຳລັບບົດຂຽນສັກສິດ
• ຄູຣຸອາມາຣ໌ດາສ ໄດ້ສ້າງພິທີກຳສຳລັບການເກີດ, ການແຕ່ງງານ ແລະ ການເສຍຊີວິດ
• ຄູຣຸຣາມດາສ ໄດ້ກໍ່ຕັ້ງເມືອງ ອຳຣິດສາ
• ຄູຣຸອາຈານ ໄດ້ສ້າງ ວັດຄຳ ແລະ ໄດ້ຮວບຮວມໜັງສືສັກສິດສະບັບທຳອິດ ອາດິກຣັນ
• ຄູຣຸຮາກໂຄບິນ ໄດ້ນຳສະເໜີແນວຄິດມິຣິປິຣິ ແລະ ໄດ້ເລີ່ມປະເພນີທາງທະຫານ
• ຄູຣຸຮາຣ໌ໄຣ ໄດ້ສືບຕໍ່ວຽກງານຂອງຄູຣຸກ່ອນໜ້າ
• ຄູຣຸຮາຣ໌ກິດສະນະ ໄດ້ກາຍເປັນຄູຣຸຕອນອາຍຸ 5 ປີ
• ຄູຣຸເຕກບາຮາດູຣ໌ ໄດ້ຢືນຢັດຕໍ່ຕ້ານການບັງຄັບປ່ຽນສາສະໜາ ແລະ ຖືກຂ້າຍ້ອນຄວາມເຊື່ອຂອງລາວ
• ຄູຣຸໂຄບິນສິງ ເປັນຄູຣຸມະນຸດຄົນສຸດທ້າຍ ລາວໄດ້ສ້າງຄາລຊາ ແລະ ປະກາດໃຫ້ຄູຣຸກຣັນສາຮິບເປັນຄູຣຸນິລັນດອນ

ອາການ໌ຕັກຕ໌ (“ບັນລັງຂອງຜູ້ບໍ່ມີກາລະເວລາ”) ໃນອຳຣິດສາ ເປັນສູນກາງການຕັດສິນໃຈສູງສຸດໃນສາສະໜາຊິກ ມັນຕັ້ງຢູ່ກົງກັນຂ້າມກັບວັດຄຳ

ຄຳພີສັກສິດ (Holy Scriptures)

ໜັງສືສັກສິດຫຼັກສຳລັບຊາວຊິກ ຄື ຄູຣຸກຣັນສາຮິບ ບົດຂຽນສຳຄັນອີກອັນໜຶ່ງ ຄື ດາສາມກຣັນ ແຕ່ຖືກຖືວ່າເປັນຄຳພີຮອງ

ຄູຣຸກຣັນສາຮິບ (Guru Granth Sahib)

ຄູຣຸກຣັນສາຮິບ ແມ່ນໜັງສືສັກສິດຫຼັກຂອງສາສະໜາຊິກ

ຄູຣຸກຣັນສາຮິບ ຖືກຖືວ່າເປັນຄູຣຸທີ່ມີຊີວິດຂອງຊາວຊິກ ມັນຖືກຮວບຮວມຄັ້ງທຳອິດໂດຍ ຄູຣຸອາຈານ ໃນປີ 1604 ແລະ ຖືກເອີ້ນວ່າ ອາດິກຣັນ ສະບັບສຸດທ້າຍຖືກເຮັດສຳເລັດໂດຍ ຄູຣຸໂຄບິນສິງ.

ໜັງສືເຫຼັ້ມນີ້ບັນຈຸບົດຂຽນຂອງຄູຣຸຊິກຫົກທ່ານ ມັນຍັງລວມເອົາຄຳສອນຈາກນັກບຸນຮິນດູ 13 ທ່ານ ແລະ ນັກບຸນມຸດສະລິມສອງທ່ານ ບົດຂຽນຖືກຂຽນເປັນຕົວອັກສອນ ກຸຣ໌ມູຄີ ມັນປະກອບດ້ວຍບົດເພງສັນລະເສີນ ຫຼື ຊາບັດ ຈຳນວນ 6,000 ບົດ ເຊິ່ງຖືກຕັ້ງເປັນທຳນອງດົນຕີຄລາສສິກອິນເດຍ.

