ວິທະຍາການພູເຂົາໄຟ (Volcanology) ແມ່ນຫຍັງ?

ວິທະຍາການພູເຂົາໄຟ (Volcanology) ແມ່ນການສຶກສາກ່ຽວກັບພູເຂົາໄຟ, ລາວາ (lava), ແມັກມາ (magma) ແລະ ທຸກສິ່ງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ເຊັ່ນ: ຂະບວນການເກີດ ແລະ ເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນເມື່ອພູເຂົາໄຟລະເບີດ. ຄຳວ່າ “Volcanology” ມາຈາກພາສາລາຕິນ “vulcan” ເຊິ່ງໃນເທບນິຍາຍໂຣມັນບູຮານ, Vulcan ແມ່ນພະເຈົ້າແຫ່ງໄຟ.

ນັກວິທະຍາການພູເຂົາໄຟ (Volcanologist) ແມ່ນນັກວິທະຍາສາດທີ່ສຶກສາພູເຂົາໄຟ. ພວກເຂົາສັງເກດເບິ່ງວິທີການທີ່ພູເຂົາໄຟລະເບີດ ແລະ ການເກີດຂຶ້ນຂອງມັນ, ລວມເຖິງການສຶກສາການລະເບີດທີ່ເຄີຍເກີດຂຶ້ນໃນອະດີດ ແລະ ປັດຈຸບັນ. ນັກວິທະຍາການພູເຂົາໄຟມັກຈະເດີນທາງໄປຫາພູເຂົາໄຟ, ໂດຍສະເພາະພູເຂົາໄຟທີ່ຍັງມີເໜັງຕີງຢູ່ (active), ເພື່ອສັງເກດການລະເບີດ ແລະ ເກັບຕົວຢ່າງ. ຕົວຢ່າງເຫຼົ່ານີ້ອາດປະກອບມີ ເທຟຣາ (tephra – ເຊັ່ນ: ຂີ້ເຖົ່າ ຫຼື ຫີນພູເຂົາໄຟ pumice), ຫີນ, ແລະ ລາວາ. ເປົ້າໝາຍສຳຄັນຂອງນັກວິທະຍາການພູເຂົາໄຟ ແມ່ນການຄາດຄະເນວ່າພູເຂົາໄຟຈະລະເບີດເມື່ອໃດ. ເຖິງແມ່ນວ່າການເຮັດສິ່ງນີ້ໃຫ້ຖືກຕ້ອງສົມບູນແບບຈະເປັນເລື່ອງຍາກ, ແຕ່ການຄາດຄະເນການລະເບີດ ກໍຄືກັບການຄາດຄະເນແຜ່ນດິນໄຫວ, ເຊິ່ງອາດສາມາດຊ່ວຍຊີວິດຜູ້ຄົນໄດ້ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.

ນັກວິທະຍາການພູເຂົາໄຟກຳລັງເກັບຕົວຢ່າງລາວາ: ນັກວິທະຍາສາດໃຊ້ຄ້ອນຕີຫີນ (rock hammer) ເພື່ອສະກັດເອົາຕົວຢ່າງລາວາທີ່ຫາກໍ່ເຢັນໂຕລົງ, ໂດຍມີຖັງນ້ຳຕຽມໄວ້ເພື່ອເຮັດໃຫ້ຕົວຢ່າງເຢັນລົງຢ່າງໄວວາ ເພື່ອການວິເຄາະທາງທໍລະນີສາດ.

ການລະເບີດຂອງພູເຂົາໄຟ Stromboli ໃນປະເທດອິຕາລີ: ເສັ້ນແສງສະຫວ່າງຈ້າໃນພາບ ນີ້ແມ່ນຊິ້ນສ່ວນຂອງລາວາທີ່ພຸ່ງກະຈາຍຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າໃນຍາມຄ່ຳຄືນ, ເປັນປະກົດການທີ່ພູເຂົາໄຟລູກນີ້ມີຊື່ສຽງໃນການລະເບີດອອກມາເປັນໄລຍະໆຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ.

• ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ: ສະຖານທີ່ທຳອິດທີ່ສ້າງຂຶ້ນເພື່ອສຶກສາພູເຂົາໄຟໂດຍສະເພາະຄື: ຫໍສັງເກດການວິຊູວຽສ (Vesuvius Observatory), ເຊິ່ງເປີດຂຶ້ນໃນປະເທດອິຕາລີ ຕັ້້ງແຕ່ປີ 1841.

