ສຳຫຼວດ Laopedia
Category: ວິທະຍາສາດສັງຄົມ
ຜູ້ຊາຍ (Man) ແມ່ນໃຜ?
ຜູ້ຊາຍ (Man) ແມ່ນມະນຸດເພດຊາຍທີ່ເປັນຜູ້ໃຫຍ່ແລ້ວ. ຄຳສັບນີ້ໃຊ້ເພື່ອອະທິບາຍເພດຂອງບຸກຄົນ ແລະ ເປັນຄຳກົງກັນຂ້າມກັບຄຳວ່າ ຜູ້ຍິງ (Woman). ຄຳວ່າ “ຜູ້ຊາຍ” (Man) ໃຊ້ສຳລັບບຸກຄົນດຽວ, ໃນຂະນະທີ່ “ຜູ້ຊາຍຫຼາຍຄົນ” (Men) ໃຊ້ສຳລັບຫຼາຍຄົນ. ຄວາມເປັນຜູ້ໃຫຍ່ (Manhood) ແມ່ນຊ່ວງເວລາໃນຊີວິດຂອງເພດຊາຍຫຼັງຈາກທີ່ເຕີບໃຫຍ່ມາຈາກການເປັນເດັກຊາຍ (Boy). ເດັກຊາຍ ແມ່ນເດັກນ້ອຍເພດຊາຍ,…
ເດັກ (ເດັກນ້ອຍ) ແມ່ນໃຜ?
ເດັກ (ພະຫຸພົດຄື ເດັກນ້ອຍ) ແມ່ນບຸກຄົນທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຕີບໃຫຍ່ເປັນຜູ້ໃຫຍ່. ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວ ໝາຍເຖິງຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າສູ່ວັຍຈະເລີນພັນ ຫຼື ຍັງຢູ່ໃນຊ່ວງການຈະເລີນເຕີບໂຕ. ບາງຄັ້ງ, ເຖິງແມ່ນວ່າເດັກທີ່ຍັງຢູ່ໃນທ້ອງກໍຖືກເອີ້ນວ່າເດັກເຊັ່ນກັນ. ນອກຈາກນີ້, ບຸກຄົນໃດໜຶ່ງສາມາດຖືກເອີ້ນວ່າເປັນ “ລູກ” ຂອງພໍ່ແມ່ໄດ້ ບໍ່ວ່າພວກເຂົາຈະມີອາຍຸເທົ່າໃດກໍຕາມ. ຄຳສັບອື່ນໆທີ່ໃຊ້ແທນຄຳວ່າ ‘ເດັກ’ ໄດ້ແກ່ ເດັກນ້ອຍ, ເດັກອ່ອນ, ເຍົາວະຊົນ, ເດັກຊາຍ,…
ຄອບຄົວ ແມ່ນຫຍັງ?
ຄອບຄົວ ແມ່ນກຸ່ມຄົນທີ່ມີຄວາມສຳພັນທາງສາຍເລືອດ ຫຼື ທາງກົດໝາຍຕໍ່ກັນ. ພວກເຂົາມັກຈະອາໄສຢູ່ຮ່ວມກັນ, ແບ່ງປັນຊັບພະຍາກອນ, ແລະ ໃຫ້ການຊ່ວຍເຫຼືອເຊິ່ງກັນ ແລະ ກັນ. ສະມາຊິກໃນຄອບຄົວອາດຈະມີຄວາມສຳພັນທາງພັນທຸກຳ (ເຊັ່ນ: ອ້າຍ ແລະ ເອື້ອຍນ້ອງ) ຫຼື ທາງກົດໝາຍ (ເຊັ່ນ: ຜ່ານການແຕ່ງງານ). ໃນຫຼາຍວັດທະນະທຳ, ສະມາຊິກໃນຄອບຄົວຈະໃຊ້ນາມສະກຸນດຽວກັນ. ຄອບຄົວມັກຈະຖືກເບິ່ງວ່າເປັນໜ່ວຍພື້ນຖານ…
ເສດຖະສາດຈຸລະພາກ ແມ່ນຫຍັງ?