ຄູຣຸກຣັນສາຮິບ ຖືກຕັ້ງໄວ້ໃນວັດຊິກທຸກແຫ່ງ ຫຼື ກຸຣ໌ດວາຣາ ຊາວຊິກສະແດງຄວາມເຄົາລົບຢ່າງສູງຕໍ່ໜັງສືເຫຼັ້ມນີ້ ໂດຍມັກກົ້ມກາບຕໍ່ໜ້າມັນ ມັນຖືກປະຕິບັດຄືກັບບຸກຄົນທີ່ມີຊີວິດ ແລະ ຖືກເບິ່ງເປັນຄູ່ມືທາງຈິດວິນຍານສູງສຸດ.

ດາສາມກຣັນ (Dasam Granth)

ດາສາມກຣັນ ແມ່ນໜັງສືສັກສິດທີ່ບັນຈຸບົດຂຽນ ທີ່ວ່າກັນວ່າມາຈາກຄູຣຸໂຄບິນສິງ

ດາສາມກຣັນ ແມ່ນໜັງສືສັກສິດອີກເຫຼັ້ມໜຶ່ງໃນສາສະໜາຊິກ ບົດຂຽນຂອງມັນເວົ້າກັນວ່າມາຈາກ ຄູຣຸໂຄບິນສິງ ມັນບັນຈຸເລື່ອງລາວຈາກນິທານປຣັມປະຮິນດູ ພ້ອມທັງບົດສວດທີ່ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການນະມັດສະການປະຈຳວັນຂອງຊາວຊິກ ເຊັ່ນ ຈາບຊາຮິບ ຊາວຊິກບໍ່ໄດ້ເຫັນດີກັນທັງໝົດກ່ຽວກັບອຳນາດຂອງມັນ ແລະ ມັນເປັນຫົວຂໍ້ຖົກຖຽງພາຍໃນສາສະໜາ.

ການປະຕິບັດ ແລະ ຮີດຄອງປະເພນີຂອງຊາວຊິກ (Sikh Practices and Customs)

ຫ້ອງໂຖງຫຼັກຂອງ ກຸຣ໌ດວາຣາ ບ່ອນທີ່ຄູຣຸກຣັນສາຮິບຖືກຕັ້ງໄວ້

ຊາວຊິກທີ່ເຄັ່ງຄັດຕິດຕາມປະເພນີເພື່ອສະແດງອອກເຖິງຄວາມເຊື່ອຂອງພວກເຂົາ ພວກເຂົາທ່ອງບົດສວດຈາກຄູຣຸກຣັນສາຮິບທຸກມື້ ຄອບຄົວມັກອ່ານຈາກໜັງສືສັກສິດ ແລະ ໄປຢ້ຽມຢາມ ກຸຣ໌ດວາຣາ ກຸຣ໌ດວາຣາເປີດຕ້ອນຮັບທຸກຄົນ ບໍ່ວ່າຈະນັບຖືສາສະໜາໃດ ຫຼືມາຈາກພື້ນຖານໃດກໍ່ຕາມ.

ການນະມັດສະການຢູ່ກຸຣ໌ດວາຣາ ສ່ວນໃຫຍ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການຮ້ອງເພງສັນລະເສີນຈາກຄຳພີ ການປະຕິບັດທີ່ສຳຄັນອັນໜຶ່ງ ຄື ລັງກາ ອາຫານຟຣີສຳລັບຊຸມຊົນ ອາຫານແມ່ນເປັນອາຫານມັງສະວິຮັດສະເໝີ ແລະ ທຸກຄົນກິນນຳກັນ ຫ້ອງຄົວດຳເນີນງານໂດຍອາສາສະໝັກຈາກຊຸມຊົນຊາວຊິກ.