ນັກວິທະຍາສາດໃຊ້ເຄື່ອງມືຫຼາຍຢ່າງເພື່ອຕິດຕາມພູເຂົາໄຟ:

• ການຕິດຕາມແຜ່ນດິນໄຫວ: ໃຊ້ເຄື່ອງມືທີ່ເອີ້ນວ່າ ໄຊສໂມກຣາຟ (Seismographs) ເພື່ອກວດຈັບແຜ່ນດິນໄຫວຂະໜາດນ້ອຍ, ໂດຍສະເພາະການສັ່ນສະເທືອນທີ່ເອີ້ນວ່າ “harmonic tremors” ເຊິ່ງອາດໝາຍເຖິງແມັກມາ (magma) ກຳລັງເຄື່ອນທີ່ຢູ່ໃຕ້ດິນ.
• ການວັດແທກການປ່ຽນແປງຂອງພື້ນດິນ: ນັກວິທະຍາການພູເຂົາໄຟວັດແທກການເຄື່ອນທີ່ ຫຼື ການປ່ຽນຮູບຮ່າງຂອງພື້ນດິນອ້ອມຮອບພູເຂົາໄຟ ໂດຍໃຊ້ເຄື່ອງມືເຊັ່ນ: tiltmeters ແລະ GPS. ຖ້າພື້ນດິນໂນນຂຶ້ນ, ອາດໝາຍຄວາມວ່າແມັກມາກຳລັງດັນຕົວສູງຂຶ້ນມາໃກ້ຜິວດິນ.
• ການກວດສອບກາສ: ກວດສອບປະລິມານກາສທີ່ອອກມາຈາກພູເຂົາໄຟ, ເຊັ່ນ: ຊູນຟູຣໄດອອກໄຊ (sulfur dioxide). ການປ່ຽນແປງຂອງປະລິມານ ຫຼື ຊະນິດຂອງກາສ ສາມາດເປັນສັນຍານບອກເຖິງການລະເບີດທີ່ໃກ້ຈະມາເຖິງ.
• ການຕິດຕາມອຸນຫະພູມ: ໃຊ້ເຄື່ອງວັດອຸນຫະພູມເພື່ອຕິດຕາມອຸນຫະພູມຂອງທະເລສາບພູເຂົາໄຟ ແລະ ຊ່ອງລະບາຍອາກາດ. ການປ່ຽນແປງຂອງອຸນຫະພູມບົ່ງບອກເຖິງການເຄື່ອນໄຫວທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນ.
• ການໃຊ້ດາວທຽມ: ດາວທຽມມີປະໂຫຍດຫຼາຍໃນການຕິດຕາມພື້ນທີ່ກວ້າງຂວາງຈາກອະວະກາດ, ເຊັ່ນ: ການຕິດຕາມການກະຈາຍຕົວຂອງເມກຂີ້ເຖົ່າຈາກການລະເບີດຂອງພູໄຟ Eyjafjallajökull ໃນປີ 2010, ລວມເຖິງການວັດແທກການປ່ອຍກາສ ແລະ ການປ່ຽນແປງຂອງພື້ນດິນໃນບ່ອນທີ່ເຂົ້າເຖິງຍາກ.
• ວິທີການອື່ນໆ: ຍັງມີການກວດສອບສັນຍານໄຟຟ້າ, ແຮງດຶງດູດຂອງໂລກ, ແລະ ຮູບແບບແມ່ເຫຼັກ ເຊິ່ງສາມາດສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງການປ່ຽນແປງໃຕ້ດິນທີ່ເກີດຈາກການເຄື່ອນທີ່ຂອງແມັກມາ.
• ການສຶກສາການລະເບີດໃນອະດີດ: ການສຶກສາຊັ້ນຂີ້ເຖົ່າ ແລະ ລາວາເກົ່າ ຊ່ວຍໃຫ້ນັກວິທະຍາສາດເຂົ້າໃຈຄວາມຖີ່ ແລະ ຄວາມຮຸນແຮງຂອງການລະເບີດໃນແຕ່ລະລູກ.

ນັກວິທະຍາການພູເຂົາໄຟກຳລັງສຶກສາຊັ້ນຂອງເທຟຣາ (Tephra) ໃນປະເທດໄອແລນ: ການສຶກສາຊັ້ນຂີ້ເຖົ່າ ແລະ ຫີນພູໄຟທີ່ທັບຖົມກັນເປັນຊັ້ນໆ ຊ່ວຍໃຫ້ນັກວິທະຍາສາດເຂົ້າໃຈປະຫວັດສາດການລະເບີດຂອງພູເຂົາໄຟໃນອະດີດ.