ເສດຖະສາດຈຸລະພາກ ແມ່ນພາກສ່ວນໜຶ່ງຂອງເສດຖະສາດທີ່ເບິ່ງວ່າບຸກຄົນ ແລະ ທຸລະກິດມີການຕັດສິນໃຈແນວໃດ. ມັນສຶກສາວ່າພວກເຂົາຕັດສິນໃຈນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທີ່ມີຈຳກັດຂອງພວກເຂົາແນວໃດ. ມັນຍັງກວດສອບວ່າທາງເລືອກເຫຼົ່ານີ້ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ກັນແລະກັນແນວໃດ. ໃຫ້ຄິດວ່າມັນເປັນການສຶກສາສ່ວນນ້ອຍໆຂອງເສດຖະກິດ. ເສດຖະສາດຈຸລະພາກຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາເຂົ້າໃຈວ່າຕະຫຼາດເຮັດວຽກແນວໃດ, ຄືກັບຕະຫຼາດທີ່ຄຶກຄື້ນແຫ່ງນີ້ ຢູ່ນະຄອນ ເດລລີ, ປະເທດ ອິນເດຍ. ເສດຖະສາດຈຸລະພາກຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາເຂົ້າໃຈວິທີການເຮັດວຽກຂອງຕະຫຼາດ. ມັນສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າຜູ້ຊື້ ແລະ ຜູ້ຂາຍຕົກລົງລາຄາສິນຄ້າ ແລະ ການບໍລິການກັນແນວໃດ. ມັນຍັງອະທິບາຍວ່າຊັບພະຍາກອນຖືກແບ່ງປັນລະຫວ່າງການນຳໃຊ້ທີ່ແຕກຕ່າງກັນແນວໃດ. ບາງຄັ້ງ, ຕະຫຼາດກໍເຮັດວຽກບໍ່ສົມບູນແບບ.…
ລາຄາແມ່ນຫຍັງ?
ເຈົ້າເຄີຍສົງໄສບໍ່ວ່າສິ່ງຂອງບາງຢ່າງມີລາຄາເທົ່າໃດ? ຄຳວ່າ “ເທົ່າໃດ” ນັ້ນເອງທີ່ເອີ້ນວ່າ ລາຄາ. ລາຄາບອກໃຫ້ເຮົາຮູ້ເຖິງຄຸນຄ່າຂອງສິນຄ້າ (ເຊັ່ນ: ຂອງຫຼິ້ນ ຫຼື ປຶ້ມ) ຫຼື ການບໍລິການ (ເຊັ່ນ: ການຕັດຜົມ ຫຼື ການນັ່ງລົດເມ). ປົກກະຕິແລ້ວ ເຮົາມັກຈະເວົ້າເຖິງລາຄາໃນຮູບແບບຂອງເງິນ. ລາຄາໝາກໄມ້ຢູ່ຕະຫຼາດໃນອິດສະຣາເອນ ລາຄາແມ່ນຫຍັງ? ລອງຈິນຕະນາການເຖິງຍຸກສະໄໝກ່ອນທີ່ຈະມີເງິນໃຊ້. ຄົນເຮົາຕ້ອງແລກປ່ຽນສິ່ງຂອງກັນໂດຍກົງ.…
Green Roofs: ປ່ຽນຫຼັງຄາຕຶກສູງ ໃຫ້ເປັນ “ປອດ” ແຫ່ງເມືອງໃຫຍ່
ໃນຍຸກທີ່ຕົວເມືອງຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ, ການຊອກຫາວິທີເຮັດໃຫ້ຊີວິດໃນເມືອງຍືນຍົງກາຍເປັນສິ່ງທ້າທາຍໃຫຍ່ທີ່ສຸດ. ແຕ່ສິ່ງໜຶ່ງທີ່ກຳລັງໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມໄປທົ່ວໂລກຄື “Green Roofs” ຫຼື “ຫຼັງຄາສີຂຽວ” — ການປ່ຽນດາດຟ້າ ຫຼື ຫຼັງຄາຕຶກ ໃຫ້ກາຍເປັນສວນທີ່ມີຊີວິດຊີວາ. 🌿 Green Roofs ຄືຫຍັງ? ມັນຄືການປູກພືດພັນທັນຍາຫານ ຫຼື ຕົ້ນໄມ້ໃສ່ເທິງຫຼັງຄາອາຄານທີ່ຜ່ານການກັນນ້ຳຢ່າງດີ. ຕັ້ງແຕ່ການປູກຫຍ້າງ່າຍໆ ໄປຈົນເຖິງສວນຜັກ, ດອກໄມ້…
ຖ້ຳກອງລໍ ແຂວງຄຳມ່ວນ: ສິ່ງມະຫັດສະຈັນທາງທຳມະຊາດ ແລະ ເສັ້ນທາງຜະຈົນໄພລອດຖ້ຳທີ່ຍາວທີ່ສຸດໃນອາຊີ