ບຸນປະເພນີ (Festivals)

• ໄວສາຄີ ເປັນໜຶ່ງໃນບຸນປະເພນີທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງຊາວຊິກ ມັນສະເຫຼີມສະຫຼອງການກໍ່ຕັ້ງຄາລຊາ
• ບານດີໂຊດິວາສ ເປັນບຸນປະເພນີໃຫຍ່ອີກອັນໜຶ່ງ ທີ່ສະເຫຼີມສະຫຼອງເສລີພາບ
• ໂຮລາໂມຮາລລາ ເປັນບຸນປະເພນີທີ່ຄູຣຸໂຄບິນສິງເລີ່ມຕົ້ນ ມັນລວມມີການສະແດງສິລະປະການຕໍ່ສູ້, ການຂີ່ມ້າ ແລະ ການຝຶກຊ້ອມທາງທະຫານອື່ນໆ

ພິທີກຳ (Ceremonies)

ພິທີແຕ່ງງານຂອງຊາວຊິກ

ເມື່ອເດັກນ້ອຍຊາວຊິກເກີດ ຄູຣຸກຣັນສາຮິບຈະຖືກເປີດຫາໜ້າໃດໜຶ່ງແບບສຸ່ມ ເດັກຈະຖືກຕັ້ງຊື່ດ້ວຍຊື່ທີ່ຂຶ້ນຕົ້ນດ້ວຍຕົວອັກສອນທຳອິດຂອງຄຳທຳອິດຢູ່ໜ້ານັ້ນ ເດັກຊາຍຈະໄດ້ຮັບນາມສະກຸນວ່າ ສິງ (ໝາຍເຖິງສິງໂຕ) ແລະ ເດັກຍິງຈະໄດ້ຮັບນາມສະກຸນວ່າ ເກົາຣ໌ (ໝາຍເຖິງເຈົ້າຍິງ).

ພິທີແຕ່ງງານຂອງຊາວຊິກ ເອີ້ນວ່າ ອານັນດ໌ການາຈ ມັນຖືກຈັດຂຶ້ນຕໍ່ໜ້າຄູຣຸກຣັນສາຮິບ ເມື່ອຊາວຊິກເສຍຊີວິດ ຮ່າງກາຍຂອງພວກເຂົາໂດຍປົກກະຕິຈະຖືກເຜົາ.

ຄາລຊາ ແລະ ຫ້າກາ (The Khalsa and the Five Ks)

ຄາລຊາ ແມ່ນຊຸມຊົນຂອງຊາວຊິກທີ່ໄດ້ຮັບການລິເລີ່ມເຂົ້າສາສະໜາແລ້ວ ພິທີການລິເລີ່ມເອີ້ນວ່າ ອຳຣິດ ຊັນຈາຣ໌ ໃນລະຫວ່າງພິທີ ຊາວຊິກຈະດື່ມນ້ຳຫວານທີ່ຖືກຄົນດ້ວຍດາບສອງຄົມ

ຊາວຊິກທີ່ຮັບພິທີລ້າງບາບແລ້ວ ຕ້ອງໃສ່ສິ່ງຂອງຫ້າຢ່າງຕະຫຼອດເວລາ ນີ້ຖືກເອີ້ນວ່າ ຫ້າກາ:

• ເກສ: ຜົມທີ່ບໍ່ຕັດ ຖືກຮັກສາໃຫ້ສະອາດ ແລະ ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຜ້າໂພກຫົວ
• ກັງຄາ: ຫວີໄມ້ນ້ອຍ ໃຊ້ຮັກສາຜົມໃຫ້ເປັນລະບຽບ
• ກາຣາ: ກຳໄລເຫຼັກກ້າ ໃສ່ຢູ່ຂໍ້ມື
• ກິຣ໌ປານ: ດາບ ຫຼືມີດນ້ອຍ ເປັນສັນຍາລັກຂອງໜ້າທີ່ໃນການປົກປ້ອງຄົນອ່ອນແອ
• ກັດເຊຣາ: ຊະນິດພິເສດຂອງເຄື່ອງນຸ່ງຊັ້ນໃນ

ປະຫວັດສາດຂອງສາສະໜາຊິກ (History of Sikhism)