ເຂດຮອຍຕໍ່ແຜ່ນເປືອກໂລກແບບທຳລາຍ (Destructive plate margin): ພາບນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນຂະບວນການທີ່ແຜ່ນເປືອກໂລກແຜ່ນໜຶ່ງມຸດລົງໃຕ້ອີກແຜ່ນໜຶ່ງ, ເຊິ່ງເປັນສາເຫດຫຼັກທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຮ້ອນ ແລະ ຄວາມດັນມະຫາສານ ຈົນເກີດເປັນພູເຂົາໄຟລະເບີດຂຶ້ນມາຢູ່ຕາມແນວຮອຍຕໍ່ດັ່ງກ່າວ.

ປະຫວັດສາດຂອງວິທະຍາການພູເຂົາໄຟ (A Look Back at Volcanology)

ການສຶກສາກ່ຽວກັບພູເຂົາໄຟມີປະຫວັດສາດອັນຍາວນານ. ພາບແຕ້ມຝາຜະໜັງອາຍຸປະມານ 7,000 ປີກ່ອນ ຄ.ສ. ທີ່ພົບໃນປະເທດຕຸຣກີ, ເຊິ່ງສະແດງໃຫ້ເຫັນພາບພູເຂົາໄຟກຳລັງລະເບີດຢູ່ເໜືອເຮືອນຊານບ້ານຊ່ອງ, ອາດຈະເປັນໜຶ່ງໃນພາບແຕ້ມທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດຂອງການລະເບີດຂອງພູໄຟ. ພູໄຟດັ່ງກ່າວອາດຈະແມ່ນ ພູໄຟຮາຊັນ (Mount Hasan).

ແນວຄວາມຄິດໃນສະໄໝບູຮານກ່ຽວກັບພູເຂົາໄຟ

(ພາບປະກອບ: ການລະເບີດຂອງພູເຂົາໄຟ ວິຊູວຽສໃນປີ 1822 ເຊິ່ງມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັບການລະເບີດຄັ້ງປະຫວັດສາດໃນປີ 79 ຄ.ສ.)

ໃນສະໄໝກຣີກ ແລະ ໂຣມັນບູຮານ, ຜູ້ຄົນມັກເຊື່ອວ່າພູເຂົາໄຟມີຄວາມກ່ຽວພັນກັບເທບພະເຈົ້າ:

• ກຣີກ: ເຊື່ອວ່າ ເຮເຟສທັສ (Hephaestus), ພະເຈົ້າແຫ່ງໄຟ, ອາໄສຢູ່ໃຕ້ພູໄຟເອັດນາ (Mount Etna) ແລະ ເຮັດອາວຸດໃຫ້ກັບພະເຈົ້າຊູສ໌ (Zeus).
• ໂຣມັນ: ກະວີຊາວໂຣມັນຊື່ ເວີຈິນ (Virgil) ໄດ້ຂຽນໄວ້ວ່າ ຍັກ ເອັນເຊລາຕັສ (Enceladus) ຖືກຝັງໄວ້ໃຕ້ພູເຂົາໄຟ ເອັດນາໂດຍເທບພະເຈົ້າອະທີນາ (Athena). ພະອົງກ່າວວ່າ ສຽງຄຳລາມຂອງພູເຂົາໄຟຄືສຽງຮ້ອງຂອງເອັນເຊລາຕັສ ແລະ ເປວໄຟຄືລົມຫາຍໃຈຂອງຍັກຕົນນັ້ນ.
• ປັດຊະຍາ:
  • ເອັມເປໂດເຄລສ໌ (Empedocles): ເຊື່ອວ່າພູເຂົາໄຟ ແມ່ນສັນຍານຂອງທາດໄຟ.
  • ເພລໂຕ (Plato): ເຊື່ອວ່າແມ່ນ້ຳໄຟຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ເອີ້ນວ່າ Pyriphlegethon ໄຫຼຢູ່ໃຕ້ດິນ ແລະ ເປັນແຫຼ່ງພະລັງງານໃຫ້ແກ່ພູເຂົາໄຟທຸກລູກ.
  • ອະຣິສໂຕເຕິລ (Aristotle): ຄິດວ່າໄຟໃຕ້ດິນເກີດຈາກລົມທີ່ສຽດສີກັນໃນຊ່ອງທາງແຄບໆ.