ຫາກຄວາມງົດງາມຂອງຫຼວງພະບາງ ຫຼື ພະທາດຫຼວງ ຄືຕົວແທນແຫ່ງມໍລະດົກທາງວັດທະນະທຳ, “ຖ້ຳກອງລໍ” ກໍຄືສຸດຍອດປະຕິມາກຳທາງທຳມະຊາດ ທີ່ສະທ້ອນເຖິງຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ຄວາມອຸດົມສົມບູນຂອງຜືນແຜ່ນດິນລາວ. ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດພູຫີນປູນ ແຂວງຄຳມ່ວນ (ພາກກາງຂອງລາວ), ຖ້ຳລອດແຫ່ງນີ້ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງຈາກນັກທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ນັກຜະຈົນໄພທົ່ວໂລກວ່າ ເປັນໜຶ່ງໃນຖ້ຳລອດທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ແລະ ມີສະເໜ່ທີ່ສຸດໃນພາກພື້ນອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້. 1. ຈຸດເດັ່ນ: ມະຫາກາບການເດີນເຮືອລອດຖ້ຳ 7…
ທົ່ງໄຫຫີນ ຊຽງຂວາງ: ປິດສະໜາໜ້າພິດສະວົງແຫ່ງຍຸກເຫຼັກ ແລະ ມໍລະດົກໂລກແຫ່ງທີສາມຂອງລາວ
ຫາກພາກໃຕ້ມີປາສາດຫີນວັດພູທີ່ສະງ່າງາມ, ພາກເໜືອບົນພູພຽງອັນກວ້າງໃຫຍ່ຂອງແຂວງຊຽງຂວາງ ກໍມີ “ທົ່ງໄຫຫີນ” (Plain of Jars) ເຊິ່ງເປັນແຫຼ່ງບູຮານຄະດີ ທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ແລະ ລີ້ລັບທີ່ສຸດແຫ່ງໜຶ່ງໃນອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້. ດ້ວຍຄວາມໂດດເດັ່ນທາງປະຫວັດສາດ ແລະ ຄວາມເປັນເອກະລັກທີ່ຫາເບິ່ງບໍ່ໄດ້ອີກແລ້ວໃນໂລກ, ສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການຂຶ້ນທະບຽນເປັນ ມໍລະດົກໂລກແຫ່ງທີສາມຂອງລາວ ໂດຍອົງການ UNESCO ໃນປີ 2019. 1. ຈຸດເດັ່ນ:…
ປາສາດຫີນວັດພູ ຈຳປາສັກ: ຮ່ອງຮອຍອະລິຍະທຳບູຮານ ແລະ ສັດທາສະໜານຕັ້ງແຕ່ສະໄໝກ່ອນນະຄອນວັດ
ຫາກ “ພະທາດຫຼວງ” ຄືຕົວແທນແຫ່ງສັດທາພຸດທະສາສະໜາຂອງຍຸກລ້ານຊ້າງ, “ປາສາດຫີນວັດພູ ຈຳປາສັກ” ກໍຄືປະຕູມິຕິທີ່ພາເຮົາຍ້າຍເວລາກັບໄປສູ່ຍຸກຮຸ່ງເຮືອງຂອງອະລິຍະທຳໂບຮານ ຫຼາຍພັນປີກ່ອນ. ຕັ້ງຢູ່ພາກໃຕ້ຂອງລາວ ບົນແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງ ໃນແຂວງຈຳປາສັກ, ໂບຮານສະຖານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງນີ້ ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນຄັງປັນຍາທາງປະຫວັດສາດ, ແຕ່ຍັງເປັນ ມໍລະດົກໂລກແຫ່ງທີສອງຂອງລາວ (ໄດ້ຮັບການຂຶ້ນທະບຽນໃນປີ 2001) ທີ່ຍັງຄົງຄວາມລີ້ລັບ ແລະ ສະຫງ່າງາມທ້າທາຍກາລະເວລາ. 1. ຄວາມສຳຄັນ: ຮາກເຫງົ້າອະລິຍະທຳທີ່ເກົ່າແກ່ກວ່າ…
ເມືອງມໍລະດົກໂລກ ຫຼວງພະບາງ: ສະເໜ່ແຫ່ງວັດທະນະທຳ, ວິຖີຊີວິດ ແລະ ທຳມະຊາດທີ່ບໍ່ເຄີຍເລືອນຫາຍ
ຫາກປຽບທຽບນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນເປັນສູນກາງແຫ່ງການບໍລິຫານ ແລະ ເສດຖະກິດ, “ຫຼວງພະບາງ” ກໍຄືຄັງສະສົມທາງວັດທະນະທຳ ແລະ ຈິດວິນຍານທີ່ຍັງຄົງມີຊີວິດ. ເມືອງນ້ອຍໆ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ທາມກາງການໂອບກອດຂອງຂຸນເຂົາ ແລະ ການບັນຈົບກັນຂອງແມ່ນ້ຳຂອງ ແລະ ແມ່ນ້ຳອູແຫ່ງນີ້ ເປັນອະດີດເມືອງຫຼວງຂອງອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ທີ່ສາມາດຮັກສາຮາກເຫງົ້າຄວາມເປັນລາວດັ້ງເດີມໄວ້ໄດ້ຢ່າງງົດງາມທີ່ສຸດ ຈົນໄດ້ຮັບການຂຶ້ນທະບຽນເປັນ ມໍລະດົກໂລກໂດຍອົງການ UNESCO ໃນປີ 1995. 1. ມໍລະດົກໂລກ:…