ແຜນທີ່ປັນຈາບ ບ່ອນທີ່ສາສະໜາຊິກເລີ່ມຕົ້ນ ສະແດງດ້ວຍເຂດແດນປັດຈຸບັນ

ສາສະໜາຊິກ ຖືກກໍ່ຕັ້ງໂດຍ ຄູຣຸນານັກ (1469–1539) ລາວເກີດຢູ່ບ້ານໜຶ່ງ ທີ່ປັດຈຸບັນຮູ້ຈັກກັນວ່າ ນານການາຊາຮິບ ໃນປະເທດປາກີສະຖານປັດຈຸບັນ ຕອນເປັນຊາຍໜຸ່ມ ລາວມີຄວາມສົນໃຈຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນເລື່ອງທາງຈິດວິນຍານ ມື້ໜຶ່ງ ລາວໄດ້ປະກາດວ່າ “ບໍ່ມີ ຮິນດູ ບໍ່ມີມຸດສະລິມ” ແລະ ໄດ້ເລີ່ມສອນແນວຄິດໃໝ່ຂອງລາວ

ການເຕີບໂຕ ແລະ ການຂົ່ມເຫັງ (Growth and Persecution)

ສາສະໜາຊິກເຕີບໂຕຂຶ້ນ ໃນຂະນະທີ່ໄດ້ຮັບຜູ້ນັບຖືເພີ່ມຂຶ້ນໃນເຂດປັນຈາບ ຫຼັງຈາກຄູຣຸນານັກ ຄູຣຸອີກເກົ້າທ່ານໄດ້ສືບຕໍ່ວຽກງານຂອງລາວ

ໃນສະຕະວັດທີ 17 ຊຸມຊົນຊາວຊິກໄດ້ປະເຊີນກັບການຂົ່ມເຫັງຈາກ ອານາຈັກມູຄານ ຄູຣຸຄົນທີຫ້າ ຄູຣຸອາຈານ ຖືກຂ້າໃນປີ 1606 ນີ້ເປັນຈຸດປ່ຽນອັນສຳຄັນ ລູກຊາຍຂອງລາວ ຄູຣຸຮາກໂຄບິນ ໄດ້ກາຍເປັນຄູຣຸຄົນທີຫົກ ແລະ ໄດ້ເລີ່ມສ້າງກອງທັບເພື່ອປົກປ້ອງຊາວຊິກ

ຄູຣຸຄົນທີເກົ້າ ຄູຣຸເຕກບາຮາດູຣ໌ ກໍ່ຖືກຂ້າໃນປີ 1675 ຍ້ອນການປົກປ້ອງເສລີພາບທາງສາສະໜາ ລູກຊາຍຂອງລາວ ຄູຣຸໂຄບິນສິງ ຈາກນັ້ນໄດ້ສ້າງຄາລຊາຂຶ້ນໃນປີ 1699 ເພື່ອສ້າງຊຸມຊົນຂອງ “ນັກບຸນ-ນັກຮົບ”.

ກຸຣ໌ດວາຣາ ຊິສ ການ໌ ຊາຮິບ ໃນເດລີ ນີ້ແມ່ນບ່ອນທີ່ ຄູຣຸເຕກບາຮາດູຣ໌ ຖືກຂ້າໂດຍພວກມູຄານ

ອານາຈັກຊິກ (The Sikh Empire)

ປະຕິມາກຳຢູ່ເມສະດີອານາຊາຮິບ ສະແດງການສັງຫານ ບານດາສິງບາຮາດູຣ໌ ໃນປີ 1716

ອາລັກຂາຂອງ ມະຫາຣາຈາຣັນຈິດສິງ ໃນລາຮໍຣ໌

ຫຼັງຈາກຄູຣຸໂຄບິນສິງເສຍຊີວິດ ຊາວຊິກໄດ້ສ້າງສະຫະພັນອັນມີອຳນາດ ໃນຕົ້ນສະຕະວັດທີ 19 ຣັນຈິດສິງ ໄດ້ສ້າງຕັ້ງ ອານາຈັກຊິກ ຂຶ້ນ ນະຄອນຫຼວງຂອງມັນຢູ່ທີ່ ລາຮໍຣ໌ ອານາຈັກນີ້ມີຊື່ສຽງໃນດ້ານກຳລັງທະຫານ ຣັນຈິດສິງຍັງໄດ້ບູລະນະ ແລະ ຂະຫຍາຍ ຮາມັນດິຣ໌ຊາຮິບ ໂດຍຫຸ້ມມັນດ້ວຍຫີນອ່ອນ ແລະ ຄຳ ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ມັນຖືກເອີ້ນວ່າ “ວັດຄຳ” ໃນປັດຈຸບັນ