ຄົນເຮົາເຊື່ອກັນວ່າ ລົມມີຄວາມສຳຄັນຕໍ່ພູເຂົາໄຟຈົນເຖິງສະຕະວັດທີ 16. ລູເຄຣທິອັສ (Lucretius) ເຊື່ອວ່າ ພູເຂົາໄຟເອັດນາ ເປັນໂພງ ແລະ ລົມທີ່ຮຸນແຮງເຮັດໃຫ້ເກີດໄຟ.

ບົດຮຽນຈາກອະດີດ

• ພລີນີຜູ້ເຖົ້າ (Pliny the Elder): ສັງເກດເຫັນວ່າແຜ່ນດິນໄຫວກມັກຈະເກີດຂຶ້ນກ່ອນການລະເບີດ. ພະອົງເສຍຊີວິດໃນຂະນະທີ່ກຳລັງສຶກສາການລະເບີດຂອງພູເຂົາໄຟວິຊູວຽສ ໃນປີ 79 ຄ.ສ.
• ພລີນີນ້ອຍ (Pliny the Younger): ຫຼານຊາຍຂອງພະອົງ ໄດ້ຂຽນບັນຍາຍລາຍລະອຽດກ່ຽວກັບການລະເບີດຄັ້ງນີ້ໄວ້ຢ່າງຊັດເຈນ.

ໃນປັດຈຸບັນ, ການລະເບີດທີ່ຮຸນແຮງ ແລະ ພົ່ນເມກຂີ້ເຖົ່າຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າໃນລະດັບສູງ ຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ ການລະເບີດແບບພລີນຽນ (Plinian eruptions) ເພື່ອເປັນກຽດແກ່ບຸກຄົນທັງສອງ.

ການສັງເກດການໃໝ່ໃນຍຸກເຣເນຊອງ (Renaissance)

ພາຍຫຼັງການລະເບີດຄັ້ງທຳອິດຂອງພູເຂົາໄຟ ເມົາສ໌ ເຊນ ເຮເລັນສ໌ (Mount St. Helens) ໃນວັນທີ 18 ພຶດສະພາ 1980, ຍັງມີການລະເບີດຄັ້ງໃຫຍ່ອີກ 5 ຄັ້ງໃນປີດຽວກັນນັ້ນ. ຮູບພາບນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນການລະເບີດໃນວັນທີ 22 ກໍລະກົດ, ເຊິ່ງໄດ້ພົ່ນຂີ້ເຖົ່າຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າສູງເຖິງ 10 ຫາ 18 ກິໂລແມັດ (6-11 ໄມ).

ໃນຍຸກເຣເນຊອງ, ນັກວິທະຍາສາດເລີ່ມຊອກຫາຄຳອະທິບາຍທາງວິທະຍາສາດຫຼາຍຂຶ້ນ.

• ຈໍຈຽສ ອາກຣິໂກລາ (Georgius Agricola) (ນັກວິທະຍາສາດຊາວເຢຍລະມັນ) ເຊື່ອວ່າໄອນ້ຳທີ່ຢູ່ພາຍໃຕ້ຄວາມກົດດັນເປັນສາເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດການລະເບີດ.
• ນັກບວດນິກາຍເຢຊູອິດ ຊື່ວ່າ ອາທານາຊຽສ ເຄີຣ໌ເຊີ (Athanasius Kircher, 1602–1680) ໄດ້ເຫັນການລະເບີດຂອງພູເຂົາໄຟ ເອັດນາ (Etna) ແລະ ສະຕຣອມໂບລີ (Stromboli). ລາວຄິດວ່າໂລກມີໄຟສູນກາງທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ກັບໄຟອື່ນໆ ເຊິ່ງເກີດຈາກການເຜົາໄໝ້ຂອງຊູນຟູຣິກ (กำมะถัน) ແລະ ຖ່ານຫີນ.
• ໂຢຮັນເນສ ເຄັບເລີ (Johannes Kepler) (ນັກດາລາສາດທີ່ມີຊື່ສຽງ) ຄິດວ່າພູເຂົາໄຟປຽບເໝືອນກັບຊ່ອງລະບາຍອາກາດສຳລັບ “ນ້ຳຕາ ແລະ ສິ່ງເສດເຫຼືອ” ຂອງໂລກ.
• ເຣເນ ເດກາດ (René Descartes) (ນັກປັດຊະຍາຊາວຝຣັ່ງ) ເຊື່ອວ່າພູເຂົາໄຟເກີດຂຶ້ນໃນບ່ອນທີ່ລັດສະໝີຂອງດວງອາທິດສ່ອງຜ່ານຜິວໂລກ.

ໃນເວລານັ້ນ, ພູເຂົາໄຟທຸກແຫ່ງທີ່ຮູ້ຈັກກັນແມ່ນຕັ້ງຢູ່ໃກ້ກັບແຫຼ່ງນ້ຳ. ສິ່ງນີ້ເຮັດໃຫ້ບາງຄົນເຊື່ອວ່າການກະທຳຂອງທະເລຕໍ່ແຜ່ນດິນເປັນຕົ້ນເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດພູເຂົາໄຟ.

ພູໄຟ ແລະ ຄວາມເຊື່ອ

ຜົມຂອງເປເລ (ເສັ້ນໃຍແກ້ວພູເຂົາໄຟບາງໆ) ຕິດຢູ່ເທິງເສົາອາກາດວິທະຍຸໃນຮາວາຍ.

ຫຼາຍວັດທະນະທຳມີນິທານເລື່ອງລາວກ່ຽວກັບພູເຂົາໄຟ, ເຊິ່ງມັກຈະກ່ຽວຂ້ອງກັບເທບພະເຈົ້າ ຫຼື ວິນຍານຕ່າງໆ.

• ຊາວມາໂອຣີ (Māori) ແຫ່ງປະເທດນິວຊີແລນ ມີເລື່ອງລາວກ່ຽວກັບ ທາຣານາກິ (Taranaki) ແລະ ທອງກາຣິໂຣ (Tongariro) ເຊິ່ງເປັນຄົນຮັກທີ່ຜິດຖຽງກັນຍ້ອນພູເຂົາອີກໜ່ວຍໜຶ່ງ.
• ໃນສາສະໜາຮາວາຍ, ເປເລ (Pele) ຄືເທບພະເຈົ້າແຫ່ງພູເຂົາໄຟ. ລັກສະນະທາງພູເຂົາໄຟຫຼາຍຢ່າງໄດ້ຖືກຕັ້ງຊື່ຕາມນາງ ເຊັ່ນ: “ຜົມຂອງເປເລ” (ເສັ້ນໃຍແກ້ວພູໄຟບາງໆ) ແລະ “ນ້ຳຕາຂອງເປເລ” (ຢົດແກ້ວພູເຂົາໄຟຂະໜາດນ້ອຍ). ນອກຈາກນີ້, ພູເຂົາໄຟໜ່ວຍໜຶ່ງເທິງດວງຈັນໄອໂອ (Io) ຂອງດາວພະຫັດ ກໍຍັງຖືກຕັ້ງຊື່ວ່າ ເປເລ ເຊັ່ນດຽວກັນ.
• ໄພ່ພົນອາກາທາ (Saint Agatha) ເປັນໄພ່ພົນອຸປະຖຳຂອງເມືອງຄາຕາເນຍ (Catania) ເຊິ່ງເປັນເມືອງທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃກ້ກັບພູເຂົາໄຟເອັດນາ (Etna) ໃນປະເທດອິຕາລີ. ຫຼາຍຄົນເຊື່ອວ່ານາງໄດ້ຊ່ວຍຢຸດການລະເບີດຂອງພູເຂົາໄຟ ເອັດນາໃນປີ ຄ.ສ. 253. ເຖິງແມ່ນວ່າຫຼັງຈາກການລະເບີດຄັ້ງໃຫຍ່ໃນປີ 1169 ທີ່ທຳລາຍເມືອງຄາຕາເນຍໄປກໍຕາມ, ຜູ້ຄົນກໍຍັງສືບຕໍ່ອະທິຖານຂໍໃຫ້ນາງປົກປ້ອງຈາກພູເຂົາໄຟຢູ່.
• ໃນປີ 1660, ການລະເບີດຂອງພູເຂົາໄຟ ເວຊຸວຽສ (Vesuvius) ໄດ້ພົ່ນຜຶກທີ່ມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັບໄມ້ກາງແຂນລົງມາສູ່ໝູ່ບ້ານໃກ້ຄຽງ. ຫຼາຍຄົນຄິດວ່າສິ່ງນີ້ເປັນປາຕິຫານຈາກໄພ່ພົນຈາເນຣີອັດສ໌ (Saint Januarius). ໃນເມືອງເນເປິລສ໌ (Naples), ປະຊາຊົນຍັງຄົງແຫ່ຂະບວນສິ່ງສັກສິດຂອງໄພ່ພົນຈາເນຣີອັດສ໌ໄປທົ່ວເມືອງໃນລະຫວ່າງທີ່ພູເຂົາໄຟ ເວຊຸວຽສລະເບີດຄັ້ງໃຫຍ່.