ຫຼັງຈາກຣັນຈິດສິງເສຍຊີວິດໃນປີ 1839 ອານາຈັກໄດ້ອ່ອນແອລົງ ນີ້ນຳໄປສູ່ສົງຄາມກັບອັງກິດ ເຊິ່ງຊາວຊິກໄດ້ພ່າຍແພ້

ການແບ່ງແຍກອິນເດຍ (The Partition of India)

ໃນປີ 1947 ອິນເດຍພາຍໃຕ້ອັງກິດ ຖືກແບ່ງອອກເປັນອິນເດຍ ແລະ ປາກີສະຖານ ເຫດການນີ້ ຮູ້ຈັກກັນວ່າ ການແບ່ງແຍກອິນເດຍ ເປັນເລື່ອງທີ່ຍາກລຳບາກຫຼາຍສຳລັບຊາວຊິກ ເຂດແດນໃໝ່ ເອີ້ນວ່າ ເສັ້ນແຣັດຄລິຟ ໄດ້ຕັດຜ່ານກາງປັນຈາບ ບ້ານເກີດຂອງຊາວຊິກ

ນີ້ນຳໄປສູ່ຄວາມຮຸນແຮງອັນເລວຮ້າຍ ຊາວຊິກ ແລະ ຮິນດູຫຼາຍລ້ານຄົນ ທີ່ອາໄສຢູ່ໃນພື້ນທີ່ທີ່ກາຍເປັນປາກີສະຖານ ຕ້ອງຍົກຍ້າຍໄປອິນເດຍ ຫຼາຍຄົນສູນເສຍບ້ານເຮືອນ, ຊັບສິນ ແລະ ສະຖານທີ່ສັກສິດ ມັນເປັນຊ່ວງເວລາທີ່ເຈັບປວດຫຼາຍໃນປະຫວັດສາດຂອງຊາວຊິກ

ຊາວຊິກທົ່ວໂລກ (Sikhs Around the World)

ປັດຈຸບັນ ມີຊາວຊິກປະມານ 25-30 ລ້ານຄົນທົ່ວໂລກ ສ່ວນໃຫຍ່ອາໄສຢູ່ໃນລັດ ປັນຈາບ ຂອງອິນເດຍ ບ່ອນທີ່ພວກເຂົາເປັນປະມານ 58% ຂອງປະຊາກອນ

ຊຸມຊົນຊາວຊິກຂະໜາດໃຫຍ່ ຍັງມີຢູ່ໃນປະເທດອື່ນໆອີກ ເຊິ່ງລວມທັງການາດາ, ສະຫະລາຊະອານາຈັກ, ສະຫະລັດອາເມລິກາ ແລະ ອົດສະຕຣາລີ ຊຸມຊົນເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍທົ່ວໄປປະກອບດ້ວຍຊາວຊິກ ທີ່ໄດ້ຍົກຍ້າຍມາຈາກປັນຈາບ

ຮູບພາບອື່ນໆ

ຊ່ວງອາຍຸ ແລະ ຊ່ວງເວລາການເປັນຄູຣຸ ຂອງຄູຣຸຊິກທັງ 10 ທ່ານ (ໂດຍປະມານ) (Graph showing Life Spans and Guruship Spans of Sikh Gurus).

ພາຍໃນຂອງອາການ໌ຕັກຕ໌ (The Interior of the Akal Takht).

ມູລມັນຕັຣ໌ ຂຽນໂດຍ ຄູຣຸຮາຣ໌ໄຣ ສະແດງໃຫ້ເຫັນອິກອອງການ໌ຢູ່ເທິງສຸດ (Guru Har Rai – Mool Mantar).