ນັກພູເຂົາໄຟວິທະຍາທີ່ມີຊື່ສຽງ

ຮູບແຕ້ມຂອງຊາວສະເປນສະແດງເຖິງການລະເບີດຂອງພູເຂົາໄຟໃນກົວເຕມາລາ ເມື່ອປີ 1775.

ຫຼາຍຄົນໄດ້ອຸທິດຕົນຕະຫຼອດຊີວິດໃຫ້ກັບການສຶກສາພູເຂົາໄຟ:

• ພລິນີ ຜູ້ອາວຸໂສ (Pliny the Elder, 23–79 AD) ແລະ ພລິນີ ຜູ້ອ່ອນກວ່າ (Pliny the Younger, 61 – ປະມານ 113 AD): ນັກຂຽນຊາວໂຣມັນຜູ້ທີ່ໄດ້ບັນທຶກເຫດການການລະເບີດຂອງພູເຂົາໄຟ ເວຊຸວຽສ ໃນປີ 79 ຄ.ສ.
• ເຈມສ໌ ຮັດຕັນ (James Hutton, 1726–1797): ມັກຖືກເອີ້ນວ່າເປັນ “ບິດາແຫ່ງທໍລະນີວິທະຍາສະໄໝໃໝ່”.
• ຈູເຊັບເປ ເມຣ໌ກັລລີ (Giuseppe Mercalli, 1850–1914): ຜູ້ພັດທະນາມາດຕາວັດແທກຄວາມຮຸນແຮງຂອງແຜ່ນດິນໄຫວ (Mercalli intensity scale).
• ໂທມັສ ຈັກກາຣ໌ (Thomas Jaggar, 1871–1953): ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງຫໍສັງເກດການພູເຂົາໄຟຮາວາຍ (Hawaiian Volcano Observatory).
• ຮາຣູນ ທາຊີເອັຟ (Haroun Tazieff, 1914–1998): ນັກພູເຂົາໄຟວິທະຍາທີ່ມີຊື່ສຽງຜູ້ທີ່ເປັນທີ່ປຶກສາໃຫ້ແກ່ລັດຖະບານຝຣັ່ງ.
• ຈອດຈ໌ ພີ. ແອລ. ວໍເກີຣ໌ (George P. L. Walker, 1926–2005): ນັກພູເຂົາໄຟວິທະຍາບຸກເບີກຜູ້ທີ່ມີສ່ວນຊ່ວຍເຮັດໃຫ້ການສຶກສາພູເຂົາໄຟມີຄວາມເປັນວິທະຍາສາດຫຼາຍຂຶ້ນ.
• ຄາເທຍ ແລະ ມໍຣິສ ຄຣາຟຟ໌ (Katia and Maurice Krafft, ເສຍຊີວິດປີ 1991): ຄູ່ຜົວເມຍນັກພູເຂົາໄຟ ວິທະຍາທີ່ມີຊື່ສຽງຍ້ອນການຖ່າຍພາບການລະເບີດຢ່າງໃກ້ຊິດທີ່ກ້າຫານ. ພວກເຂົາເສຍຊີວິດໃນລະຫວ່າງການລະເບີດຂອງພູເຂົາໄຟອຸນເຊັນ (Mount Unzen) ໃນປະເທດຍີ່ປຸ່ນ.
• ເດວິດ ເອ. ຈອນສ໌ຕັນ (David A. Johnston, 1949–1980): ນັກພູເຂົາໄຟ ວິທະຍາທີ່ເສຍຊີວິດໃນລະຫວ່າງການລະເບີດຂອງພູເຂົາໄຟ ເມົາສ໌ ເຊນ ເຮເລັນສ໌ ໃນປີ 1980 ຂະນະທີ່ກຳລັງຕິດຕາມກວດກາພູເຂົາໄຟດັ່ງກ່າວ.
• ແຮຣີ ກລິກເກັນ (Harry Glicken, 1958–1991): ນັກພູເຂົາໄຟວິທະຍາອີກທ່ານໜຶ່ງທີ່ເສຍຊີວິດຢູ່ພູເຂົາໄຟ ອຸນເຊັນໃນປະເທດຍີ່ປຸ່ນ ພ້ອມກັບຄູ່ຜົວເມຍຄຣາຟຟ໌.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: ຈາກເວັບໄຊ https://www.kiddle.co/