ກຸ່ມນັກດົນຕີຊິກ ເອີ້ນວ່າ ດາດີ ຢູ່ບໍລິເວນ ວັດຄຳ (A group of Sikh musicians at the Golden Temple complex).

ຂະບວນແຫ່ສົບຊາວຊິກ, ມັນດີ, ຮິມາຈາລ໌ປຣາເທດ (Sikh funeral procession, Mandi, Himachel Pradesh).

ຄູຣຸນານັກ ອະທິບາຍຄຳສອນຊິກໃຫ້ ຊາດຮຸ ຟັງ (Shows Guru Nanak with Hindu holymen. Regenerated bottom right-hand corner to get rid of the ugly BL stamp).

ທະຫານຣາບເບົາຊິກ ຍ່າງແຖວໃນຂະບວນພາເລດວັນສາທາລະນະລັດ ຢູ່ນິວເດລີ, ອິນເດຍ (Troops of the Indian Army’s Sikh Light Infantry).

ຊາວຊິກຢູ່ ລອນດອນ ປະທ້ວງຕໍ່ຕ້ານລັດຖະບານອິນເດຍ (Sikhs Protest against India for separate homeland).

ກຸຣ໌ດວາຣາຊິກຣະວິດາສຢາ, ເບີມິງແຮມ (Guru Ravidass Bhavan, Birmingham).

ຊັນສິງຄາລຊາ ຄົນຜິວຂາວທີ່ປ່ຽນມານັບຖືສາສະໜາຊິກ ໄດ້ຂຽນສະບັບແປຄູຣຸກຣັນສາຮິບ ທີ່ຖືກໃຊ້ຢ່າງກວ້າງຂວາງ (Dr. Sant Singh Khalsa, a white convert to Sikhism, who authored the most widely used translation of the primary Sikh Scripture, the Guru Granth Sahib).

ຊາວຊິກນາມດາຣິ ຫຼືທີ່ເອີ້ນວ່າຊາວຊິກກູກາ ເປັນນິກາຍໜຶ່ງຂອງສາສະໜາຊິກ ທີ່ຮູ້ຈັກໃນການແຕ່ງກາຍສີຂາວສະອາດ ແລະ ຜ້າໂພກຫົວແບບແນວນອນ (ປາການີ) ຮູບເທິງ: ນັກຮ້ອງ ແລະ ນັກດົນຕີນາມດາຣິ (Ustad Baljit Singh with his daughter Luxmi Namdhari and his son Fateh Singh performing at Guru Sangeet Festival 2016).

ກຸຣ໌ດວາຣາຊິກຣະວິດາສຢາ, ນາຊິນູ, ຟິຈິ ກໍ່ຕັ້ງໃນປີ 1939 (Gurdwara Guru Ravidass, Nasinu, Fiji).

ນາການ໌ກິຣະຕັນ ໃນ ບັງກາລໍ (Nagar Kirtan, Bangalore).

ຊາວຊິກສະເຫຼີມສະຫຼອງ ໄວສາຄີ ໃນ ໂຕຣອນໂຕ, ການາດາ (There was a huge parade today. Thousands of Sikhs celebrated Sikh new year. Khalsa Day was celebrated by thousands of people. Paul Martin, Jack Layton and Stephen Harper were even scheduled to how up at this massive event).

• ສາສະໜາອິນເດຍ
• ເບເບນານາກີ
• ໄມພາໂຄ
• ຄຸນງາມຄວາມດີທັງຫ້າ
• ຮາຣິສິງນາລວາ
• ຫໍສະໝຸດດິຈິຕອລປັນຈາບ
• ສູນຝຶກອົບຮົມການພັນຜ້າໂພກຫົວ
• ແມ່ຍິງໃນຄູຣຸກຣັນສາຮິບ
• ການບູຊາຮູບເຄົາລົບໃນສາສະໜາຊິກ
• ຄາລຊາ
• ປະຫວັດສາດຂອງສາສະໜາຊິກ

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/